অসম উচ্চতৰ মাধ্যমিক শিক্ষা সংসদৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত ‘সাহিত্য সৌৰভ’ পাঠ্যপুথিৰ “পাঠ ১: মোৰ মাতৃমুখ দৰ্শন” পাঠটিৰ সম্পূৰ্ণ প্ৰশ্নোত্তৰখিনি তলত শুদ্ধ আৰু সুন্দৰকৈ আগবঢ়োৱা হ’ল:
মোৰ মাতৃমুখ দৰ্শন
আর্হি প্ৰশ্ন:
(ক) অতি চমু প্ৰশ্ন (প্ৰতিটো প্ৰশ্নৰ মূল্যাংক – ১)
১। ‘মোৰ মাতৃমুখ দৰ্শন’ শীৰ্ষক পাঠটো ক’ৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা হৈছে?
উত্তৰ: ‘মোৰ মাতৃমুখ দৰ্শন’ শীৰ্ষক পাঠটো ড° নগেন শইকীয়া সম্পাদিত ‘বেজবৰুৱা ৰচনাৱলী’ৰ (প্ৰথম খণ্ড) পৰা সংগ্ৰহ কৰা হৈছে।
২। সম্বলপুৰ ভাৰতৰ কোনখন ৰাজ্যত অৱস্থিত?
উত্তৰ: সম্বলপুৰ ভাৰতৰ উৰিষ্যা ৰাজ্যত অৱস্থিত।
৩। বেজবৰুৱাই ‘মাতৃমুখ’ দৰ্শনৰ বাবে ক’ৰ পৰা ক’লৈ যাত্ৰা কৰিছিল?
উত্তৰ: বেজবৰুৱাই ‘মাতৃমুখ’ দৰ্শনৰ বাবে উৰিষ্যাৰ সম্বলপুৰৰ পৰা অসমলৈ যাত্ৰা কৰিছিল।
৪। ১৯৩০ চনৰ ১৯ ছেপ্টেম্বৰত সম্বলপুৰৰ পৰা অসমলৈ যাত্ৰা কৰোঁতে বেজবৰুৱাৰ সংগী কোন আছিল?
উত্তৰ: ১৯৩০ চনৰ ১৯ ছেপ্টেম্বৰত সম্বলপুৰৰ পৰা অসমলৈ যাত্ৰা কৰোঁতে বেজবৰুৱাৰ সংগী আছিল তেওঁৰ সহধৰ্মিণী প্ৰজ্ঞা সুন্দৰী দেৱী আৰু তেওঁলোকৰ সৰুজনী জীয়ৰী।
৫। লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা ৰচিত এখন ধেমেলীয়া নাটকৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা ৰচিত এখন ধেমেলীয়া নাটক হ’ল ‘লিতিকাই’। (আন ধেমেলীয়া নাটকসমূহ হ’ল- পাচনি, নোমল, চিকৰপতি-নিকৰপতি)।
(খ) চমু প্ৰশ্ন (প্ৰতিটো প্ৰশ্নৰ মূল্যাংক – ২ অথবা ৩)
১। ‘মোৰ মাতৃমুখ দৰ্শন’ শীৰ্ষক পাঠটিৰ নামকৰণৰ তাৎপৰ্য বিশ্লেষণ কৰা।
উত্তৰ: ‘মোৰ মাতৃমুখ দৰ্শন’ পাঠটিত সাহিত্যৰথী লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাই প্ৰায় ডেৰ-দুকুৰি বছৰৰ মূৰত তেওঁৰ জন্মভূমি অসমলৈ উভতি অহাৰ যাত্ৰা-অভিজ্ঞতা আৰু অনুভূতিৰ বৰ্ণনা কৰিছে। ‘মাতৃমুখ দৰ্শন’ কথাষাৰে নিজৰ মাতৃৰ মুখ দৰ্শন কৰাকে বুজাই যদিও, ইয়াত লেখকে নিজৰ জন্মভূমি অসমক মাতৃ হিচাপে গণ্য কৰিছে। বহু বছৰৰ পিছত মাতৃভূমিৰ দৰ্শন লাভ কৰি তেওঁ যি আনন্দ আৰু আবেগ অনুভৱ কৰিছে, তাৰ প্ৰকাশেই এই নামকৰণক তাৎপৰ্যপূৰ্ণ কৰি তুলিছে।
২। ‘মোৰ মাতৃমুখ দৰ্শন’ শীৰ্ষটিত ‘মাতৃ’ শব্দৰে কি বুজোৱা হৈছে? কিমান বছৰ পিছত লেখকৰ ‘মাতৃমুখ’ দৰ্শন হৈছিল?
উত্তৰ: ‘মোৰ মাতৃমুখ দৰ্শন’ শীৰ্ষটিত ‘মাতৃ’ শব্দৰে লেখক লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাই তেওঁৰ জন্মভূমি অসমক বুজাইছে।
লেখকৰ প্ৰায় ডেৰকুৰি বা দুকুৰি বছৰ (অৰ্থাৎ প্ৰায় ৩০-৪০ বছৰ) পিছত ‘মাতৃমুখ’ দৰ্শন হৈছিল।
৩। লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাক কটন কলেজৰ ছাত্ৰসকলে কিদৰে অভিনন্দন জনাইছিল?
উত্তৰ: গুৱাহাটীত উপস্থিত হোৱাৰ দিনাই কটন কলেজৰ ছাত্ৰসকলে এখন সভাৰ আয়োজন কৰিছিল। সেই সভাত তেওঁলোকে বেজবৰুৱাক ওজাপালি, সংগীত আৰু বক্তৃতাৰে অভিনন্দন জনাইছিল। জনচেৰেকে সুললিত কণ্ঠেৰে ইংৰাজী আৰু অসমীয়াত বক্তৃতা দিছিল, আন কিছুমানে গীত গাইছিল আৰু একাংশই হাস্যৰসপূৰ্ণ বিয়াহ গীত পৰিৱেশন কৰিছিল। এই কাৰ্যই বেজবৰুৱাক নথৈ আনন্দ দিছিল।
৪। ‘মোৰ মাতৃমুখ দৰ্শন’ৰ লেখকে উল্লেখ কৰা ‘মাজিউ’ আৰু ‘জ্ঞান’ কোন আছিল?
উত্তৰ: ‘মোৰ মাতৃমুখ দৰ্শন’ পাঠত উল্লেখ কৰা ‘মাজিউ’ আছিল চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালা আৰু ‘জ্ঞান’ আছিল আৰ্ল ল কলেজৰ অধ্যক্ষ জে. বৰুৱা। তেওঁলোক দুয়ো বেজবৰুৱাৰ অতি প্ৰিয় ব্যক্তি আছিল আৰু গুৱাহাটীত তেওঁক আদৰণি জনাবলৈ গৈছিল।
৫। লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাৰ গুৱাহাটীক ভাল লগাৰ তিনিটা কাৰণ উল্লেখ কৰা।
উত্তৰ: লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাৰ গুৱাহাটীক ভাল লগাৰ তিনিটা প্ৰধান কাৰণ হ’ল:
- প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্য: ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ মাজৰ উমানন্দ, কামাখ্যা, অশ্বক্লান্ত আদিৰ দৰে মনোমোহা প্ৰাকৃতিক দৃশ্য।
- ঐতিহাসিক উৎকৰ্ষ: গুৱাহাটীৰ এক গৌৰৱময় ঐতিহাসিক মহত্ব আছে।
- প্ৰাচীন জ্ঞান-গৌৰৱৰ গৰিমা: গুৱাহাটীয়ে প্ৰাচীন জ্ঞান-চৰ্চাৰ দুৱাৰ মুকলি কৰি দিয়ে।
(গ) দীঘল প্ৰশ্ন (প্ৰতিটো প্ৰশ্নৰ মূল্যাংক – ৪ অথবা ৫)
১। ‘মোৰ মাতৃমুখ দৰ্শন’ পাঠটিৰ আধাৰত লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাই সম্বলপুৰৰ পৰা গুৱাহাটীলৈ কৰা ৰে’লযাত্ৰাৰ চমু বিৱৰণ আগবঢ়োৱা।
উত্তৰ: লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাই ১৯৩০ চনৰ ১৯ ছেপ্টেম্বৰত উৰিষ্যাৰ সম্বলপুৰৰ পৰা তেওঁৰ পত্নী আৰু সৰু জীয়ৰীৰ সৈতে অসমলৈ যাত্ৰা আৰম্ভ কৰে। তেওঁলোকে ঝাৰচোগোড়া জংচনত বোম্বাই মেইলখন ধৰিব নোৱাৰাত এখন পেছেঞ্জাৰ গাড়ীত উঠিবলগীয়া হয়, যাৰ ফলত যাত্ৰাটো কষ্টকৰ হৈ পৰে। লগত খোৱা বস্তু নথকাৰ বাবে আৰু পেছেঞ্জাৰ গাড়ীত ডাইনিং কাৰ নথকাৰ বাবে তেওঁলোকে অনাহাৰে থাকিবলগীয়া হৈছিল। ২০ তাৰিখে ৰাতি তেওঁলোক কলিকতা পায় আৰু পিছদিনা শিয়ালদহ ষ্টেচনৰ পৰা পুনৰ যাত্ৰা কৰি ২২ তাৰিখে গুৱাহাটী পাইছিলহি। এই যাত্ৰাপথত তেওঁ শাৰীৰিক আৰু মানসিক দুয়োবিধ কষ্টৰ সন্মুখীন হৈছিল।
২। ‘মোৰ মাতৃমুখ দৰ্শন’ পাঠটিত লেখকে উল্লেখ কৰা মহাদেৱৰ কৃষি-কৰ্মৰ কাহিনীটো তোমাৰ নিজৰ ভাষাত লিখা।
উত্তৰ: পাঠটিত উল্লেখ কৰা কাহিনী অনুসৰি, এদিনাখন পাৰ্বতীয়ে মহাদেৱক তেওঁৰ বৃষভটোৰে হাল বাই খেতি কৰিবলৈ কৈ ককৰ্থনা কৰিছিল, কিয়নো তেওঁ ভাং-ধতুৰা খাই বহি থাকে। পত্নীৰ কথাত বেজাৰ পাই মহাদেৱে খেতি কৰিবলৈ গ’ল আৰু খেতিত ইমানেই মগ্ন হ’ল যে খোৱা-শোৱা আৰু ঘৰলৈ আহিবলৈকো পাহৰি গ’ল। পাৰ্বতীয়ে তেওঁক ঘূৰাই আনিবলৈ নন্দী-ভূংগীকে ধৰি বহুতো দূত পঠিয়ালে যদিও কোনেও তেওঁক ঘূৰাই আনিব নোৱাৰিলে। অৱশেষত, পাৰ্বতীয়ে অসংখ্য ডাঁহ, মহ, চেৰেপা আদি সৃষ্টি কৰি মহাদেৱক আমনি কৰিবলৈ পঠিয়াইছিল, যাৰ ফলত তেওঁ খেতিৰ পৰা উভতি আহিবলৈ বাধ্য হৈছিল।
৩। ‘হাহা হুহু’ কোন আছিল? এওঁলোকক কোনে কি কাৰণে সৃষ্টি কৰিছিল বুজাই লিখা।
উত্তৰ: ‘হাহা হুহু’ আছিল পাৰ্বতীৰ দ্বাৰা সৃষ্ট দুজন মানসపుত্ৰ।
যেতিয়া মহাদেৱে খেতিত মগ্ন হৈ ঘৰলৈ উভতি অহা নাছিল, তেতিয়া পাৰ্বতীয়ে তেওঁক আমনি কৰি ঘূৰাই আনিবলৈ প্ৰথমে ডাঁহ, মহ, চেৰেপা আদি সৃষ্টি কৰি পঠিয়াইছিল। তাৰ পিছতো মহাদেৱ উভতি নহাত তেওঁ ‘হাহা হুহু’ নামৰ দুজন মানসপুত্ৰক সৃষ্টি কৰি পঠিয়াইছিল।
৪। ‘ডিবৰুগড়ত গোটাচেৰেক কথাই মোক বৰ সন্তোষ দিছিল।’ — ডিবৰুগড়ত কোনবোৰ কথাই বেজবৰুৱাক সন্তোষ দিছিল, বুজাই লিখা।
উত্তৰ: ডিবৰুগড়ত লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাক সন্তোষ দিয়া কথাবোৰৰ ভিতৰত প্ৰধান আছিল অসমীয়া তিৰোতাসকলৰ জাগৰণ। তেওঁ দেখি আনন্দিত হৈছিল যে ডিব্ৰুগড়ৰ মহিলাসকল শিক্ষা, দীক্ষা আৰু ৰাজহুৱা কাৰ্যত আগবাঢ়ি গৈছে। তেওঁলোকে পুৰুষৰ সমানেই সকলো সজ কামত আগভাগ লৈছিল। আনকি তেওঁলোকে হেৰাই যাব ধৰা বোৱা-কটা শিল্পক পুনৰ আদৰি লৈছিল আৰু পৰ্দা প্ৰথাকো পৰিহাৰ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰিও, ডিব্ৰুগড়ৰ ডেকাসকলৰ নাট্যকলাৰ প্ৰতি থকা আগ্ৰহ আৰু তেওঁলোকৰ উন্নত মানৰ অভিনয়, চিত্ৰকলা আদিয়েও বেজবৰুৱাক যথেষ্ট সন্তোষ দিছিল।
৫। লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাৰ মতে বিদেশী নাটকৰ অসমীয়া অনুবাদ কেনে হোৱা উচিত, বুজাই লিখা।
উত্তৰ: লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাৰ মতে, বিদেশী নাটকৰ অনুবাদ এনেকুৱা হ’ব লাগে যাতে সেয়া সম্পূৰ্ণৰূপে অসমীয়া হৈ পৰে আৰু অসমীয়া সমাজৰ বাবে গ্ৰহণযোগ্য হয়। অনুবাদটোৱে যাতে বিদেশী ভাবসম্পদখিনিক “আচল অসমীয়া” ৰূপত প্ৰকাশ কৰে আৰু অসমীয়া সাহিত্যৰ সৌন্দৰ্য বঢ়ায়। তেওঁৰ মতে, অনুবাদ এনেকুৱা হ’ব নালাগে য’ত বিদেশী আৰু অসমীয়া সংস্কৃতিৰ “এধাকেচেলুৱা” বা “মিহলি” ৰূপ প্ৰকাশ পায়, কিয়নো তেনে মিশ্ৰণে সমাজত খেলিমেলিৰহে সৃষ্টি কৰিব। যেনেকৈ শ্বেক্সপীয়েৰৰ ‘Comedy of Errors’ নাটকখন ‘ভ্ৰমৰংগ’ নামেৰে সম্পূৰ্ণ অসমীয়া ৰূপত অনুবাদ কৰা হৈছিল, তেনেকুৱা নিভাঁজ অনুবাদ হোৱা উচিত।
