প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ ব্যৱস্থাপনা – SEBA Class 10 Science Chapter 16

SEBA Assam Board Class 10 Science Chapter 16 Question answer in Assamese.

মই দশম শ্ৰেণীৰ বিজ্ঞান পাঠ্যপুথিৰ ১৬ নং অধ্যায় “প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ ব্যৱস্থাপনা”ৰ সকলো পাঠভিত্তিক আৰু অনুশীলনীৰ প্ৰশ্নোত্তৰ, তলত সুন্দৰকৈ সজাই আগবঢ়ালো।

প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ ব্যৱস্থাপনা

পাঠভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ (In-text Questions)

পৃষ্ঠা নং – 269

প্ৰশ্নাৱলী (Questions)

প্ৰশ্ন ১: পৰিৱেশ হিতৈষী হ’বলৈ তোমাৰ কি কি অভ্যাসৰ পৰিৱৰ্তন কৰিব পাৰা?
উত্তৰ: পৰিৱেশ হিতৈষী হ’বলৈ মই মোৰ অভ্যাসত তলত দিয়া পৰিৱৰ্তনসমূহ আনিব পাৰোঁ:

1. বিদ্যুৎ আৰু পানীৰ অপচয় ৰোধ: অপ্ৰয়োজনীয়ভাৱে জ্বলি থকা লাইট আৰু ফেনৰ ছুইচ বন্ধ কৰিম। দাঁত ব্ৰাছ কৰোঁতে বা গা ধোওঁতে পানীৰ টেপ বন্ধ ৰাখিম।
2. প্লাষ্টিকৰ ব্যৱহাৰ কম কৰা: বজাৰলৈ যাওঁতে কাপোৰৰ মোনা লৈ যাম। প্লাষ্টিকৰ পেকেজিঙৰ সলনি পৰিৱেশ অনুকূল সামগ্ৰী বাছি ল’ম।
3. পুনঃব্যৱহাৰ আৰু পুনঃচক্ৰীয়কৰণ: পুৰণি বস্তু পেলাই নিদি পুনৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিম। কাগজ, কাঁচ, প্লাষ্টিক আদি পুনঃচক্ৰীয়কৰণৰ বাবে পৃথককৈ ৰাখিম।
4. পৰিবহন: ওচৰৰ ঠাইলৈ খোজ কাঢ়ি বা চাইকেল চলাই যাম। ব্যক্তিগত বাহনৰ সলনি ৰাজহুৱা পৰিবহন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰিম।
5. খাদ্যৰ অপচয় নকৰা: প্ৰয়োজন অনুসৰি খাদ্য ল’ম আৰু খাদ্য নষ্ট নকৰিম।

প্ৰশ্ন ২: ক্ষন্তেকীয়া উদ্দেশ্যেৰে সম্পদ আহৰণ কৰাৰ সুবিধা কি হ’ব পাৰে?
উত্তৰ: ক্ষন্তেকীয়া উদ্দেশ্যেৰে সম্পদ আহৰণ কৰাৰ মূল সুবিধাটো হ’ল তাৎক্ষণিকভাৱে বৰ্তমানৰ চাহিদা পূৰণ কৰা আৰু অৰ্থনৈতিকভাৱে লাভান্বিত হোৱা। উদ্যোগপতি বা ঠিকাদাৰসকলে কম সময়ৰ ভিতৰত অধিক লাভ অৰ্জন কৰিবলৈ এনেদৰে সম্পদ আহৰণ কৰে। তেওঁলোকে ভৱিষ্যতৰ বাবে সম্পদ সংৰক্ষণৰ কথা চিন্তা নকৰে।

প্ৰশ্ন ৩: সম্পদৰ এনেধৰণৰ সুবিধাৰ পৰা দীৰ্ঘম্যাদী ব্যৱহাৰৰ সুবিধাবোৰ কেনেকৈ পাৰ্থক্য কৰিবা?
উত্তৰ:

• ক্ষন্তেকীয়া উদ্দেশ্য: ই কেৱল বৰ্তমানৰ লাভালাভৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে। ইয়াৰ ফলত সম্পদৰ দ্ৰুত অৱক্ষয় হয় আৰু ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে সম্পদৰ নাটনি হয়। ই পৰিৱেশৰ ওপৰত বিৰূপ প্ৰভাৱ পেলায়।
• দীৰ্ঘম্যাদী উদ্দেশ্য (বহনক্ষম ব্যৱস্থাপনা): ই বৰ্তমানৰ প্ৰয়োজন পূৰণ কৰাৰ লগতে ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবেও সম্পদ সংৰক্ষণ কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে। ই সম্পদৰ সমবিতৰণ আৰু পৰিৱেশৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰে।

প্ৰশ্ন ৪: সম্পদসমূহৰ সমভাৱে বিতৰণ হ’ব লাগে বুলি কিয় ভাবা? আমাৰ প্ৰাকৃতিক সম্পদসমূহৰ সমবিতৰণৰ বিৰুদ্ধে কি শক্তিয়ে কাম কৰি আছে?
উত্তৰ: সম্পদসমূহৰ সমভাৱে বিতৰণ হোৱা উচিত কাৰণ:

1. প্ৰতিজন ব্যক্তিৰেই প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ ওপৰত সমান অধিকাৰ আছে।
2. সমবিতৰণে সমাজৰ ধনী আৰু দুখীয়াৰ মাজৰ ব্যৱধান কম কৰে আৰু সামাজিক ন্যায় প্ৰতিষ্ঠা কৰে।
3. সকলোৱে বিকাশৰ সুবিধা পালেহে দেশৰ সামগ্ৰিক উন্নয়ন সম্ভৱ।

সমবিতৰণৰ বিৰুদ্ধে কাম কৰা শক্তিসমূহ:

• অৰ্থনৈতিক কাৰক: ধনী আৰু ক্ষমতাশালী লোক বা উদ্যোগপতিসকলে নিজৰ অৰ্থনৈতিক লাভৰ বাবে অধিক সম্পদ আহৰণ কৰে।
• ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক কাৰক: দুৰ্নীতি, স্বজন-তোষণ আৰু সঠিক নীতিৰ অভাৱে সম্পদৰ সমবিতৰণত বাধা দিয়ে।
• অসচেতনতা: সাধাৰণ জনতাৰ মাজত সম্পদৰ বহনক্ষম ব্যৱহাৰৰ প্ৰতি সচেতনতাৰ অভাৱ।

পৃষ্ঠা নং – ২৭৩

প্ৰশ্নাৱলী (Questions)

প্ৰশ্ন ১: বন আৰু বন্যপ্ৰাণীসমূহ কিয় সংৰক্ষণ কৰিব লাগে?
উত্তৰ: বন আৰু বন্যপ্ৰাণীসমূহ সংৰক্ষণ কৰা উচিত কাৰণ:

1. জৈৱ বৈচিত্ৰ্য ৰক্ষা: বন আৰু বন্যপ্ৰাণীয়ে পৃথিৱীৰ জৈৱ বৈচিত্ৰ্য বজাই ৰাখে, যিটো পৰিস্থিতি তন্ত্ৰৰ সুস্থিৰতাৰ বাবে অপৰিহাৰ্য।
2. পৰিস্থিতিতান্ত্ৰিক ভাৰসাম্য: ইহঁতে খাদ্য শৃংখল আৰু খাদ্য জালৰ জৰিয়তে পৰিৱেশৰ ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰে।
3. অৰ্থনৈতিক গুৰুত্ব: আমি বনৰ পৰা কাঠ, ঔষধ, ফল-মূল আদি বহুতো লাগতিয়াল সামগ্ৰী পাওঁ।
4. জলবায়ু নিয়ন্ত্ৰণ: বনাঞ্চলে জলবায়ু নিয়ন্ত্ৰণ, বৰষুণৰ পৰিমাণ বজাই ৰখা আৰু মাটিৰ খহনীয়া ৰোধ কৰাত সহায় কৰে।

প্ৰশ্ন ২: বনাঞ্চল সংৰক্ষণ সম্পৰ্কে মতামত আগবঢ়োৱা।
উত্তৰ: বনাঞ্চল সংৰক্ষণ কেৱল গছ কটা বন্ধ কৰাতেই সীমাবদ্ধ নহয়। ই এক ব্যাপক ধাৰণা য’ত বনাঞ্চলৰ বহনক্ষম ব্যৱস্থাপনা জড়িত হৈ থাকে। ইয়াৰ বাবে তলত দিয়া পদক্ষেপ লোৱা উচিত:

1. স্থানীয় লোকৰ অংশগ্ৰহণ: বনাঞ্চলৰ ওচৰত বাস কৰা স্থানীয় লোকসকলক সংৰক্ষণ কাৰ্যত অংশীদাৰ কৰিব লাগে, কাৰণ তেওঁলোকৰ পৰম্পৰাগত জ্ঞানে সংৰক্ষণত সহায় কৰে।
2. অবৈধ গছ কটা বন্ধ কৰা: চৰকাৰে কঠোৰ আইন প্ৰণয়ন কৰি অবৈধভাৱে গছ কটা আৰু সৰবৰাহ বন্ধ কৰিব লাগে।
3. বৃক্ষৰোপণ: বৃহৎ পৰিসৰত বৃক্ষৰোপণ কাৰ্যসূচী হাতত ল’ব লাগে আৰু কটা গছৰ ঠাইত নতুন গছপুলি ৰুব লাগে।
4. বনজুই নিয়ন্ত্ৰণ: বনজুই ৰোধ কৰিবলৈ আধুনিক ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিব লাগে।
5. সচেতনতা বৃদ্ধি: বনাঞ্চলৰ গুৰুত্বৰ বিষয়ে জনসাধাৰণৰ মাজত সচেতনতা বৃদ্ধি কৰিব লাগে।

অনুশীলনী (End-of-chapter Exercises)

পৃষ্ঠা নং – ২৭৮-২৭৯

প্ৰশ্ন ১: পৰিৱেশৰ ক্ষমতা ৰক্ষাৰ কাৰণে ঘৰখনত কেনেধৰণৰ পৰিৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শ আগবঢ়াবা?
উত্তৰ: ঘৰখনত পৰিৱেশ ৰক্ষাৰ বাবে তলত দিয়া পৰিৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শ আগবঢ়াব পাৰি:

• বিদ্যুৎ শক্তিৰ অপচয় ৰোধ কৰিবলৈ অপ্ৰয়োজনীয় লাইট, ফেন, টিভি আদি বন্ধ ৰখা।
• পানীৰ অপচয় ৰোধ কৰা।
• জীৱ নিম্নিকৰণ আৰু জীৱ অনিম্নিকৰণ আৱৰ্জনা পৃথক পাত্ৰত পেলোৱা।
• প্লাষ্টিকৰ মোনাৰ সলনি কাপোৰৰ মোনা ব্যৱহাৰ কৰা।
• খাদ্য বস্তু নষ্ট নকৰা।

প্ৰশ্ন ২: পৰিৱেশৰ ক্ষমতা ৰক্ষাৰ কাৰণে তোমালোকৰ বিদ্যালয়ত কেনেধৰণৰ পৰিৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শ দিবা?
উত্তৰ: বিদ্যালয়ত পৰিৱেশ ৰক্ষাৰ বাবে তলত দিয়া পৰিৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শ দিব পাৰি:

• শ্ৰেণীকোঠাৰ পৰা ওলাই যোৱাৰ সময়ত লাইট-ফেন বন্ধ কৰা।
• বিদ্যালয়ৰ চৌহদত বৃক্ষৰোপণ কাৰ্যসূচী হাতত লোৱা।
• পানীৰ টেপবোৰ ভালদৰে বন্ধ কৰা।
• আৱৰ্জনা পেলোৱাৰ বাবে পৃথক ডাষ্টবিনৰ ব্যৱস্থা কৰা।
• পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় সজাগতা সভা বা কাৰ্যসূচীৰ আয়োজন কৰা।

প্ৰশ্ন ৩: এই অধ্যায়ত আমি দেখিলোঁ বন আৰু বন্যপ্ৰাণীৰ প্ৰধানকৈ চাৰিটা অংশীদাৰ (Stakeholders) আছে। এইবোৰৰ ভিতৰত কোনটো অংশীদাৰৰ বনসম্পদৰ ব্যৱস্থাপনাৰ বিষয়ে সিদ্ধান্ত ল’ব পৰা কৰ্তৃত্ব থাকিব লাগে? তুমি কিয় তেনেকৈ ভাবা?
উত্তৰ: মোৰ মতে, বনসম্পদৰ ব্যৱস্থাপনাৰ সিদ্ধান্ত লোৱাৰ কৰ্তৃত্ব বনাঞ্চলত বা তাৰ কাষত বাস কৰা স্থানীয় লোকসকলৰ হাতত থাকিব লাগে।
কাৰণ:

1. তেওঁলোক বহু শতিকা ধৰি বনাঞ্চলৰ লগত ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত আৰু তেওঁলোকে পৰম্পৰাগতভাৱে বনাঞ্চলৰ বহনক্ষম ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে।
2. তেওঁলোকৰ জীৱিকা প্ৰত্যক্ষভাৱে বনাঞ্চলৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল, সেয়েহে তেওঁলোকে ইয়াৰ সংৰক্ষণৰ গুৰুত্ব ভালদৰে বুজি পায়।
3. তেওঁলোকক ব্যৱস্থাপনাত অংশীদাৰ কৰিলে বনজ সম্পদৰ অপচয় কমিব আৰু সংৰক্ষণ অধিক ফলপ্ৰসূ হ’ব। চৰকাৰৰ বন বিভাগে তেওঁলোকক কাৰিকৰী আৰু আৰ্থিক সহায় আগবঢ়াই এক সহযোগীৰ ভূমিকা পালন কৰিব লাগে।

প্ৰশ্ন ৪: তলৰ সম্পদসমূহৰ ওপৰত এজন সাধাৰণ ব্যক্তি হিচাপে কেনেধৰণৰ ব্যৱস্থাপনাৰ দায়িত্ব ল’বা—
(a) বন আৰু বন্যপ্ৰাণী: মই গছ-গছনি नकाটিম আৰু আনকো नकाটিবলৈ উৎসাহিত কৰিম। বন্যপ্ৰাণীৰ ক্ষতি নকৰিম। বন সংৰক্ষণৰ বাবে কাম কৰা সংগঠনক সহায় কৰিম।
(b) জলসম্পদ: পানীৰ অপচয় ৰোধ কৰিম। বৰষুণৰ পানী সংগ্ৰহৰ ব্যৱস্থা কৰিম। নদী বা পুখুৰীত আৱৰ্জনা নেপেলাম।
(c) কয়লা আৰু পেট্ৰ’লিয়াম: ব্যক্তিগত বাহনৰ ব্যৱহাৰ কমাই ৰাজহুৱা পৰিবহন ব্যৱস্থা বা চাইকেল ব্যৱহাৰ কৰিম। বিদ্যুৎ শক্তিৰ ব্যৱহাৰ কম কৰিম কাৰণ ইয়াৰ বেছিভাগেই কয়লাৰ পৰা উৎপন্ন হয়।

প্ৰশ্ন ৫: তুমি এজন সাধাৰণ ব্যক্তি হিচাপে বিভিন্ন ধৰণৰ প্ৰাকৃতিক সম্পদবোৰৰ ব্যৱহাৰ কম কৰিবলৈ কি কৰিবা?
উত্তৰ: মই 3R নীতি (Reduce, Reuse, Recycle) অৰ্থাৎ হ্ৰাসকৰণ, পুনঃব্যৱহাৰ আৰু পুনঃচক্ৰীয়কৰণৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিম। বস্তুৰ ব্যৱহাৰ কম কৰিম, পুৰণি বস্তু পেলাই নিদি পুনৰ ব্যৱহাৰ কৰিম আৰু পুনঃচক্ৰীয়কৰণ কৰিব পৰা বস্তু পৃথককৈ জমা কৰিম। লগতে পানী আৰু বিদ্যুৎ শক্তিৰ অপচয় ৰোধ কৰিম।

প্ৰশ্ন ৬: যোৱা এটা সপ্তাহ ধৰি তুমি কেনেধৰণৰ কাৰ্যপন্থা হাতত লৈছা তাৰ এটা তালিকা প্ৰস্তুত কৰা (পাঁচটাকৈ)—
(a) আমাৰ প্ৰাকৃতিক সম্পদ সংৰক্ষণ:

1. কোঠাৰ পৰা ওলাই যোৱাৰ সময়ত লাইট আৰু ফেন বন্ধ কৰিছোঁ।
2. বজাৰলৈ যাওঁতে কাপোৰৰ মোনা ব্যৱহাৰ কৰিছোঁ।
3. কম দূৰত্বৰ বাবে খোজ কাঢ়ি গৈছোঁ।
4. পুৰণি বাতৰি কাকত পেলাই নিদি পেকেজিঙৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিছোঁ।
5. পানীৰ বটলটো শেষ হোৱাৰ পিছত পুনৰ পানী ভৰাই ব্যৱহাৰ কৰিছোঁ।
   (b) আমাৰ প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ ওপৰত হেঁচা বৃদ্ধি:
6. পঢ়িবলৈ নতুন কিতাপ কিনিছোঁ (কাগজৰ ব্যৱহাৰ)।
7. ম’বাইল ফোন চাৰ্জ দিছোঁ (বিদ্যুৎ শক্তিৰ ব্যৱহাৰ)।
8. প্লাষ্টিকৰ পেকেটত অহা খাদ্য সামগ্ৰী কিনিছোঁ।
9. স্কুললৈ মটৰ চাইকেলেৰে আহিছোঁ (পেট্ৰ’লৰ ব্যৱহাৰ)।
10. কম্পিউটাৰত বহু সময় কাম কৰিছোঁ (বিদ্যুৎ শক্তিৰ ব্যৱহাৰ)।

প্ৰশ্ন ৭: এই পাঠত উত্থাপন হোৱা সমস্যাৰ ভিত্তিত আমাৰ প্ৰাকৃতিক সম্পদসমূহৰ বহনক্ষম ব্যৱহাৰৰ কাৰণে তোমালোকৰ জীৱন শৈলীৰ কি পৰিৱৰ্তন কৰিবা?
উত্তৰ: আমাৰ প্ৰাকৃতিক সম্পদসমূহৰ বহনক্ষম ব্যৱহাৰৰ বাবে মই মোৰ জীৱন শৈলীত তলত দিয়া পৰিৱৰ্তনবোৰ আনিম:

• কম ব্যৱহাৰ: যিমান পাৰি কম বস্তু ব্যৱহাৰ কৰিম আৰু অপচয় ৰোধ কৰিম।
• পুনঃব্যৱহাৰ আৰু পুনঃচক্ৰীয়কৰণ: বস্তু পেলাই দিয়াৰ আগতে সেইবোৰ পুনৰ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি নেকি চাম। পুনঃচক্ৰীয়কৰণযোগ্য আৱৰ্জনা পৃথককৈ ৰাখিম।
• পৰিৱেশ অনুকূল সামগ্ৰী: প্লাষ্টিক বা অন্য জীৱ অনিম্নিকৰণ পদাৰ্থৰ সলনি পৰিৱেশ অনুকূল সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰিম।
• শক্তি সংৰক্ষণ: বিদ্যুৎ আৰু পানীৰ ব্যৱহাৰ কম কৰিম। নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎসৰ ব্যৱহাৰত গুৰুত্ব দিম।
• সজাগতা: নিজৰ লগতে আনকো প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ সংৰক্ষণৰ গুৰুত্বৰ বিষয়ে অৱগত কৰাম।

দশম শ্ৰেণীৰ বিজ্ঞান অধ্যায় ১৬

প্রাকৃতিক সম্পদৰ ব্যৱস্থাপনা

প্র : পৰিৱেশ হিতৈষী হ’বলৈ তােমাৰ কি কি অভ্যাসৰ পৰিৱৰ্তন কৰিব পাৰা ?
উঃ পৰিৱেশ হিতৈষী হবলৈ তলত দিয়া অভ্যাস গঢ়ি তুলিব লাগে।
(ক) য’তে ত’তে আৱৰ্জনা পেলাব নালাগে।
(খ) ব্যৱহাৰ নকৰা অৱস্থাত বিজুলী বাতি, পাংখা আদি বন্ধ কৰিব লাগে।
(গ) খাদ্য অপচয় কৰিব নালাগে।
(ঘ) প্লাষ্টিকৰ মােনা ব্যৱহাৰ কৰিব নালাগে ইত্যাদি।

প্র : ক্ষন্তেকীয়া উদ্দেশ্যেৰে সম্পদ আহৰণ কৰা সুবিধা কি হ’ব পাৰে?
উঃ ক্ষন্তেকীয়া উদ্দেশ্যেৰে আহৰণ কৰা সম্পদে বৃহৎ সংখ্যক জনসংখ্যাৰ চাহিদা পূৰণ কৰিব পাৰে। এইদৰে আহৰণ কৰা সম্পদে ঔদ্যোগিক আৰু অর্থনৈতিক উন্নয়নৰ লগতে পৰিৱেশৰ সংৰক্ষণ কৰিব পাৰে। ক্ষন্তেকীয়া সম্পদ আহৰণে অধিক লাভালাভ দিব পাৰে।

প্রঃ  সম্পদৰ এনেধৰণৰ সুবিধাৰ পৰা দীর্ঘম্যাদী ব্যৱহাৰৰ সুবিধাবোৰ কেনেকৈ পার্থক্য কৰিবা?
উঃ ক্ষন্তেকীয়া উদ্দেশ্যেৰে আহৰণ কৰা সম্পদে বর্তমান প্ৰজন্মক লাভান্বিত কৰে যদিও পৰৱর্তী প্রজন্মৰ বাবে প্রয়ােজনীয় সম্পদৰ নাটনি কৰে।
আনহাতে, দীর্ঘম্যাদী ব্যৱহাৰে বৰ্তমানৰ প্ৰজন্মৰ প্রয়ােজনীয়তা পুৰণ কৰাৰ লগতে ভৱিষ্যতৰ প্ৰজন্মৰ বাবেও সম্পদ সংৰক্ষণৰ ব্যৱস্থা ৰাখে।

প্র :  বন আৰু বন্যপ্রাণীসমূহক কিয় সংৰক্ষণ কৰিব লাগে?
উঃ বন আৰু বন্যপ্রাণীৰ সংৰক্ষণে তলত দিয়া ধৰণে সহায় কৰে—
(ক) বন আৰু বন্য প্রাণীয়েই হৈছে জৈৱ বিচিত্রতা, জৈৱ- বৈচিত্র্য অটুত ৰাখি পৰিস্থিতি তন্ত্ৰৰ ভাৰসাম্যত্য ৰক্ষা কৰে।
(খ) বৰষুণ বৃদ্ধি আৰু জলবায়ু স্বাভাৱিক কৰি ৰখাত সহায় কৰে।
(গ) মানুহ আৰু আন প্ৰাণীৰ খাদ্য আৰু আশ্রয়স্থল যােগানত সহায়ক হয়।
(ঘ) বিয়ােজনৰ পিছত ভূমিত পুষ্টি যােগানৰ ক্ষেত্ৰত সহায় কৰে।
(ঙ) ৰাষ্ট্ৰীয় অর্থনৈতিক আৰু সামাজিক বিকাশ সুনিশ্চিত কৰাত সহায় কৰে।

প্র : বনাঞ্চল সংৰক্ষণ সম্পর্কে মতামত আগবঢ়োৱা।
উঃ বনাঞ্চল সংৰক্ষণ অকল চৰকাৰৰে দায়িত্ব নহয়। জনসাধাৰণৰ সহযােগ অবিহনে বনাঞ্চল সংৰক্ষণ সম্ভৱ নহয়। বহুতাে জনগােষ্ঠীয় লােকৰ জীৱন বনাঞ্চলতে প্রধানকৈ নিৰ্ভৰশীল। সেয়ে তেনে লােকৰ আর্থ-সামাজিক তথা সাংস্কৃতিক দিশ বৰ্তাই ৰাখিবলৈ বনাঞ্চলক সুৰক্ষিত কৰিবই লাগিব। বনাঞ্চল সংৰক্ষণৰ বাবে প্রথমে মানুহৰ মাজত সজাগতা বৃদ্ধি কৰিব লাগিব। বনাঞ্চল যে পাৰিপাৰ্শ্বিক পৰিৱেশ সন্তুলন কৰি ৰখাত অপৰিহাৰ্য সেয়া প্রত্যেকজন লােকে অনুধাৱন কৰি বনাঞ্চল ধ্বংস ৰােধ কৰি গছ পুলি ৰােপণ কৰিব লাগিব। গছ-গছনি অবিহনে বন্যপ্রাণীৰ জীৱনলৈ ভয়ানক সংকট নামি আহিব। বনাঞ্চল সুৰক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে বা এন, জি, অ’ৰ বোৰে ক্ৰমে শােভাযাত্রা, চাইকেল ৰেলি, বাটৰ নাট আদিৰ দ্বাৰা সৰ্বসাধাৰণক প্রকৃতি সুৰক্ষাৰ বার্তা দিব পাৰে।

প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ ব্যৱস্থাপনা

প্রঃ তােমালােকৰ অঞ্চলত থকা পৰম্পৰাগত পানী সঞ্চয়ন পদ্ধতি বা ব্যৱস্থাপনাবােৰ বিচাৰি উলিওৱা।
উ : পুখুৰী, সৰু সৰু খাল-বিল খান্দি, পানীৰ সংৰক্ষক নির্মাণ কৰি বৰষুণৰ পানী সংৰক্ষণ কৰা হয়।

প্রঃ পাহাৰীয়া অঞ্চল বা সমতল অঞ্চল বা মালভূমি অঞ্চলৰ পৰম্পৰাগত পানী সঞ্চয়ন পদ্ধতিবােৰৰ মাজত তুলনা কৰা।
উঃ পাহাৰীয়া অঞ্চলত নদীবােৰত বান্ধ দি পাইপৰ সহায়েৰে পানী সমতল অঞ্চললৈ নিয়া হয়। এইবােৰ অঞ্চলত পানী সংৰক্ষক বনাই বৰষুণৰ পানী সঞ্চয় কৰে। সমতল অঞ্চলত বৰষুণৰ পানী নদী, কৃত্রিম হ্রদ, নিজৰা আদিৰ পৰা পানী ব্যৱহাৰ কৰে।

প্রঃ তােমালােকৰ স্থানীয় অঞ্চলৰ পানীৰ উৎসবোৰ বিচাৰি উলিওৱা। সকলাে মানুহ বাস কৰা সেই অঞ্চলত পানী প্ৰচুৰ পৰিমাণে পায়নে?

উঃ আমাৰ অঞ্চলত থকা পানীৰ উৎসৱােৰ হ’ল — বিল, নদ-নদী, পুখুৰী, দমকল, জান জুৰি অদি। ইয়াৰােপৰি চৰকাৰী পানী যােগান বিভাগেও সময়ে সময়ে পানী যােগান ধৰে। খৰালি কালত পানীৰ কিছু পৰিমাণে নাটনি হয় । সেই সময়ত সকলো মানুহে প্ৰচুৰ পৰিমাণে প্রয়োজনীয় পানী নাপায়।

প্রঃ ১০। পৰিৱেশৰ ক্ষমতা ৰক্ষাৰ কাৰণে ঘৰখনত কেনেধৰণৰ পৰামৰ্শ আগবঢ়াবা?
উঃ পৰামৰ্শবােৰ হৈছে
(ক) পুৰণি বাল্ব ঠাহত CFL ব্যবহাৰ কৰা।
(খ) প্রয়ােজনত গেছ বা বৈদ্যুতিক শক্তিৰ বিপৰীতে সৌৰ শক্তি ব্যৱহাৰ কৰা।।
(গ) প্লাষ্টিকৰ সামগ্রী পুনৰাবৰ্তন কৰি পুনৰ ব্যৱহাৰ কৰা।
(ঘ) পুনৰ ব্যৱহাৰযোগ্য আচবাব ব্যবহাৰ ।

প্রঃ ১১। পৰিৱেশৰ ক্ষমতা ৰক্ষাৰ কাৰণে তােমালােকৰ বিদ্যালয়ত কেনেধৰণৰ পৰিবৰ্তন পৰামৰ্শৰ দিবা।
উঃ পৰামৰ্শবােৰ হৈছে–

(ক) বৰষুণৰ পানী সংৰক্ষণৰ ওপৰত গুৰুত্ব।
(খ) পানী আৰু বিদ্যুতৰ অপচয় ৰােধ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত ব্যবস্থা গ্রহণ।
(গ) সৌৰ শক্তিৰ ব্যৱহাৰ।
(ঘ) বিদ্যালয় চৌহদত বৃক্ষ ৰােপণ।

Class 10 Science Chapter 16 Question answer in Assamese

প্রঃ ১২। এই অধ্যায়নত আমি দেখিলো বন আৰু বন্যপ্রাণীৰ প্ৰধানকৈ চাৰিটা অংশীদাৰ আছে। এইবােৰৰ ভিতৰত কোনটো অংশীদাৰৰ বনসম্পদ ব্যবস্থাপনাৰ বিষয়ে সিদ্ধান্ত ল’ব পাৰি কতৃত্ব থাকিব লাগে? তুমি কিয় তেনেকৈ ভাবা ?
উঃ বনাঞ্চল আৰু বন্যপ্রাণীৰ চাৰিটা অংশীদাৰ হ’ল- স্থানীয় লােক, বনবিভাগ, ঔদ্যোগপতি আৰু বন্যপ্রাণী আৰু প্রকৃতিক সচেতন লােক। যিসকল লােক বনাঞ্চলৰ পতি কাষৰীয়া অঞ্চলত বাস কৰে সেইসকল লােকে বন্য আইন মানি চলা উচিত। এইলােকসকলে সেই অঞ্চলৰ হাবিত থকা জীৱ- জন্তুৰ আচৰণ আৰু অৱলম্বন, গছ-গছনিৰ অৱস্থানৰ বিষয়ে জ্ঞাত। গতিকে এইসকল লােকক বনাঞ্চল সুৰক্ষাৰ দায়িত্ব অর্পন কৰিলে এই সম্পদবোৰ সুৰক্ষিত হৈ থাকিব।

প্রঃ ১৩। তলৰ সম্পদসমূহৰ ওপৰত এজন সাধাৰণ ব্যক্তি হিচাপে কেনেধৰণৰ ব্যৱস্থাপনার দায়িত্ব লবা-
(ক) বন আৰু বন্যপ্রাণী (খ) জল সম্পদ গ) কয়লা আৰু পেট্রলিয়াম
উ : (ক) বন আৰু কন্যপ্রাণী :
(১) জৈৱবৈচিত্র্য সংৰক্ষণৰ ওপৰত মই গুৰুত্ব প্রদান কৰিম।
(২) অন্যায়ভাৱে গছ-গছনি কটা বন্ধ কৰাৰ ব্যৱস্থা ল’ম।
(৩) বন্য আৰু বন্য প্রাণীক সুৰক্ষা কৰিম।

(খ) জল সম্পদ :
(১) ব্যৱহাৰ নকৰা সময়ত পানীৰ টেপ বন্ধ কৰি ৰাখিম।
(২) কেৱল খােৱাৰ উপযােগী পানীহে ব্যৱহাৰ কৰিম।
(৩) জল সম্পদৰ বিষয়ে মানুহৰ মাজত সজাগতা আনিম আৰু জল প্ৰদূষণৰ ভয়াবহতা মানুহৰ মাজত প্ৰচাৰ কৰিম।

গ) কয়লা আৰু পেট্রলিয়াম :
(১) বিদ্যুৎ ৰাহি কৰিবলৈ CFL ব্যৱহাৰ কৰিম।
(২) অপ্রয়ােজনীয় বৈদ্যুতিক সামগ্রী ব্যৱহাৰ নকৰোঁ।
(৩) কলয়া আৰু পেট্রলিয়ামৰ সলনি সৌৰ শক্তি আৰু বায়ু শক্তি ব্যৱহাৰ কৰিম। যানবাহনত CNG ব্যৱহাৰ কৰিম।

প্রঃ আমি বনাঞ্চল আৰু বন্য প্রাণীসমূহ কিয় সংৰক্ষণ কৰি লাগে?
উঃ বনাঞ্চল হ’ল জৈৱ বৈচিত্ৰতাৰ মিলন ভূমি। নানান জীৱ-জন্তুৰ বাসস্থান হৈছে বনাঞ্চল। বনাঞ্চল সংৰক্ষণৰ মূল লক্ষ্য হৈছে, জৈৱ বৈচিত্ৰতা ৰক্ষা কৰা। কাৰণ জৈৱ বৈচিত্ৰতা ধ্বংসই পৰিস্থিতিতন্ত্ৰৰ ভাৰসাম্যতাত বিঘিনি ঘটাই জীৱই জীয়াই থকাৰ বাবে অনকূল পৰিৱেশৰ সৃষ্টি কৰে। বানপানী আৰু মাটিৰ খনন ৰােধ কৰিবলৈ আমি বনাঞ্চল সংৰক্ষণ কৰিব লাগে। ইয়াৰােপৰি ভৱিষ্যত প্রজন্মৰ বাবে এইবােৰ সংৰক্ষণ কৰাটো আমাৰ অতি প্রয়ােজনীয়। বনাঞ্চল ধবংসৰ ফলত নানান প্রজাতিৰ জীৱ-জন্তু লুপ্ত প্রায় হৈ আহিছে। গতিকে পৰিস্থিতিতন্ত্ৰৰ ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰিবলৈ বনাঞ্চল আৰু ইয়াৰ জীৱ-জন্তু সংৰক্ষণ কৰিব লাগে।

প্র : ১৫। চীপকো আন্দোলনৰ লাভবােৰ উল্লেখ কৰা।
উঃ চীপকো আন্দোলনৰ লাভবােৰ হ’ল-
(ক) স্থানীয় মানুহে বনজ দ্রব্যৰ পৰা উৎপন্ন বস্ত্র প্রচুৰ পৰিমাণে পায়।
(খ) বন্যজন্তু আৰু প্রকৃতি সুৰক্ষিত হয়।
(গ) জলজ সম্পদ, ভূমিজ সম্পদ আৰু বায়বীয় সম্পদৰ গুণগত মান উন্নত হৈছে।

প্রঃ ১৬।  প্রাকৃতিক সম্পদ কি?
উঃ যিবােৰ সম্পদ প্ৰকৃতিৰ বুকুত পােৱা যায় বা যিবােৰ সম্পদ প্রকৃতিয়ে যােগান ধৰে, সেইবােৰক প্রাকৃতিক সম্পদ বােলে। যেনে- খনিজ সম্পদ, বনজ সম্পদ, জলজ সম্পদ, সামুদ্রিক সম্পদ, ভূমিজ সম্পদ।

দশম শ্ৰেণীৰ বিজ্ঞান অধ্যায় ১৬

প্রঃ ১৭। সেউজ গৃহ কি ?
উঃ বায়ুমণ্ডলত থকা কিছুমান বিশেষ গেছক সেউজ গৃহ বােলা হয়। এই গেছবােৰ হৈছে CO2,CH4 নাইট্রাছ অক্সাইড আৰু ক্ল’ৰ’ ফ্লৰ কাৰ্বন।

প্রঃ ১৮। আমি আমাৰ সম্পদৰাজিৰ কিয় ব্যবস্থাপনা কৰা উচিত- আলােচনা কৰা।
উঃ আমি ব্যৱহাৰ কৰা প্রায় সকলােবােৰ বস্তু যেনে- ঘৰুৱা আচ-বাব, খাদ্য বস্তু, কাপােৰ, পুতলা, যান- বাহন আদিত ব্যৱহৃত হােৱা সকলাে বস্তু আমি পৃথিৱীত উপলব্ধ সম্পদসমূহৰ পৰাই আহৰণ কৰো। আমি আমাৰ সম্পদৰাজি ব্যৱস্থাপনা কৰিব লাগে কিয়নাে সকলাে সম্পদ অসীম নহয়। মানুহৰ জনস্বাস্থ্যৰ উন্নতিৰ কাৰণে জনসংখ্যা বৃদ্ধি হৈ সম্পদবােৰৰ চাহিদা বৃদ্ধি পাইছে। সেই কাৰণে প্রাকৃতিক সম্পদসমূহ অপৰিকল্পিতভাৱে ব্যৱহাৰ নকৰি মানৱ জাতিৰ বর্তমান তথা ভৱিষ্যত প্রয়োজন পূৰণৰ বাৰে ইয়াৰ ব্যৱস্থাপনা কৰিব লাগে। লগতে সমতুল মানৱ জাতিৰ বিকাশ নিশ্চিত কৰিব লাগে। আমাৰ যাতে সম্পদ অপচয় নহয় তাৰ বাবে বিশেষ দৃষ্টি ৰখা দৰকাৰ। উদাহৰণস্বৰূপে ধাতুৰ খনন ধাতু মল নিগত হৈ পৰিৱেশ প্ৰদূষিত হয় গতিকে সম্পদৰ পৰিকল্পিত ব্যৱস্থাৰ বাবে আবর্জনাৰ নিৰাপদ নিষ্কাষণৰ প্রয়ােজন।

প্রঃ১৯। পৰিবেশৰক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত হাসকৰণ, পুনঃচক্ৰীয়কৰণ পূনঃব্যৱহাৰৰ গুৰুত্ব কি লিখা।
উঃ পৰিৱেশ ৰক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত হাসকৰণ, পুনঃচক্রীয়কা আৰু পূনঃব্যৱহাৰৰ যথেষ্ট গুৰুত্ব আছে।

পূনঃচক্ৰীয়কৰণ (Recycle): পৰিৱেশ সুৰক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত পুনঃচক্ৰীয়কৰণ প্রক্রিয়া অতি গুৰুত্বপূর্ণ। এবাৰ ব্যৱহাৰ হৈ যােৱাৰ পিছত সামগ্রীবােৰ পেলাই নিদি
পুনঃচক্ৰীকৰণ প্ৰক্ৰিয়াৰ দ্বাৰা পুনব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। এই প্রক্রিয়াত প্রথমে জীব নিন্মিকৰণ আৰু জীৱ অনিন্মিকৰণ পদার্থবােৰ পৃথক কৰি লােৱা হয়। তাৰে জীৱ অনিন্মিকৰণ পদার্থৰ যিবােৰ উপযােগী যেনে- প্লাষ্টিক, কাচ আৰু ধাতবীয় বস্তু আদি পুনঃচক্ৰীয়কৰণৰ দ্বাৰা নতুন সামগ্রীলৈ ৰূপান্তৰ কৰিব পাৰি। ইয়াৰােপৰি কাগজৰ পুনঃচক্ৰীয়কৰণৰ দ্বাৰা পৰিৱেত সূপভাৱ পৰে।

পূনর্ব্যৱহাৰ (Reuse):  পৰিৱেশ ৰক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত পুনঃচক্রীয় কৰণতকৈ পুনর্ব্যৱহাৰ বেছি উপযােগী। পুনঃচক্রীয় প্ৰক্ৰিয়াত শক্তিৰ অপচয় হয়। কিন্তু পুনর্ব্যৱহাৰত কোনাে ধৰণৰ শক্তিৰ অপচয় নহয় । এবাৰ ব্যৱহৃত লেফাফাবােৰ পেলাই নিদি পুনর্ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। জাম, জেলিৰ বটলবােৰ ব্যৱহাৰৰ পিছত পেলাই নিদি পাকঘৰত অন্য সামগ্ৰী ৰখাত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।