AHSEC Class 12 Assamese Chapter 8 Answer | চিঠি | Class 12 Assamese Chapter 8 Answer | HS 2nd Year Assamese Solution | HS 2nd Year Assamese Chapter 8 Notes
| বিষয় | অসমীয়া |
| পাঠৰ নাম | বৈজ্ঞানিক মানসিকতা কিদৰে গঢ়িব পাৰো |
| শ্ৰেণী | দ্বাদশ শ্ৰেণী |
| লেখক | ড° দীনেশ চন্দ্র গােস্বামী |
| গােট | গদ্যাংশ |
| পাঠৰ নং | অধ্যায়-৮ |
| পাঠ্যক্ৰম | অসম মাধ্যমিক শিক্ষা পৰিষদৰ (AHSEC) |
“সাহিত্য সৌৰভ” পাঠ্যপুথিৰ “পাঠ ৮: বৈজ্ঞানিক মানসিকতা কিদৰে গঢ়িব পাৰোঁ” পাঠটিৰ সম্পূৰ্ণ প্ৰশ্নোত্তৰখিনি তলত শুদ্ধ আৰু সুন্দৰকৈ আগবঢ়োৱা হ’ল:
আর্হি প্ৰশ্ন:
(ক) অতি চমু প্ৰশ্ন (প্ৰতিটো প্ৰশ্নৰ মূল্যাংক – ১)
১। ‘বৈজ্ঞানিক মানসিকতা কিদৰে গঢ়িব পাৰোঁ’ প্ৰবন্ধটো লেখকৰ কোনখন গ্ৰন্থৰপৰা লোৱা হৈছে?
উত্তৰ: ‘বৈজ্ঞানিক মানসিকতা কিদৰে গঢ়িব পাৰোঁ’ প্ৰবন্ধটো লেখক ড° দীনেশ চন্দ্ৰ গোস্বামীৰ ‘বৈজ্ঞানিক মন বৈজ্ঞানিক মানসিকতা’ নামৰ গ্ৰন্থখনৰ পৰা লোৱা হৈছে।
২। বসন্ত ৰোগ হোৱাৰ বিজ্ঞানসন্মত কাৰণ কি?
উত্তৰ: বসন্ত ৰোগ হোৱাৰ বিজ্ঞানসন্মত কাৰণ হ’ল এক বিশেষ প্ৰকাৰৰ অতি ক্ষুদ্ৰ ভাইৰাছ বা বীজাণুৰ সংক্ৰমণ।
৩। আমাৰ বিশ্ব ব্ৰহ্মাণ্ডখনৰ ৰহস্য উদ্ঘাটনৰ ব্যৱস্থাটোক কি বুলি কোৱা হয়?
উত্তৰ: আমাৰ বিশ্ব ব্ৰহ্মাণ্ডখনৰ ৰহস্য উদ্ঘাটনৰ ব্যৱস্থাটোক ‘বিজ্ঞান’ বুলি কোৱা হয়।
৪। যাদু-মন্ত্ৰ বা তাবিজ-বিভূতিৰে ৰোগ নিৰাময় কৰিব পাৰিনে?
উত্তৰ: যাদু-মন্ত্ৰ বা তাবিজ-বিভূতিৰে ৰোগ নিৰাময় কৰিব নোৱাৰি, কাৰণ প্ৰতিটো ৰোগৰ এক নিৰ্দিষ্ট বৈজ্ঞানিক কাৰণ থাকে।
৫। ড° দীনেশ চন্দ্ৰ গোস্বামীয়ে সম্পাদনা কৰা এখন বিজ্ঞান বিষয়ক আলোচনীৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: ড° দীনেশ চন্দ্ৰ গোস্বামীয়ে সম্পাদনা কৰা এখন বিজ্ঞান বিষয়ক আলোচনীৰ নাম হ’ল ‘দৃষ্টি’।
(খ) চমু প্ৰশ্ন (প্ৰতিটো প্ৰশ্নৰ মূল্যাংক – ২ অথবা ৩)
১। ‘সপোনত পোৱা ঔষধ’ ৰোগীয়ে কিয় ব্যৱহাৰ কৰা অনুচিত?
উত্তৰ: ‘সপোনত পোৱা ঔষধ’ৰ কোনো বৈজ্ঞানিক ভিত্তি নাথাকে। এনে ঔষধৰ গুণাগুণ, উপাদান বা পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ বিষয়ে একো জনা নাযায়। সেয়ে, এনে ভিত্তিহীন ঔষধ ব্যৱহাৰ কৰিলে ৰোগ নিৰাময় হোৱাৰ পৰিৱৰ্তে ৰোগীৰ স্বাস্থ্যৰ অধিক অৱনতি ঘটিব পাৰে বা আন নতুন সমস্যাৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে। সেয়েহে ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা অনুচিত।
২। বাহ্যিক জীৱনৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বস্তুবোৰতকৈ বিজ্ঞানৰ বেছি মূল্যৱান অৱদান কি?
উত্তৰ: বাহ্যিক জীৱনৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বস্তুবোৰতকৈ বিজ্ঞানৰ বেছি মূল্যৱান অৱদান হৈছে বৈজ্ঞানিক চিন্তাধাৰা, বৈজ্ঞানিক মনোভাৱ আৰু বৈজ্ঞানিক পদ্ধতি। এইবোৰে মানুহক অন্ধবিশ্বাসৰ পৰা মুক্ত কৰি যুক্তিবাদী আৰু প্ৰগতিশীল কৰি তোলে।
৩। মুকলি মন মানে কি?
উত্তৰ: মুকলি মন মানে হ’ল কোনো পুৰণি ধাৰণা বা বিশ্বাসত আঁকোৰগোজালিৰে লাগি নাথাকি নতুন তথ্য আৰু প্ৰমাণৰ ভিত্তিত নতুন কথা বা সিদ্ধান্তক গ্ৰহণ কৰিব পৰা মানসিকতা। ই হ’ল নিজৰ ভুল স্বীকাৰ কৰি নতুন জ্ঞানক আদৰি লোৱাৰ সাহস।
৪। ভূত-প্ৰেত, দেৱতা-অপদেৱতা আদিৰ বাস্তৱ ভিত্তি আছে নে?
উত্তৰ: ভূত-প্ৰেত, দেৱতা-অপদেৱতা আদিৰ কোনো বাস্তৱ ভিত্তি নাই। আগতে মানুহে বহুতো প্ৰাকৃতিক ঘটনাৰ কাৰ্য-কাৰণ সম্পৰ্ক নাজানিছিল বাবে সেইবোৰক কোনো অদৃশ্য শক্তিৰ কাৰ্য বুলি বিশ্বাস কৰিছিল। কিন্তু বিজ্ঞানে প্ৰমাণ কৰিছে যে প্ৰতিটো ঘটনাৰ আঁৰত একোটা প্ৰাকৃতিক বা বৈজ্ঞানিক কাৰণ নিহিত থাকে।
৫। আদিম মানুহে জুইৰ আৱিষ্কাৰ কিদৰে কৰিছিল?
উত্তৰ: আদিম মানুহে এনেয়ে শিলত শিল দলিয়াই থাকোঁতে জুইৰ ফিৰিঙতি ওলোৱা দেখিছিল। এই পৰ্যবেক্ষণৰ পিছত তেওঁলোকে বাৰে বাৰে সেই প্ৰক্ৰিয়াটো কৰি চাইছিল আৰু জুই জ্বলোৱাৰ কৌশলটো আয়ত্ত কৰিছিল। এইদৰেই আকস্মিক পৰ্যবেক্ষণ আৰু পৰীক্ষা-নিৰীক্ষাৰ জৰিয়তে আদিম মানুহে জুই আৱিষ্কাৰ কৰিছিল।
(গ) দীঘল প্ৰশ্ন (প্ৰতিটো প্ৰশ্নৰ মূল্যাংক – ৪ অথবা ৫)
১। ‘আমাৰ বিশ্ব ব্ৰহ্মাণ্ডখনৰ ৰহস্য উদ্ঘাটনৰ ব্যৱস্থাটোৱেই হ’ল বিজ্ঞান’— কথাষাৰ বুজাই লিখা।
উত্তৰ: বিজ্ঞান হ’ল এক পদ্ধতিগত জ্ঞান যাৰ জৰিয়তে বিশ্ব ব্ৰহ্মাণ্ডৰ বিভিন্ন ৰহস্য উদ্ঘাটন কৰা হয়। মানুহৰ মনত থকা অনুসন্ধিৎসা আৰু বুদ্ধিৰ বলত তেওঁলোকে প্ৰকৃতিৰ বিভিন্ন ঘটনা, যেনে— দিন-ৰাতি কিয় হয়, গ্ৰহ-নক্ষত্ৰবোৰ কিয় চলে, জীৱৰ জন্ম-মৃত্যু কেনেকৈ হয় আদি প্ৰশ্নৰ উত্তৰ বিচাৰে। বিজ্ঞানে পৰ্যবেক্ষণ, পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা আৰু যুক্তিৰ আধাৰত এই ঘটনাবোৰৰ একোটা সুসংবদ্ধ ব্যাখ্যা দিবলৈ চেষ্টা কৰে। এই ব্যাখ্যাবোৰ পুনৰ পৰীক্ষা কৰি চাব পৰা বিধৰ হয়। এইদৰে প্ৰকৃতিৰ নিয়মবোৰ আৱিষ্কাৰ কৰি আৰু সেইবোৰৰ কাৰ্য-কাৰণ সম্পৰ্ক বিশ্লেষণ কৰি বিজ্ঞানে আমাৰ বিশ্ব ব্ৰহ্মাণ্ডখনৰ ৰহস্যবোৰ ক্ৰমান্বয়ে উন্মোচন কৰি আহিছে। সেয়েহে, বিশ্ব ব্ৰহ্মাণ্ডৰ ৰহস্য উদ্ঘাটনৰ ব্যৱস্থাটোকেই বিজ্ঞান বুলি কোৱা হয়।
২। বৈজ্ঞানিক মানসিকতা মানে কি? বুজাই লিখা।
উত্তৰ: বৈজ্ঞানিক মানসিকতা হ’ল কোনো ঘটনা বা বিষয়ৰ প্ৰতি এক যুক্তিবাদী, বিশ্লেষণাত্মক আৰু প্ৰণালীবদ্ধ দৃষ্টিভংগী। ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল, কোনো কথাকে বিনা বিচাৰে বা অন্ধভাৱে বিশ্বাস নকৰি তাৰ কাৰ্য-কাৰণ সম্পৰ্ক বিচাৰ কৰা, প্ৰশ্ন কৰা আৰু প্ৰমাণৰ ভিত্তিতহে কোনো সিদ্ধান্তত উপনীত হোৱা।
বৈজ্ঞানিক মানসিকতাৰ মূল বৈশিষ্ট্যসমূহ হ’ল:
- অনুসন্ধিৎসা: নজনা কথা জনাৰ আগ্ৰহ।
- যুক্তিবাদ: প্ৰতিটো কথা যুক্তিৰে চালি-জাৰি চোৱা।
- কাৰ্য-কাৰণত বিশ্বাস: প্ৰতিটো ঘটনাৰ আঁৰত যে একোটা কাৰণ থাকে, সেই কথাত বিশ্বাস কৰা।
- মুকলি মন: নতুন তথ্যৰ পোহৰত পুৰণি ধাৰণা সলনি কৰিবলৈ সাজু থকা।
এই মানসিকতাই মানুহক অন্ধবিশ্বাস আৰু কু-সংস্কাৰৰ পৰা মুক্ত কৰি এখন প্ৰগতিশীল সমাজ গঢ়াত সহায় কৰে।
৩। বৈজ্ঞানিক মানসিকতাই সমাজৰ প্ৰগতিত কেনেদৰে অৰিহণা যোগায়?
উত্তৰ: বৈজ্ঞানিক মানসিকতাই সমাজৰ প্ৰগতিত অপৰিসীম অৰিহণা যোগায়।
প্ৰথমতে, ই সমাজৰ পৰা অন্ধবিশ্বাস আৰু কু-সংস্কাৰ, যেনে— ডাইনী হত্যা, ভূত-প্ৰেতৰ বিশ্বাস, সপোনত পোৱা ঔষধেৰে চিকিৎসা আদি দূৰ কৰে। ইয়াৰ ফলত সমাজখন নিৰাপদ আৰু সুস্থিৰ হয়।
দ্বিতীয়তে, ই মানুহক পৰম্পৰাগত ভুল পদ্ধতিবোৰ ত্যাগ কৰি নতুন আৰু উন্নত পদ্ধতি গ্ৰহণ কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰে, যেনে— কৃষি, স্বাস্থ্য, শিক্ষা আদি ক্ষেত্ৰত। ইয়াৰ ফলত উৎপাদন বৃদ্ধি পায় আৰু জীৱন-ধাৰণৰ মান উন্নত হয়।
তৃতীয়তে, ই মানুহক ভাগ্যৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰি নিজৰ কৰ্ম আৰু চেষ্টাৰ জৰিয়তে সমস্যা সমাধান কৰিবলৈ শিকায়।
চতুৰ্থতে, ই এক মুকলি আৰু সহনশীল সমাজৰ সৃষ্টি কৰে, য’ত নতুন চিন্তা আৰু উদ্ভাৱনাই প্ৰশ্ৰয় পায়। এইদৰেই বৈজ্ঞানিক মানসিকতাই এখন যুক্তিবাদী, প্ৰগতিশীল আৰু উন্নত সমাজ গঢ়ি তোলে।
৪। প্ৰসংগ সংগতি দৰ্শাই ব্যাখ্যা কৰা — ‘বিজ্ঞানৰ গোটেই পদ্ধতিটোতে এই মুকলি মনটোৰ গুৰুত্ব বৰ বেছি।’
উত্তৰ: উক্ত কথাষাৰ ড° দীনেশ চন্দ্ৰ গোস্বামী ৰচিত ‘বৈজ্ঞানিক মানসিকতা কিদৰে গঢ়িব পাৰোঁ’ নামৰ পাঠটিৰ পৰা তুলি অনা হৈছে।
বিজ্ঞানীসকলে কোনো এটা বিষয়ত সিদ্ধান্তত উপনীত হ’বলৈ পৰ্যবেক্ষণ আৰু পৰীক্ষা-নিৰীক্ষাৰ সহায় লয় আৰু এটা উপকল্প বা ধাৰণা গঢ়ি তোলে। কিন্তু বিজ্ঞানৰ পদ্ধতি অনুসৰি, এই ধাৰণাটোৱেই শেষ কথা নহয়। যদি পৰৱৰ্তী সময়ত নতুন তথ্য বা প্ৰমাণ পোৱা যায়, যিয়ে আগৰ সিদ্ধান্তটোক ভুল বুলি প্ৰমাণ কৰে, তেন্তে বিজ্ঞানীসকলে কোনো দ্বিধা নোহোৱাকৈ আগৰ সিদ্ধান্তটো ত্যাগ কৰি নতুন সিদ্ধান্তক গ্ৰহণ কৰে। এই গুণটোকেই ‘মুকলি মন’ বুলি কোৱা হয়।
বিজ্ঞানৰ প্ৰগতিৰ মূলতেই হ’ল এই মুকলি মন। যদি বিজ্ঞানীসকলে পুৰণি ধাৰণাতে আঁকোৰগোজালিৰে লাগি থাকিলহেঁতেন, তেন্তে বিজ্ঞানৰ বিকাশ কেতিয়াও নহ’লহেঁতেন। উদাহৰণস্বৰূপে, পৃথিৱী যে চেপেটা নহয়, গোলাকাৰ, এই নতুন তথ্য প্ৰমাণ হোৱাৰ পিছত পুৰণি ধাৰণা সলনি কৰাৰ বাবেই জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানৰ প্ৰগতি সম্ভৱ হৈছিল। সেয়েহে, বিজ্ঞানৰ সমগ্ৰ পদ্ধতিটোতে এই মুকলি মনৰ গুৰুত্ব অপৰিসীম।
৫। বৈজ্ঞানিক মানসিকতাৰ অভাৱত আমাৰ সমাজত বৰ্তি থকা তিনিটা অন্ধবিশ্বাসৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰা।
উত্তৰ: বৈজ্ঞানিক মানসিকতাৰ অভাৱত আমাৰ সমাজত বৰ্তি থকা তিনিটা প্ৰধান অন্ধবিশ্বাস হ’ল:
- ডাইনী বিশ্বাস: সমাজৰ কোনো কোনো লোকক, বিশেষকৈ মহিলাক, বেমাৰ-আজাৰ বা আন অমংগলৰ বাবে ডাইনী বুলি সন্দেহ কৰি অমানৱীয় অত্যাচাৰ চলোৱা হয়, আনকি হত্যাও কৰা হয়। ইয়াৰ আঁৰত কোনো বৈজ্ঞানিক ভিত্তি নাই, কেৱল অজ্ঞতা আৰু অন্ধবিশ্বাসহে জড়িত।
- তাবিজ-বিভূতিৰে ৰোগ নিৰাময়: বহু লোকে এতিয়াও ৰোগৰ বৈজ্ঞানিক চিকিৎসা গ্ৰহণ নকৰি বেজ বা তান্ত্ৰিকৰ পৰা তাবিজ-বিভূতি লৈ ৰোগ নিৰাময় কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। ইয়াৰ ফলত ৰোগীৰ অৱস্থা গুৰুতৰ হয় আৰু কেতিয়াবা মৃত্যুও ঘটে।
- সপোনত পোৱা ঔষধত বিশ্বাস: কোনোবাই সপোনত ঔষধ পোৱা বুলি দাবী কৰিলে বহু অন্ধবিশ্বাসী লোকে সেই ঔষধ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ভিৰ কৰে। এনে ঔষধৰ কোনো বৈজ্ঞানিক পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা নথকাৰ বাবে ই স্বাস্থ্যৰ বাবে অত্যন্ত ক্ষতিকাৰক হ’ব পাৰে।
