বৰগীত (উঠ ৰে উঠ বাপু গোপাল হে…..) – Class 12 প্ৰশ্নোত্তৰ

AHSEC Class 12 Assamese Chapter 9 Answer | চিঠি | Class 12 Assamese Chapter 8 Answer | HS 2nd Year Assamese Solution | HS 2nd Year Assamese Chapter 9 Notes

বৰগীত (উঠ ৰে উঠ বাপু গোপাল হে…..

“সাহিত্য সৌৰভ” পাঠ্যপুথিৰ “পাঠ ৯: বৰগীত (উঠ ৰে উঠ বাপু গোপাল হে…..)” পাঠটিৰ সম্পূৰ্ণ প্ৰশ্নোত্তৰখিনি তলত শুদ্ধ আৰু সুন্দৰকৈ আগবঢ়োৱা হ’ল:

আর্হি প্ৰশ্ন:

×

(ক) অতি চমু প্ৰশ্ন (প্ৰতিটো প্ৰশ্নৰ মূল্যাংক – ১)

১। মাধৱদেৱৰ জন্ম ক’ত হৈছিল?
উত্তৰ: মাধৱদেৱৰ জন্ম ১৪৮৯ খৃষ্টাব্দত উত্তৰ লখিমপুৰৰ নাৰায়ণপুৰ অঞ্চলত হৈছিল।

২। শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱৰ প্ৰথম সাক্ষাতক কি বুলি অভিহিত কৰা হয়?
উত্তৰ: শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱৰ প্ৰথম সাক্ষাতক ‘মণিকাঞ্চন সংযোগ’ বুলি অভিহিত কৰা হয়।

৩। কোনখন গ্ৰন্থক মাধৱদেৱৰ সাহিত্যিক জীৱনৰ কীৰ্তিস্তম্ভ বুলি কোৱা হয়?
উত্তৰ: ‘নামঘোষা’ গ্ৰন্থখনক মাধৱদেৱৰ সাহিত্যিক জীৱনৰ কীৰ্তিস্তম্ভ বুলি কোৱা হয়।

৪। মাধৱদেৱে কিমানটা বৰগীত ৰচনা কৰিছিল?
উত্তৰ: মাধৱদেৱে ১৫৭টা বৰগীত ৰচনা কৰিছিল।

৫। ‘উঠৰে উঠ বাপু গোপাল হে’ বৰগীতটো কি ৰাগত বন্ধা?
উত্তৰ: ‘উঠৰে উঠ বাপু গোপাল হে’ বৰগীতটো ‘কৌ’ ৰাগত বন্ধা।

(খ) চমু প্ৰশ্ন (প্ৰতিটো প্ৰশ্নৰ মূল্যাংক – ২ অথবা ৩)

১। বৰগীত কাক বোলে? বৰগীতৰ বিষয়বস্তুক কেইটা ভাগত ভগাব পাৰি? ভাগসমূহ উল্লেখ কৰা।
উত্তৰ: মহাপুৰুষ শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱৰ দ্বাৰা ৰচিত উচ্চ আধ্যাত্মিক ভাবসম্পন্ন, শাস্ত্ৰীয় ৰাগ-ৰাগিণীযুক্ত গীতসমূহক বৰগীত বোলা হয়।
বৰগীতৰ বিষয়বস্তুক মূলতঃ ছটা ভাগত ভগাব পাৰি। সেই ভাগসমূহ হ’ল— লীলা, বিৰহ, বিৰক্তি, পৰমাৰ্থ, চোৰ আৰু চাতুৰি।

২। ড° বাণীকান্ত কাকতিয়ে বৰগীতবোৰক কিয় Noble Numbers বুলি কৈছে?
উত্তৰ: বৰগীতসমূহৰ ভাব, ভাষা, সুৰ আৰু আধ্যাত্মিক আবেদন অতি উচ্চ খাপৰ। এই গীতবোৰৰ গভীৰ আধ্যাত্মিক ভাৱধাৰা আৰু মহৎ আবেদনৰ বাবেই ড° বাণীকান্ত কাকতিয়ে এই গীতসমূহক শ্ৰদ্ধাৰে ‘Noble Numbers’ (মহৎ সংখ্যা) বুলি কৈছে।

৩। মাধৱদেৱৰ বৰগীতৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্য কি?
উত্তৰ: মাধৱদেৱৰ বৰগীতৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্য হ’ল বাৎসল্য ৰসৰ প্ৰাধান্য। তেওঁৰ বৰগীতসমূহত শিশু কৃষ্ণৰ বিভিন্ন লীলা-খেলা আৰু মাতৃ যশোদাৰ সৈতে থকা স্নেহপূৰ্ণ সম্পৰ্কৰ মনোৰম বৰ্ণনা পোৱা যায়।

৪। ‘সব পুৰুষৰ শিৰৰ ভূষণ’ বুলি কোনে, কাক, কিয় কৈছে?
উত্তৰ: এই কথাষাৰ মাতৃ যশোদাই তেওঁৰ পুত্ৰ শিশু কৃষ্ণক কৈছে।
ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণ জগতৰ সকলো লোকৰে আৰাধ্য আৰু শিৰৰ ভূষণস্বৰূপ। সেয়েহে, যশোদাই মৰমতে নিজৰ পুত্ৰক ‘সকলো পুৰুষৰ শিৰৰ ভূষণ’ বুলি কৈছে, যি একে সময়তে কৃষ্ণৰ ঐশ্বৰিক মহিমাও প্ৰকাশ কৰিছে।

৫। ‘সিদ্ধ মুনিগণে চিন্তিয়া নপাৱে সো হৰি যশোৱা কোলে।’ — সিদ্ধ মুনিগণে নোপোৱা হৰিক যশোদাই কিহৰ বলত পুত্ৰৰূপে পালে বুজাই লিখা।
উত্তৰ: যিজন পৰমেশ্বৰক সিদ্ধ মুনি-ঋষিসকলে কঠোৰ তপস্যা আৰু ধ্যানৰেও লাভ কৰিব নোৱাৰে, সেইজন ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণক মাতৃ যশোদাই পুত্ৰৰূপে কোলাত ল’বলৈ সক্ষম হৈছে। ইয়াৰ একমাত্ৰ কাৰণ হ’ল যশোদাৰ গভীৰ বাৎসল্য প্ৰেম আৰু পৰম ভক্তি। ভক্তিৰ বলত ভগৱানো ভক্তৰ অধীন হয়। যশোদাৰ নিস্বাৰ্থ মাতৃপ্ৰেম আৰু ভক্তিৰ বাবেই তেওঁ পৰমব্ৰহ্মক নিজৰ সন্তান হিচাপে লাভ কৰাৰ সৌভাগ্য অৰ্জন কৰিছে।

(গ) দীঘল প্ৰশ্ন (প্ৰতিটো প্ৰশ্নৰ মূল্যাংক – ৪ অথবা ৫)

১। মাধৱদেৱৰ ‘উঠৰে উঠ বাপু গোপাল হে’ বৰগীতটোৰ মূল কথাখিনি আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: ‘উঠৰে উঠ বাপু গোপাল হে’ বৰগীতটি বাৎসল্য ৰসৰ এক সুন্দৰ নিদৰ্শন। ইয়াত মাতৃ যশোদাই পুৱা তেওঁৰ পুত্ৰ শিশু কৃষ্ণক টোপনিৰ পৰা মৰমেৰে জগোৱাৰ দৃশ্য বৰ্ণনা কৰা হৈছে। যশোদাই কৃষ্ণক ‘বাপু’, ‘গোপাল’, ‘কমল নয়ন’, ‘প্ৰাণধন’, ‘সুচান্দ বয়ন’ আদি মৰমৰ নামেৰে মাতিছে। তেওঁ কৈছে যে ৰাতি পুৱাল, গতিকে তেওঁ যেন টোপনি ত্যাগ কৰে। যশোদাই কৃষ্ণক সকলো পুৰুষৰ শিৰৰ ভূষণ বুলি কৈ তেওঁক কোলাত লৈ চুমা খাই আনন্দত মগন হৈছে। গীতটিৰ শেষত, মাধৱদেৱে কৈছে যে যিজন হৰিক সিদ্ধ মুনিসকলেও ধ্যান কৰি নাপায়, সেইজন হৰি আজি ভক্তিৰ বলত যশোদাৰ কোলাত পুত্ৰৰূপে বিৰাজমান। এইদৰে গীতটিত বাৎসল্য প্ৰেমৰ মাজেৰে ভক্তিৰ মহিমা প্ৰকাশ কৰা হৈছে।

২। বৰগীতটোৰ মাজেৰে যশোদাৰ মাতৃস্নেহ কিদৰে প্ৰকাশিত হৈছে বুজাই লিখা।
উত্তৰ: বৰগীতটোত যশোদাৰ মাতৃস্নেহ অতি মনোৰমভাৱে প্ৰকাশিত হৈছে। তেওঁ পুত্ৰ কৃষ্ণক ‘বাপু’, ‘গোপাল’, ‘কমল নয়ন’, ‘মোৰ প্ৰাণধন’ আদি স্নেহসনা শব্দেৰে সম্বোধন কৰিছে। পুৱা টোপনিৰ পৰা জগাবলৈ তেওঁ বাৰে বাৰে মৰমেৰে মাতিছে। পুত্ৰৰ মুখখনক ‘সুন্দৰ চন্দ্ৰ’ৰ লগত তুলনা কৰিছে। তেওঁ কৃষ্ণক বুকুত বান্ধি কোলাত লৈ বাৰে বাৰে চুমা খাই আনন্দত আত্মহাৰা হৈছে। এগৰাকী মাতৃয়ে নিজৰ সন্তানৰ প্ৰতি যি স্বাভাৱিক আৰু গভীৰ স্নেহ অনুভৱ কৰে, তাৰ এক নিখুঁত ছবি যশোদাৰ কাৰ্য আৰু সম্বোধনৰ মাজেৰে ইয়াত ফুটি উঠিছে।

৩। বৰগীতটোৰ মাজেৰে শ্ৰীকৃষ্ণৰ মানৱীয় আৰু ঐশ্বৰিক ৰূপ কিদৰে পৰিস্ফুট হৈছে আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: এই বৰগীতটিত শ্ৰীকৃষ্ণৰ মানৱীয় আৰু ঐশ্বৰিক দুয়োটা ৰূপেই সুন্দৰভাৱে পৰিস্ফুট হৈছে।
মানৱীয় ৰূপ: এজন সাধাৰণ শিশুৰ দৰে কৃষ্ণই পুৱা টোপনি গৈ আছে আৰু মাকে তেওঁক মৰমেৰে জগাইছে। মাতৃৰ কোলাত উঠি চুমা খোৱা, মৰম লোৱা আদি কাৰ্য্যই তেওঁৰ সহজ-সৰল মানৱীয় শিশু ৰূপটোকে প্ৰকাশ কৰিছে।
ঐশ্বৰিক ৰূপ: আনহাতে, যশোদাই তেওঁক ‘সব পুৰুষৰ শিৰৰ ভূষণ’ বুলি কৈছে, যি তেওঁৰ ঐশ্বৰিক মহিমাৰ ইংগিত দিয়ে। গীতৰ শেষত মাধৱদেৱে স্পষ্টকৈ কৈছে যে তেওঁ ‘ত্ৰিজগত পতি’ আৰু ‘সিদ্ধ মুনিগণে চিন্তিয়া নপাৱে’ যিজন হৰিক, তেৱেঁই আজি যশোদাৰ কোলাত আছে। এইদৰে, একেটা গীততে কৃষ্ণৰ মানৱীয় সুলভতা আৰু ঐশ্বৰিক মহত্ত্বৰ অপূৰ্ব সমাহাৰ ঘটিছে।

৪। বৰগীতটোৰ মাধ্যমেৰে ভক্তিৰ প্ৰকাশ কিদৰে ঘটিছে আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: বৰগীতটোত ভক্তিৰ মহিমা সুন্দৰভাৱে প্ৰকাশ পাইছে। ইয়াত দেখুওৱা হৈছে যে জ্ঞান বা কৰ্মৰ পথেৰে যিজন পৰমেশ্বৰক লাভ কৰা অতি কঠিন, তেওঁক কেৱল নিস্বাৰ্থ ভক্তি আৰু প্ৰেমৰ জৰিয়তেহে সহজে পাব পাৰি। সিদ্ধ মুনি-ঋষিসকলে কঠোৰ সাধনাৰেও যাক পাবলৈ সক্ষম নহয়, সেইজন ত্ৰিজগতৰ পতি ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণই মাতৃ যশোদাৰ গভীৰ বাৎসল্য ভক্তিৰ বশৱৰ্তী হৈ তেওঁৰ কোলাত পুত্ৰৰূপে ধৰা দিছে। ইয়াৰ দ্বাৰা মাধৱদেৱে ভক্তিৰ শ্ৰেষ্ঠত্ব প্ৰতিপন্ন কৰিছে। তেওঁ দেখুৱাইছে যে ভগৱান ভক্তৰ অধীন আৰু শুদ্ধ মনেৰে কৰা ভক্তিয়েই তেওঁক লাভ কৰাৰ একমাত্ৰ উপায়।

৫। প্ৰসংগ সংগতি দৰ্শাই ব্যাখ্যা কৰা —
ত্ৰিজগত পতি ভকতি মিলিল
মূৰুখ মাধৱে বোলে।।
উত্তৰ: উক্ত পদফাঁকি মহাপুৰুষ মাধৱদেৱৰ দ্বাৰা ৰচিত ‘উঠ ৰে উঠ বাপু গোপাল হে’ শীৰ্ষক বৰগীতটিৰ পৰা তুলি অনা হৈছে।
ইয়াত কবিয়ে ভক্তিৰ মহিমা প্ৰকাশ কৰিবলৈ গৈ এই মন্তব্য কৰিছে। পদফাঁকিৰ জৰিয়তে মাধৱদেৱে কৈছে যে যিজন ভগৱান স্বৰ্গ, মৰ্ত্য, পাতাল— এই তিনিও জগতৰ অধিপতি, তেওঁ কেৱল ভক্তিৰ দ্বাৰাহে ভক্তৰ লগত মিলিত হয় বা ভক্তৰ অধীন হয়। যশোদাৰ ক্ষেত্ৰতো তাকেই দেখা গৈছে। তেওঁৰ গভীৰ বাৎসল্য ভক্তিৰ বাবেই ত্ৰিজগতৰ পতি শ্ৰীকৃষ্ণ তেওঁৰ পুত্ৰৰূপে কোলাত বিৰাজমান। শেষত, কবিয়ে নিজকে ‘মূৰুখ’ বা অজ্ঞানী বুলি কৈ বিনয় আৰু দাস্যভাব প্ৰকাশ কৰিছে, যিটো মহাপুৰুষীয়া সাহিত্যৰ এক অন্যতম বৈশিষ্ট্য।