ক-পাঠভিত্তিক ক্ৰিয়াকলাপ
নিয়ৰৰ কবিতা- প্ৰশ্নোত্তৰ
প্ৰশ্ন ২। উত্তৰ দিয়া
(ক) মুকুতা মণিটি বুলি কবিয়ে কাক কৈছে?
উত্তৰ: মুকুতা মণিটি বুলি কবিয়ে ফুলৰ পাহিত জিলিকি থকা ফটিক পানীৰে ধোৱা নিয়ৰৰ কণিকাক কৈছে।
(খ) নিয়ৰক কবিয়ে কাৰ লগত তুলনা কৰিছে?
উত্তৰ: নিয়ৰক কবিয়ে নিশা নচা নাচনীৰ ছিগি ৰৈ যোৱা মুকুতা মণিৰ লগত তুলনা কৰিছে।
(গ) নিয়ৰে হিয়াত কি সাঁচি থোৱাৰ কথা কৈছে?
উত্তৰ: নিয়ৰে নিজম নিশাৰ নিচুক কথা হিয়াত সাঁচি থোৱাৰ কথা কৈছে।
(ঘ) ফুলনিত কি ছিগি ৰৈ গ’ল?
উত্তৰ: ফুলনিত নিশা নচা কোনোবা নাচনীৰ মন ছিগি ৰৈ গ’ল বুলি কৈছে।
(ঙ) কবিয়ে কি সৰি থকাৰ কথা কৈছে?
উত্তৰ: কবিয়ে সৰগত টোপনি যোৱা নিশাৰ তৰা এটি নিয়ৰ হৈ সৰি থকাৰ কথা কৈছে।
প্ৰশ্ন ৩। কবিতাটোৰ মূলভাৱ চমুকৈ লিখা
উত্তৰ: “নিয়ৰৰ কবিতা”ত কবি চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালাই ৰাতিপুৱা ফুলৰ পাহি আৰু গছ-বনত উলমি থকা নিয়ৰৰ কণিকাক মুকুতা মণিৰ দৰে সুন্দৰভাৱে বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁৰ কল্পনাত নিয়ৰ হৈছে সৰগৰ পৰা সৰি পৰা তৰা, নাচনীৰ ছিগি পৰা মণি বা সেমেকা চকুপানীৰ দৰে। পুৱাৰ হেঙুলি পোহৰত এই নিয়ৰ জিলিকি উঠে, কিন্তু এজাক বতাহে ফুলৰ পাহি জোকাৰি নিয়ৰবোৰ নাইকিয়া কৰি পেলায়। কবিতাটোৰ মূলভাৱ হৈছে প্ৰকৃতিৰ সৌন্দৰ্য আৰু তাৰ ক্ষণস্থায়ীত্বৰ এক মনোৰম চিত্ৰ।
প্ৰশ্ন ৪। শব্দ সম্ভাৰ আৰু অৰ্থ
- ফটিক: অতি পৰিষ্কাৰ, বগা, চকচকীয়া এবিধ পাথৰ।
- শোভে: জেউতি চৰায়, সৌন্দৰ্য বঢ়ায়।
- হেঙুলি: ৰঙচুৱা, ৰঙা-হালধীয়া বৰণৰ।
- নিজম: নিস্তব্ধতা, শব্দহীন অৱস্থা।
- নিচুক: কান্দোন এৰা, নিস্তব্ধভাৱে কোৱা।
- বিষম: সমান নোহোৱা, বেয়া, অসৎ।
প্ৰশ্ন ৫। প্ৰসংগ সংগতি দৰ্শাই ব্যাখ্যা কৰা—
“নিজম আকাশৰ নিচুক কথাটি হিয়াত থৈছে সাঁচি, কোন কাহানিৰ সপোন দেখিছে, কোনে হাঁহিছিল নাচি।”
উত্তৰ: এই পংক্তিসমূহ চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালাৰ “নিয়ৰৰ কবিতা”ৰ অংশ। কবিয়ে ৰাতিপুৱা ফুলৰ পাহিত জিলিকি থকা নিয়ৰৰ কণিকাক দেখি তাৰ সৌন্দৰ্যত মুগ্ধ হৈছে। “নিজম আকাশৰ নিচুক কথাটি হিয়াত থৈছে সাঁচি”ৰ মাধ্যমত কবিয়ে নিয়ৰক নিশাৰ নিস্তব্ধ আকাশৰ গোপন কথা বা আৱেগৰ সৈতে তুলনা কৰিছে, যি নিয়ৰে নিজৰ হিয়াত সাঁচি ৰাখিছে। “কোন কাহানিৰ সপোন দেখিছে, কোনে হাঁহিছিল নাচি”ত কবিৰ কল্পনা প্ৰকাশ পাইছে—তেওঁ ভাৱিছে নিয়ৰ হয়তো কোনো সৰগীয় নাচনীৰ হাঁহি আৰু নৃত্যৰ সপোনৰ অংশ, যাৰ মুকুতা মণি ছিগি পৰি ফুলৰ পাহিত জিলিকি উঠিছে। এই পংক্তিয়ে প্ৰকৃতিৰ সৌন্দৰ্যক কাব্যিক কল্পনাৰে উজ্জ্বল কৰিছে।
প্ৰশ্ন ৬। পাঠৰ পৰা অন্ত্যমিল থকা শব্দবোৰ লিখা
উত্তৰ:
- ধোৱা → যোৱা
- সাঁচি → নাচি
- মণি → কণি → পানী
- ভাহি → পাহি
খ-ভাষা অধ্যয়ন (ব্যৱহাৰিক ব্যাকৰণ)
প্ৰশ্ন ৭। উল্লিখিত শব্দবোৰৰ সমাৰ্থক শব্দ লিখা
- টোপনি: নিদ্ৰা, ঘুম
- বেলি: ৰৱি, সূৰ্য
- পানী: জল, নীৰ
- ফুল: কুসুম, পুষ্প
- নিশা: ৰাতি, নিশি
- সপোন: কল্পনা, স্বপ্ন
- আকাশ: মহাশূন্য, গগন
- চকু: নয়ন, আখি
প্ৰশ্ন ৮। বিপৰীত অৰ্থ বুজোৱা শব্দ লিখা
- ছিগা: নিছিগা
- সৰগ: পৃথিৱী
- পুৱা: সন্ধিয়া
- দিন: ৰাতি
- নিজম: হুলস্থূলীয়া
- হাঁহি: কান্দোন
প্ৰশ্ন ৯। বাক্য ৰচনা কৰা
- মুকুতা: ৰাতিপুৱা নিয়ৰৰ কণাবোৰ মুকুতাৰ দৰে জিলিকি উঠে।
- পাহি: ফুলৰ পাহিবোৰত নিয়ৰ উলমি থকাটো ধুনীয়া লাগে।
- শোভে: নিয়ৰৰ কণাই ফুলৰ শোভা বঢ়ায়।
- নিচুক: নিজম নিশাৰ নিচুক কথা নিয়ৰে সাঁচি ৰাখিছে।
- ফুলজুপি: ফুলজুপিত নিয়ৰৰ কণা দেখি মন আনন্দিত হয়।
- ফটিক: ফটিকৰ দৰে স্বচ্ছ নিয়ৰ ফুলৰ পাহিত জিলিকি থাকে।
প্ৰশ্ন ১০।
(ক) ‘নিয়ৰৰ কবিতা’ত থকা তৎসম আৰু তদ্ভৱ শব্দবোৰ বাছি উলিয়াই লিখা
- তৎসম শব্দ: আকাশ, বায়ু
- তদ্ভৱ শব্দ: মুকুতা, ফটিক, নিশা, সৰগ, সপোন, নাচি, শোভা, পাহি
(খ) তুমি জনা তৎসম আৰু তদ্ভৱ শব্দবোৰৰ এখন তালিকা প্ৰস্তুত কৰা
- তৎসম শব্দ: আকাশ, চন্দ্ৰ, সূৰ্য, নদী, জীৱন, ফল, লতা
- তদ্ভৱ শব্দ: হাত, কাণ, দাঁত, আজি, গাঁত, সাপ, চকু
প্ৰশ্ন ১১। দৈনিক জীৱনত বিভিন্ন ক্ষেত্ৰত তুমি ব্যৱহাৰ কৰা ইংৰাজী শব্দবোৰ ভাগে ভাগে লিখা
- শিক্ষা সম্বন্ধীয়: পেন, পেঞ্চিল, ৰবৰ, ব্লেকব’ৰ্ড, চক
- খেল সম্বন্ধীয়: ক্ৰিকেট, ফুটবল, ভলীবল, বেডমিণ্টন
- যানবাহন সম্বন্ধীয়: বাইক, বাছ, ৰিক্সা, ট্ৰেইন
- পোছাক সম্বন্ধীয়: শ্বাৰ্ট, পেণ্ট, ফ্ৰক, জোতা
- আচবাব সম্বন্ধীয়: টেবুল, চেয়াৰ, ফেন, ফ্ৰীজ
প্ৰশ্ন ১২। এটা শব্দত প্ৰকাশ কৰা
(ক) যি আনৰ উন্নতি দেখিব নোৱাৰে: পৰশ্ৰীকাত
(খ) একে মাকৰ সন্তান: সহোদৰ
(গ) যাৰ ঘৰ-বাৰী নাই: অঘৰী
(ঘ) যি ভাল-বেয়া বিচাৰ কৰিব নোৱাৰে: অবিবেচক
(ঙ) যি আগতে হোৱা নাই: অভূতপূৰ্ব
প্ৰশ্ন ১৩। নিয়ৰৰ কবিতাত পোৱা শব্দযুক্ত খণ্ড বাক্যৰে বাক্য ৰচনা কৰা
- তৰা-নৰা (বৰকৈ বেগাই): বাঘৰ শব্দ শুনি সি তৰা-নৰা দৌৰি পলাল।
- আকাশত চাং পতা (অলীক কল্পনা): অসম্ভৱ কামৰ বাবে আকাশত চাং পতাৰ প্ৰয়োজন নাই।
- পানীৰ তলৰ কাঁইট (অজান বিপদ): জীৱনত পানীৰ তলৰ কাঁইটৰ দৰে বহু বিপদ লুকাই থাকে।
- কথা চহকী (বেছি কথা কোৱা): কথা চহকী মানুহৰ লগত গোপন কথা ক’ব নালাগে।
- হিয়াৰ আমঠু (অতি মৰমৰ): মোৰ ভাইটি মোৰ হিয়াৰ আমঠু।
- অলীক সপোন (মিছা কল্পনা): অলীক সপোন দেখাতকৈ বাস্তৱত কাম কৰা ভাল।
- চকু চৰহা (আনৰ ভাল নেদেখা): চকু চৰহা লোকে সদায় আনৰ সমালোচনা কৰে।
প্ৰশ্ন ১৪। খালী ঠাই পূৰ কৰা (ভাগি, ভাঙি, ছিগি, ছিঙি)
(ক) মেৰামতি নকৰা বাবে জহি-খহি ঘৰটো ভাগি গ’ল।
(খ) ধুমুহাই ঘৰটো ভাঙি পেলালে।
(গ) পুৰণি হোৱা বাবে ৰছীডাল ছিগি থাকিল।
(ঘ) জোৰকৈ টনা-আজোৰা কৰা বাবে ৰছীডাল ছিঙি গ’ল।
(ঙ) এবছৰ নৌহওঁতেই মথাউৰিটো ভাগি গ’ল।
(চ) বানপানীয়ে মথাউৰিটো ভাঙি পেলালে।
প্ৰশ্ন ১৫। নিজৰ অভিজ্ঞতাৰ কথা
(ক) ৰাতিপুৱা খালী ভৰিৰে নিয়ৰসিক্ত দূৰ্বি গছকি পোৱা অনুভূতি:
উত্তৰ: ৰাতিপুৱা খালী ভৰিৰে নিয়ৰসিক্ত দূৰ্বি গছকিলে ভৰিত ঠাণ্ডা আৰু সুৰসুৰীয়া অনুভৱ হয়। গোটেই শৰীৰত শিহৰণ জাগে আৰু মনটো সতেজ হৈ পৰে।
(খ) পদুমকচু বা অন্যান্য গছৰ পাতত তিৰবিৰাই থকা নিয়ৰৰ টোপাল দেখি মনত জাগি উঠা অনুভৱ:
উত্তৰ: পদুমকচুৰ পাতত নিয়ৰৰ টোপাল তিৰবিৰাই থকা দেখিলে মুকুতাৰ দৰে সুন্দৰ লাগে। প্ৰকৃতিৰ এই সৌন্দৰ্যই মনত আনন্দ আৰু শান্তিৰ ভাৱ জগায়।
(গ) গছৰ পাতৰ পৰা টোপাটোপে নিয়ৰ সৰা দেখি কৰা কল্পনা:
উত্তৰ: গছৰ পাতৰ পৰা নিয়ৰ টোপাটোপে সৰা দেখিলে মনে মনে ভাবো যেন সৰগৰ তৰাবোৰ সৰি পৰিছে বা কোনোবা নাচনীৰ গলৰ মণি ছিগি পৰিছে।
প্ৰশ্ন ১৬। সাঁথৰ ভাঙা
(ক) মৌ মাখি নহয় কিন্তু কৰে গুণ গুণ, বামুণ নহয় কিন্তু কান্ধত গুণ: যতৰ
(খ) ৰজাৰ ঘৰৰ হাতী, ধান খায় পাচি পাচি: টেকী
(গ) ৰজাৰ কাপোৰ তিয়াব পাৰি, শুকুৰাৰ নোৱাৰি: জিভা
