AHSEC Class 12 Assamese Chapter 17 Answer | চিঠি | Class 12 Assamese Chapter 17 Answer | HS 2nd Year Assamese Solution | HS 2nd Year Assamese Chapter 17 Notes
“সাহিত্য সৌৰভ” পাঠ্যপুথিৰ “পাঠ ১৭: মূল্যবোধ-শিক্ষা” পাঠটিৰ সম্পূৰ্ণ প্ৰশ্নোত্তৰখিনি তলত শুদ্ধ আৰু সুন্দৰকৈ আগবঢ়োৱা হ’ল:
পাঠ ১৭: মূল্যবোধ-শিক্ষা
– ড° দুলুমণি গোস্বামী
আর্হি প্ৰশ্ন:
(ক) অতি চমু প্ৰশ্ন (প্ৰতিটো প্ৰশ্নৰ মূল্যাংক – ১)
১। ভাৰতবৰ্ষৰ প্ৰাচীন শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ মূল আধাৰ কি আছিল?
উত্তৰ: ভাৰতবৰ্ষৰ প্ৰাচীন শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ মূল আধাৰ আছিল মূল্যবোধ।
২। প্ৰথম অৱস্থাত ‘মূল্য’ শব্দটো কি উদ্দেশ্যত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল?
উত্তৰ: প্ৰথম অৱস্থাত ‘মূল্য’ শব্দটো কেৱল অৰ্থনৈতিক উদ্দেশ্যতহে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।
৩। নৈতিক শব্দটোৰ ইংৰাজী প্ৰতিশব্দ ‘ম’ৰেল’ (moral) শব্দটোৰ উৎপত্তি কোন ভাষাৰ পৰা হৈছে?
উত্তৰ: নৈতিক শব্দটোৰ ইংৰাজী প্ৰতিশব্দ ‘ম’ৰেল’ (moral) শব্দটোৰ উৎপত্তি লেটিন ভাষাৰ ‘ম’ৰীজ’ শব্দটোৰ পৰা হৈছে।
৪। মহৰ্ষি টলষ্টয়ৰ মতে সৌন্দৰ্যবোধ কি?
উত্তৰ: মহৰ্ষি টলষ্টয়ৰ মতে, সৌন্দৰ্যবোধ নিৰ্ভৰ কৰে সম্পূৰ্ণভাৱে ব্যক্তিৰ নিজস্ব গ্ৰহণযোগ্য ক্ষমতাৰ ওপৰত, অৰ্থাৎ ই ব্যক্তিনিষ্ঠ, বস্তুনিষ্ঠ নহয়।
৫। ৰাষ্ট্ৰীয় শিক্ষা আৰু গৱেষণা শিক্ষণ পৰিষদে কিমানটা মূল্যবোধ চিনাক্ত কৰিছে?
উত্তৰ: ৰাষ্ট্ৰীয় শিক্ষা আৰু গৱেষণা শিক্ষণ পৰিষদে (NCERT) ৮৪ বিধ মূল্যবোধ চিনাক্ত কৰিছে।
(খ) চমু প্ৰশ্ন (প্ৰতিটো প্ৰশ্নৰ মূল্যাংক – ২ অথবা ৩)
১। আদৰ্শবাদী দাৰ্শনিকসকলৰ মতে মূল্যবোধ কেইটা আৰু কি কি?
উত্তৰ: আদৰ্শবাদী দাৰ্শনিকসকলৰ মতে, তিনিটা চিৰন্তন মূল্যবোধ হৈছে— সত্যম (সত্য), শিৱম (কল্যাণ) আৰু সুন্দৰম (সৌন্দৰ্য)।
২। ভাৰতীয় দৰ্শনে মূল্যবোধক কেইটা শ্ৰেণীত ভাগ কৰিছে আৰু কি কি?
উত্তৰ: ভাৰতীয় দৰ্শনে মূল্যবোধক চাৰিটা শ্ৰেণীত ভাগ কৰিছে। সেইকেইটা হ’ল— (১) ধৰ্ম, (২) অৰ্থ, (৩) কাম আৰু (৪) মোক্ষ।
৩। প্ৰকৃততে মূল্যবোধক কি দৃষ্টিকোণৰ পৰা বিচাৰ কৰা হয়?
উত্তৰ: প্ৰকৃততে মূল্যবোধক কেৱল ব্যক্তিগত দৃষ্টিকোণৰ পৰা নহয়, সামাজিক দৃষ্টিকোণৰ পৰাহে বিচাৰ কৰা হয়। কাৰণ ব্যক্তিৰ প্ৰয়োজন পূৰণে যদি সমাজৰ অনিষ্ট কৰে, তেন্তে তাৰ কোনো মূল্য নাথাকে।
৪। সহজ অৰ্থত মূল্যবোধ মানে কি?
উত্তৰ: সহজ অৰ্থত মূল্যবোধ হৈছে আমাৰ সামাজিক জীৱন সুস্থভাৱে পৰিচালনা কৰিবৰ বাবে বা সামাজিক জীৱন নিয়ন্ত্ৰণ কৰাৰ বাবে কিছুমান নীতি আৰু আদৰ্শ—যিবোৰ মানুহে শিক্ষণ আৰু সামাজিকীকৰণৰ যোগেদি আয়ত্ত কৰে।
৫। মনোবিজ্ঞানীসকলে শিশুৰ নৈতিক বিকাশৰ বিষয়ে কেইটা আচৰণৰ কথা চিনাক্ত কৰিছে আৰু কি কি?
উত্তৰ: মনোবিজ্ঞানীসকলে শিশুৰ নৈতিক বিকাশৰ বিষয়ে চাৰিটা বিশেষ আচৰণ চিনাক্ত কৰিছে। সেইকেইটা হ’ল— (ক) যুক্তিনিষ্ঠতা, (খ) পৰোপকাৰিতা, (গ) দায়িত্ববোধ আৰু (ঘ) নৈতিক স্বতন্ত্ৰতা।
(গ) দীঘল প্ৰশ্ন (প্ৰতিটো প্ৰশ্নৰ মূল্যাংক – ৪ অথবা ৫)
১। আদৰ্শবাদী দাৰ্শনিকসকলৰ মতে আধ্যাত্মিক মূল্যবোধ মানে কি? বুজাই লিখা।
উত্তৰ: আদৰ্শবাদী দাৰ্শনিকসকলৰ মতে, মানুহ অন্য জীৱ-জন্তুতকৈ শ্ৰেষ্ঠ কাৰণ মানুহৰ আধ্যাত্মিকতা আছে। তেওঁলোকে বস্তুবাদী জগতৰ ওপৰত গুৰুত্ব নিদি মন বা আত্মাৰ বিকাশৰ ওপৰতহে গুৰুত্ব দিয়ে। তেওঁলোকৰ মতে, আত্মাৰ বিকাশেহে মানুহক উচ্চস্তৰলৈ লৈ যাব পাৰে আৰু প্ৰকৃত সুখৰ সন্ধান দিব পাৰে। যেতিয়া মানুহে আনক ভাল পাবলৈ শিকে, সহযোগিতা, অহিংসা, ভক্তি, সংযম, উদাৰতা আদি গুণৰ বিকাশ হয়, তেতিয়াই আধ্যাত্মিক মূল্যবোধৰ বিকাশ ঘটে। মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱে কোৱাৰ দৰে, “কুকুৰ শৃগাল গৰ্দভৰো আত্মাৰাম, জানিয়া সবাকো পৰি কৰিবা প্ৰণাম”— এই ভাৱনাই হ’ল আধ্যাত্মিক মূল্যবোধৰ সাৰমৰ্ম।
২। নন্দনতাত্ত্বিক মূল্যবোধে কি কি বিষয় সামৰি লয় চমুকৈ আলোচনা কৰাঁ।
উত্তৰ: নন্দনতাত্ত্বিক মূল্যবোধক আন কথাত সৌন্দৰ্যবোধ বুলিও কোৱা হয়। ই মানৱ জীৱনৰ তিনিটা মূল মূল্যবোধ— সত্য, শিৱ আৰু সুন্দৰৰ মাজৰ ‘সুন্দৰ’ৰ লগত জড়িত। নন্দনতাত্ত্বিক সৌন্দৰ্যই মানুহক শান্তি প্ৰদান কৰে আৰু জীৱনটো সুন্দৰ কৰি তোলে। ই কেৱল শিল্প, সাহিত্য, সংগীত বা দৃশ্যমান বস্তুৰ মাজতে সীমাবদ্ধ নহয়, মানুহৰ সকলো ধৰণৰ ভাল কাম, ঘটনা বা ধাৰণাৰ মাজতো ইয়াৰ প্ৰয়োগ হ’ব পাৰে। দাৰ্শনিক প্লেটোৰ মতে, সকলো বস্তুৰে এক ঐশ্বৰিক সৌন্দৰ্য আছে যাক আমি ধ্যান-ধাৰণাৰে উপলব্ধি কৰিব পাৰোঁ। আনহাতে, মহৰ্ষি টলষ্টয়ৰ মতে, সৌন্দৰ্যবোধ ব্যক্তিৰ নিজস্ব গ্ৰহণযোগ্য ক্ষমতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল, অৰ্থাৎ ই ব্যক্তিনিষ্ঠ। মুঠতে, যি আমাক আনন্দ দিয়ে আৰু আমাৰ জীৱনক উন্নত কৰে, সেয়াই নন্দনতাত্ত্বিক মূল্যবোধৰ অন্তৰ্গত।
৩। চিৰন্তন মূল্যবোধ সম্পৰ্কে চমুকৈ বুজাই লিখা।
উত্তৰ: আদৰ্শবাদী দাৰ্শনিকসকলৰ মতে কিছুমান মূল্যবোধ চিৰন্তন, অৰ্থাৎ সেইবোৰৰ কোনো পৰিৱৰ্তন নঘটে। এই মূল্যবোধসমূহ সমাজতে নিহিত হৈ থাকে আৰু মানুহৰ দায়িত্ব হ’ল কেৱল সেইবোৰক আৱিষ্কাৰ বা উপলব্ধি কৰা। এই দাৰ্শনিকসকলৰ মতে, সত্যম (সত্য), শিৱম (কল্যাণ) আৰু সুন্দৰম (সৌন্দৰ্য)— এই তিনিটাই হ’ল চিৰন্তন মূল্যবোধ। এইবোৰ দেশ, কাল আৰু পাত্ৰ ভেদে অপৰিৱৰ্তিত হৈ থাকে। ইয়াৰ বিপৰীতে, প্ৰয়োগবাদী দাৰ্শনিকসকলে কোনো চিৰন্তন মূল্যবোধত বিশ্বাস নকৰে। তেওঁলোকৰ মতে, মূল্যবোধ সমাজে সৃষ্টি কৰে আৰু সমাজৰ পৰিৱৰ্তনৰ লগে লগে ইয়াৰো পৰিৱৰ্তন হয়।
৪। নৈতিক মূল্যবোধৰ ধাৰণাই কি কি কথা সামৰি লয় আলোচনা কৰাঁ।
উত্তৰ: নৈতিক মূল্যবোধৰ ধাৰণাটোৱে সমাজৰ নীতি-নিয়ম আৰু আদৰ্শৰ লগত জড়িত কথাবোৰ সামৰি লয়। ইয়াৰ মূল কথা হ’ল সমাজৰ গ্ৰহণযোগ্য ৰীতি-নীতি মানি চলা। নৈতিক মূল্যবোধে মানুহক সামাজিক, অৰ্থনৈতিক, সাংস্কৃতিক, ৰাজনৈতিক আদি সকলো ক্ষেত্ৰতে প্ৰভাৱিত কৰে। মনোবিজ্ঞানীসকলৰ মতে, শিশুৰ নৈতিক বিকাশৰ চাৰিটা বিশেষ দিশ আছে:
- যুক্তিনিষ্ঠতা: বিভিন্ন পৰিৱেশক যুক্তিৰে বিচাৰ-বিশ্লেষণ কৰা।
- পৰোপকাৰিতা: আনৰ সুখ-দুখৰ প্ৰতি সহানুভূতিশীল হোৱা আৰু সহায় কৰা।
- দায়িত্ববোধ: সমাজত নিজৰ দায়িত্ব সম্পৰ্কে সচেতন হোৱা আৰু নিজৰ ভুল-ত্ৰুটি স্বীকাৰ কৰা।
- নৈতিক স্বতন্ত্ৰতা: আনৰ লগত আলোচনা কৰিলেও নিজস্বভাৱে নৈতিক সিদ্ধান্ত লোৱাৰ ক্ষমতা আৰু তাৰ দায়িত্ব স্বীকাৰ কৰা।
এই সকলোবোৰ কথাই নৈতিক মূল্যবোধৰ ধাৰণাটোক সামৰি লয়।
৫। মূল্যবোধ সম্পৰ্কে তোমাৰ কি ধাৰণা তাক চমুকৈ ব্যক্ত কৰাঁ।
উত্তৰ: মোৰ মতে, মূল্যবোধ হৈছে সেইবোৰ নীতি, আদৰ্শ আৰু বিশ্বাস যিবোৰে আমাক ব্যক্তি হিচাপে আৰু সমাজৰ অংশ হিচাপে সঠিক আৰু ভুলৰ মাজত পাৰ্থক্য নিৰ্ণয় কৰাত সহায় কৰে। ই আমাৰ আচৰণ আৰু সিদ্ধান্তক পৰিচালিত কৰে। মূল্যবোধ কেৱল ব্যক্তিগত পছন্দৰ বিষয় নহয়, ই সমাজৰ কল্যাণৰ লগতো জড়িত। যেনে— সততা, দয়া, সহযোগিতা, পৰিশ্ৰম, আনৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধা আদি এনে কিছুমান মূল্যবোধ যিবোৰে এখন সুস্থ আৰু শান্তিপূৰ্ণ সমাজ গঢ়াত সহায় কৰে।
মূল্যবোধ জন্মগত নহয়, আমি ইয়াক আমাৰ পৰিয়াল, শিক্ষা আৰু সমাজৰ পৰা শিকো। ভাৰতীয় দৰ্শনত উল্লেখ কৰা ধৰ্ম, অৰ্থ, কাম, মোক্ষৰ দৰে মূল্যবোধে জীৱনৰ এক সম্পূৰ্ণ পথ দেখুৱায়। বৰ্তমান সময়ত যেতিয়া সমাজত বহুতো বিশৃংখলতা দেখা যায়, তেতিয়া এই মূল্যবোধসমূহৰ চৰ্চা আৰু পালন কৰাটো অধিক জৰুৰী হৈ পৰিছে।
