পৰীক্ষাৰ বাবে “অসমৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান আৰু পৰ্যটন” অধ্যায়টো অতি আকৰ্ষণীয় আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ। অসমৰ ঐতিহাসিক সমল, মঠ-মন্দিৰ আৰু ৰহস্যময় স্থানসমূহৰ পৰা প্ৰায়ে প্ৰশ্ন সোধা হয়। আহক, এই অধ্যায়টো সুন্দৰকৈ সজাই লওঁ।
অধ্যায় ১.৫: অসমৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান আৰু পৰ্যটন (Important Places & Tourism of Assam)
১. ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্নসমূহ (Historical Monuments)
- ৰংঘৰ (Rang Ghar): শিৱসাগৰৰ ৰূপহী পথাৰত অৱস্থিত। ইয়াক এছিয়াৰ প্ৰথমটো পেভিলিয়ন বা এম্ফিথিয়েটাৰ (Amphitheatre) বুলি কোৱা হয়। ১৭৪৬ চনত স্বৰ্গদেউ প্ৰমত্ত সিংহই ইয়াক নিৰ্মাণ কৰিছিল।
- তলাতল ঘৰ (Talatal Ghar): শিৱসাগৰত অৱস্থিত আহোম সাম্ৰাজ্যৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ কীৰ্তিচিহ্ন। ইয়াৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য স্বৰ্গদেউ ৰুদ্ৰ সিংহই আৰম্ভ কৰিছিল আৰু ৰাজেশ্বৰ সিংহই সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। ইয়াৰ মাটিৰ তলত গুপ্ত সুৰংগ আছে।
- কাৰেংঘৰ (Kareng Ghar): গড়গাঁৱত অৱস্থিত (শিৱসাগৰ জিলা)। ইয়াক স্বৰ্গদেউ ৰাজেশ্বৰ সিংহই নিৰ্মাণ কৰিছিল।
- অগ্নিগড় (Agnigarh): তেজপুৰত অৱস্থিত। কিংবদন্তি অনুসৰি, বাণৰজাই নিজৰ কন্যা উষাক লুকুৱাই ৰাখিবলৈ এই গড়টো নিৰ্মাণ কৰিছিল আৰু ইয়াৰ চাৰিওফালে জুইৰ বেৰা দিছিল।
২. প্ৰধান মঠ-মন্দিৰ আৰু ধৰ্মীয় স্থান (Religious Places)
- কামাখ্যা মন্দিৰ (Kamakhya Temple): গুৱাহাটীৰ নীলাচল পাহাৰত অৱস্থিত। ই ভাৰতৰ ৫১ খন শক্তিপীঠৰ ভিতৰত অন্যতম। প্ৰতি বছৰে ইয়াত ‘অম্বুবাচী মেলা’ অনুষ্ঠিত হয়। ১৫৬৫ চনত কোঁচ ৰজা নৰনাৰায়ণ আৰু চিলাৰায়ে ইয়াক পুনৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল।
- হায়গ্ৰীৱ মাধৱ মন্দিৰ: হাজোৰ মণিকূট পাহাৰত অৱস্থিত। এই মন্দিৰটো হিন্দু আৰু বৌদ্ধ দুয়ো ধৰ্মৰ লোকৰ বাবে পবিত্ৰ তীৰ্থস্থান।
- পোৱামক্কা (Powa Mecca): হাজোৰ গৰুড়াচল পাহাৰত অৱস্থিত। ই ইছলাম ধৰ্মালম্বী লোকসকলৰ এক পবিত্ৰ স্থান।
- শিৱদৌল (Shiva Doul): শিৱসাগৰৰ বৰপুখুৰীৰ পাৰত অৱস্থিত। ১৭৩৪ চনত স্বৰ্গদেউ শিৱ সিংহৰ পত্নী ৰাণী অম্বিকাই ইয়াক নিৰ্মাণ কৰিছিল। ই ভাৰতৰ আটাইতকৈ ওখ শিৱ মন্দিৰসমূহৰ ভিতৰত এটা।
- নৱগ্ৰহ মন্দিৰ: গুৱাহাটীৰ চিত্ৰাচল পাহাৰত অৱস্থিত। ইয়াক প্ৰাচীন কালত জ্যোতিষ চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।
৩. অসমৰ কিছুমান অনন্য স্থান (Unique Places of Assam)
- হাজো (Hajo): কামৰূপ জিলাত অৱস্থিত। ইয়াক হিন্দু, ইছলাম আৰু বৌদ্ধ ধৰ্মৰ ত্ৰিবেণী সংগম বুলি কোৱা হয়। হাজো পিতলৰ শিল্পৰ (Bell metal industry) বাবেও বিখ্যাত।
- জাতিংগা (Jatinga): ডিমা হাছাও জিলাত অৱস্থিত এখন পাহাৰীয়া গাঁও। ই প্ৰতি বছৰে শৰৎ কালত হোৱা চৰাইৰ ৰহস্যময় আত্মহত্যাৰ (Bird suicide phenomenon) বাবে বিশ্ব বিখ্যাত।
- মায়ং (Mayong): মৰিগাঁও জিলাত অৱস্থিত। ইয়াক ভাৰতৰ ‘ক’লা যাদুৰ ৰাজধানী’ (Capital of Black Magic) বুলি কোৱা হয়।
- তেজপুৰ (Tezpur): শোণিতপুৰ জিলাৰ সদৰ। হৰি-হৰৰ যুদ্ধৰ কিংবদন্তিৰ বাবে ইয়াক ‘তেজৰ নগৰ’ (City of Blood) বুলি কোৱা হয়।
৪. অসমৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ দলংসমূহ (Important Bridges)
- ভূপেন হাজৰিকা সেতু (ধলা-শদিয়া দলং): ই ভাৰতৰ দীৰ্ঘতম নদী দলং (দৈৰ্ঘ্য: ৯.১৫ কি.মি.)। ই ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উপনৈ লোহিত নদীৰ ওপৰত অৱস্থিত আৰু অসৃমক অৰুণাচল প্ৰদেশৰ সৈতে সংযোগ কৰে।
- বগীবিল দলং (Bogibeel Bridge): ই ভাৰতৰ দীৰ্ঘতম ৰেল-আৰু-পথ (Rail-cum-road) দলং (দৈৰ্ঘ্য: ৪.৯৪ কি.মি.)। ই ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ ওপৰত অৱস্থিত আৰু ডিব্ৰুগড়ক ধেমাজিৰ সৈতে সংযোগ কৰে।
💡 মনত ৰখাৰ সহজ উপায় (Short Tricks & Key Points)
- পাহাৰ আৰু মন্দিৰৰ যোৰা (Matching):
- নীলাচল পাহাৰ = কামাখ্যা মন্দিৰ
- মণিকূট পাহাৰ = হায়গ্ৰীৱ মাধৱ মন্দিৰ
- গৰুড়াচল পাহাৰ = পোৱামক্কা
- চিত্ৰাচল পাহাৰ = নৱগ্ৰহ মন্দিৰ
- নিৰ্মাণকৰ্তা (Builders):
- ৰংঘৰ = প্ৰমত্ত সিংহ (ৰং-ধেমালি কৰোঁতে মানুহ ‘প্ৰমত্ত’ বা মতলীয়া হয়)
- শিৱদৌল = ৰাণী অম্বিকা
- কাৰেংঘৰ = ৰাজেশ্বৰ সিংহ
📝 পৰীক্ষাৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্ন (Top 15 MCQs)
১. এছিয়াৰ প্ৰথমটো এম্ফিথিয়েটাৰ (Amphitheatre) বুলি কাক কোৱা হয়?
(A) তলাতল ঘৰ
(B) ৰংঘৰ
(C) কাৰেংঘৰ
(D) চৰাইদেউ মৈদাম
উত্তৰ: (B) ৰংঘৰ
২. ৰংঘৰ কোনে নিৰ্মাণ কৰিছিল?
(A) ৰুদ্ৰ সিংহ
(B) শিৱ সিংহ
(C) প্ৰমত্ত সিংহ
(D) ৰাজেশ্বৰ সিংহ
উত্তৰ: (C) প্ৰমত্ত সিংহ
৩. কামাখ্যা মন্দিৰ কোনখন পাহাৰত অৱস্থিত?
(A) মণিকূট পাহাৰ
(B) চিত্ৰাচল পাহাৰ
(C) নীলাচল পাহাৰ
(D) সন্ধ্যাচল পাহাৰ
উত্তৰ: (C) নীলাচল পাহাৰ
৪. চৰাইৰ ৰহস্যময় আত্মহত্যাৰ (Bird suicide) বাবে বিখ্যাত ‘জাতিংগা’ কোনখন জিলাত অৱস্থিত?
(A) কাৰ্বি আংলং
(B) ডিমা হাছাও
(C) কাছাৰ
(D) কোকৰাঝাৰ
উত্তৰ: (B) ডিমা হাছাও
৫. হিন্দু, ইছলাম আৰু বৌদ্ধ ধৰ্মৰ মিলনভূমি বুলি কোনখন ঠাইক কোৱা হয়?
(A) ধুবুৰী
(B) বৰপেটা
(C) হাজো
(D) শুৱালকুছি
উত্তৰ: (C) হাজো
৬. ভাৰতৰ দীৰ্ঘতম ৰেল-আৰু-পথ (Rail-cum-road) দলংখনৰ নাম কি?
(A) শৰাইঘাট দলং
(B) বগীবিল দলং
(C) ভূপেন হাজৰিকা সেতু
(D) কলীয়াভোমোৰা সেতু
উত্তৰ: (B) বগীবিল দলং
৭. শিৱসাগৰৰ শিৱদৌল কোনে নিৰ্মাণ কৰিছিল?
(A) ফুলেশ্বৰী কুঁৱৰী
(B) মূলা গাভৰু
(C) ৰাণী অম্বিকা
(D) জয়মতী
উত্তৰ: (C) ৰাণী অম্বিকা
৮. ‘ক’লা যাদুৰ ৰাজধানী’ (Capital of Black Magic) বুলি অসমৰ কোনখন ঠাইক জনা যায়?
(A) মায়ং
(B) হাজো
(C) তিতাবৰ
(D) সৰ্থেবাৰী
উত্তৰ: (A) মায়ং
৯. ভূপেন হাজৰিকা সেতু (ধলা-শদিয়া দলং) কোনখন নদীৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে?
(A) ব্ৰহ্মপুত্ৰ
(B) সোৱণশিৰি
(C) দিবাং
(D) লোহিত
উত্তৰ: (D) লোহিত
১০. তেজপুৰৰ ‘অগ্নিগড়’ কোনে নিৰ্মাণ কৰিছিল বুলি বিশ্বাস কৰা হয়?
(A) নৰকাসুৰ
(B) বাণৰজা
(C) ভগদত্ত
(D) ভাস্কৰবৰ্মন
উত্তৰ: (B) বাণৰজা
১১. নৱগ্ৰহ মন্দিৰ কোনখন পাহাৰত অৱস্থিত?
(A) চিত্ৰাচল পাহাৰ
(B) নীলাচল পাহাৰ
(C) গৰুড়াচল পাহাৰ
(D) ভস্মাচল পাহাৰ
উত্তৰ: (A) চিত্ৰাচল পাহাৰ
১২. হাজোৰ ‘পোৱামক্কা’ কোনখন পাহাৰত অৱস্থিত?
(A) মণিকূট পাহাৰ
(B) গৰুড়াচল পাহাৰ
(C) নীলাচল পাহাৰ
(D) সন্ধ্যাচল পাহাৰ
উত্তৰ: (B) গৰুড়াচল পাহাৰ
১৩. ভূপেন হাজৰিকা সেতুৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য কিমান?
(A) ৪.৯৪ কি.মি.
(B) ৯.১৫ কি.মি.
(C) ৮.২৫ কি.মি.
(D) ৭.১৫ কি.মি.
উত্তৰ: (B) ৯.১৫ কি.মি.
১৪. গড়গাঁৱৰ ‘কাৰেংঘৰ’ কোনে নিৰ্মাণ কৰিছিল?
(A) ৰুদ্ৰ সিংহ
(B) প্ৰমত্ত সিংহ
(C) ৰাজেশ্বৰ সিংহ
(D) গদাধৰ সিংহ
উত্তৰ: (C) ৰাজেশ্বৰ সিংহ
১৫. ‘তেজৰ নগৰ’ (City of Blood) বুলি কোনখন চহৰক কোৱা হয়?
(A) শিৱসাগৰ
(B) গুৱাহাটী
(C) তেজপুৰ
(D) ডিব্ৰুগড়
উত্তৰ: (C) তেজপুৰ
