| মাধ্যম | অসমীয়া (Assamese) |
|---|---|
| বিষয় | সাধাৰন বিজ্ঞান (General Science) |
| পাঠৰ নাম | ভৌতিক আৰু ৰাসায়নিক পৰিৱৰ্তন |
| শ্ৰেণী | সপ্তম শ্ৰেণীৰ (Class VII) |
| অধ্যায় | অধ্যায় 6 (Chapter 6) |
| পাঠ্যক্ৰম | ছেবা (NCERT) |
ভৌতিক আৰু ৰাসায়নিক পৰিৱৰ্তন
১) তলৰ প্রক্রিয়াবোৰত জড়িত হোৱা পৰিৱর্তনবোৰে ভৌতিক আৰু ৰাসায়নিক পৰিবর্তন হিচাপে শ্রেণীবিভাজন কৰা।
ক) সালোকসংশ্লেষণ
খ) পানীত চেনি দ্ৰৱীভূত কৰাটো
গ) কয়লাৰ দহন
ঘ) মমৰ গলন
ঙ) এলুমিনিয়াম ধাতু কোবাই এলুমিনিয়ামৰ পাত তৈয়াৰ কৰাটো
চ) খাদ্যৰ পাচন ক্রিয়া
উত্তৰ:
| প্রক্রিয়া | পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰকাৰ |
|---|---|
| ক) সালোকসংশ্লেষণ | ৰাসায়নিক |
| খ) চেনি দ্ৰৱীভূত | ভৌতিক |
| গ) কয়লাৰ দহন | ৰাসায়নিক |
| ঘ) মমৰ গলন | ভৌতিক |
| ঙ) এলুমিনিয়াম কোবোৱা | ভৌতিক |
| চ) খাদ্য পাচন | ৰাসায়নিক |
২) তলৰ উক্তিবোৰ সঁচা নে মিছা উল্লেখ কৰা। যদি কোনো উক্তি মিছা হয়, শুদ্ধ উক্তিটো তোমাৰ বহীত লিখা।
ক) কাঠ এডাল কাটি টুকুৰা টুকুৰ কৰাটো ৰাসায়নিক পৰিৱর্তন। (সঁচা/মিছা)
উত্তৰ: মিছা (ভৌতিক পৰিৱর্তন, কাৰণ আকাৰ মাত্ৰ সলনি হয়)।
খ) পাতৰপৰা সাৰ প্রস্তুত হোৱা প্রক্রিয়াটো এটা ভৌতিক পৰিৱৰ্তন। (সঁচা/মিছা)
উত্তৰ: মিছা (ৰাসায়নিক পৰিৱর্তন, নতুন পদার্থ উৎপন্ন হয়)।
গ) দস্তালেপিত লোৰ নলীত সহজে মামৰে নধৰে। (সঁচা/মিছা)
উত্তৰ: সঁচা (দস্তাই জাৰণ ৰোধ কৰে)।
ঘ) লো আৰু মামৰ একেবিধ পদার্থ। (সঁচা/মিছা)
উত্তৰ: মিছা (মামৰ হৈছে Fe₂O₃·xH₂O, লো Fe)।
ঙ) জলীত ভাপ ঘনীভূত হোৱাটো ৰাসায়নিক পৰিৱর্তন নহয়। (সঁচা/মিছা)
উত্তৰ: সঁচা (অৱস্থাৰ মাত্ৰ পৰিৱর্তন)।
৩) তলত দিয়া উক্তিবোৰৰ খালী ঠাই পূৰ কৰা।
ক) চূণ-পানীৰ মাজেদি কার্বন-ডাই-অক্সাইড গেছ যাবলৈ দিলে _ প্রস্তুত হোৱা বাবে ই গাখীৰৰ দৰে ঘোলা হয়।
উত্তৰ: কেলছিয়াম কার্বনেট (CaCO₃)।
খ) বেকিং ছ’দাৰ ৰাসায়নিক নাম হ’ল __।
উত্তৰ: ছডিয়াম হাইড্ৰ’জেন কার্বনেট (NaHCO₃)।
গ) লোত মামৰে ধৰাটো প্রতিৰোধ কৰিব পৰা দুটা পদ্ধতি হ’ল _ আৰু _।
উত্তৰ: ৰং কৰা, দস্তালেপন।
ঘ) যিবোৰ পৰিৱর্তন মাত্র পদার্থৰ _ ধৰ্মৰহে পৰিৱর্তন বোলে।
উত্তৰ: ভৌতিক।
ঙ) যিবোৰ পৰিৱর্তনত নতুন পদার্থৰ উৎপন্ন হয়, সেইবোৰক _ পৰিবর্তন বোলে।
উত্তৰ: ৰাসায়নিক।
৪) যেতিয়া বেকিং ছ’ডাক নেমুৰ ৰসৰ সৈতে মিহলোৱা হয়, তেতিয়া বুৰবুৰণিৰ সৃষ্টি কৰি গেছ এটা ওলাই আহে। এইটো কি প্রকাৰৰ পৰিৱর্তন? ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰ: ৰাসায়নিক পৰিৱর্তন। কাৰণ NaHCO₃ + নেমুৰ ৰস (এছিড) → CO₂ (গেছ) + পানী + নতুন ৰাসায়নিক পদার্থ।
৫) মমবাটি এডাল জ্বলালে ভৌতিক আৰু ৰাসায়নিক উভয় পৰিৱৰ্তনেই সংঘটিত হয়। এই পৰিবর্তনবোৰ চিনাক্ত কৰা।
উত্তৰ:
- ভৌতিক: মম গলি তৰল হোৱা।
- ৰাসায়নিক: মমৰ দহনত CO₂, পানী আৰু শক্তি উৎপন্ন হোৱা।
উদাহৰণ: খাদ্য হজম (ভৌতিক: চোবোৱা, ৰাসায়নিক: এনজাইমৰ ক্রিয়া)।
৬) তুমি কেনেকৈ দেখুৱাবা যে দৈ প্রস্তুত হোৱাটো এটা ৰাসায়নিক পৰিৱর্তন?
উত্তৰ: গাখীৰৰ প্ৰ’টিন (কেচেইন) লেক্ট’বেচিলাছ বেক্টেৰিয়াই ৰাসায়নিকভাৱে সলনি কৰে। দৈক গাখীৰলৈ উভতি নোৱাৰি।
৭) কাঠৰ দহন আৰু কাঠক কাটি সৰু টুকুৰালৈ পৰিণত কৰাক দুটা বেলেগ প্রকাৰৰ পৰিৱর্তন বুলি ধৰা হয় কিয়?
উত্তৰ:
- কাঠ কটা: ভৌতিক (আকাৰ মাত্ৰ সলনি)।
- দহন: ৰাসায়নিক (CO₂, ছাই, শক্তি উৎপন্ন)।
৮) কপাৰ ছালফেটৰ স্ফটিক কেনেকৈ প্রস্তুত কৰা হয় বর্ণনা কৰা।
উত্তৰ: কপাৰ ছালফেটৰ ঘনীভূত দ্ৰৱ ঠাণ্ডা কৰি স্ফটিকীকৰণ পদ্ধতিৰে।
৯) লোৰ গেট এখন ৰং কৰিলে ই কেনেকৈ মামৰে ধৰা প্রক্রিয়া ৰোধ কৰে?
উত্তৰ: ৰঙে লোৰ পৃষ্ঠত অক্সিজেন আৰু আৰ্দ্ৰতাৰ সংস্পৰ্শ ৰোধ কৰে।
১০) মৰুভূমিতকৈ সাগৰৰ উপকূলীয় অঞ্চলত লোৰ সামগ্ৰী বেছি সোনকালে মামৰে ধৰে কিয়?
উত্তৰ: উপকূলত আৰ্দ্ৰতা বেছি (জলীয় বাষ্প + O₂ → মামৰ Fe₂O₃·xH₂O)।
১১) এল.পি.জি.ৰ পৰিৱর্তনৰ শুদ্ধ উক্তি:
উত্তৰ: আ) প্রক্রিয়া-B (জ্বলন) ৰাসায়নিক পৰিৱর্তন।
১২) জৈৱ গেছৰ পৰিৱর্তনৰ শুদ্ধ উক্তি:
উত্তৰ: ই) A (পচন) আৰু B (জ্বলন) দুয়োটাই ৰাসায়নিক।
