অসম উচ্চতৰ মাধ্যমিক শিক্ষা সংসদ (AHSEC)ৰ দ্বাদশ শ্ৰেণীৰ ‘বিহু’ বিষয়ৰ পাঠ্যপুথিৰ প্ৰথম অধ্যায়: “বিহুৰ লগত জড়িত সামাজিক লোকাচাৰ আৰু লোকবিশ্বাস” ৰ সম্পূৰ্ণ সহায়িকা তলত আগবঢ়োৱা হ’ল।
প্ৰথম অধ্যায়: “বিহুৰ লগত জড়িত সামাজিক লোকাচাৰ আৰু লোকবিশ্বাস”
(ক) পাঠৰ সংক্ষিপ্ত আলোচনা (Summary Note)
“বিহুৰ লগত জড়িত সামাজিক লোকাচাৰ আৰু লোকবিশ্বাস” পাঠটিত অসমৰ জাতীয় উৎসৱ বিহুৰ সৈতে জড়িত বিভিন্ন পৰম্পৰা, ৰীতি-নীতি আৰু বিশ্বাসসমূহৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে। বিহু কেৱল আনন্দ-উৎসৱেই নহয়, ই অসমীয়া সমাজ জীৱনৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ, যাৰ লগত কৃষি, ধৰ্ম, সমাজ আৰু সংস্কৃতি গভীৰভাৱে জড়িত।
- লোকাচাৰ (Custom): লোকাচাৰ হ’ল কোনো এটা জনগোষ্ঠীৰ মাজত পৰম্পৰাগতভাৱে চলি অহা আচাৰ-ব্যৱহাৰ আৰু ৰীতি-নীতি। বিহুৰ সৈতে জড়িত লোকাচাৰসমূহ হ’ল— গৰুক গা ধুওৱা, নতুন পঘা দিয়া, জ্যেষ্ঠজনক সেৱা কৰা, বিহুৱান দিয়া, হুঁচৰি গোৱা, পিঠা-পনা বনোৱা, সমূহীয়া ভোজ খোৱা আদি।
- লোকবিশ্বাস (Folk Belief): লোকবিশ্বাস হ’ল পৰম্পৰাগতভাৱে চলি অহা কিছুমান ধাৰণা, যিবোৰ জীৱন-প্ৰণালী, প্ৰকৃতি আৰু ধৰ্মৰ সৈতে জড়িত। যেনে— গৰু বিহুৰ দিনা লাও-বেঙেনা খালে গৰু বছৰটোলৈ ভালে থাকে, মেজিৰ ছাই শস্যৰ পথাৰত ছতিয়ালে খেতি ভাল হয়, কাতি বিহুত আকাশবন্তি দিলে পূৰ্বপুৰুষৰ আত্মা সন্তুষ্ট হয় আদি।
তিনিটা বিহুৰ সৈতে জড়িত প্ৰধান লোকাচাৰ আৰু লোকবিশ্বাস:
- ব’হাগ বিহু (ৰঙালী বিহু):
- লোকাচাৰ: গৰু বিহুৰ দিনা গৰুক মাহ-হালধিৰে নোৱাই-ধুৱাই নতুন পঘা দিয়া হয় আৰু দীঘলতি-মাখিয়তীৰে কোবাই “লাও খা, বেঙেনা খা, বছৰে বছৰে বাঢ়ি যা” বুলি আশীৰ্বাদ দিয়া হয়। মানুহ বিহুৰ দিনা সৰুৱে ডাঙৰক সেৱা কৰে আৰু বিহুৱান দিয়ে। হুঁচৰি গোৱা, পিঠা-পনা খোৱা, গছৰ তলত বিহু মৰা আদি ইয়াৰ প্ৰধান অংগ।
- লোকবিশ্বাস: এই সময়ত প্ৰণয়মূলক গীত-মাতেৰে উৰ্বৰতাৰ পূজা কৰা হয়, যিয়ে পৃথিৱীক শস্য-শ্যামলা কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। বিভিন্ন জনগোষ্ঠী, যেনে— বড়োসকলে ‘বৈছাগু’, ৰাভাসকলে ‘বিছুৱা’, তিৱাসকলে ‘ব’হাগ পিচু’ আদি নামেৰে পালন কৰে আৰু প্ৰত্যেকৰে নিজা নিজা লোকাচাৰ আছে।
- কাতি বিহু (কঙালী বিহু):
- লোকাচাৰ: এই বিহু আড়ম্বৰহীন। এই সময়ত পথাৰত শস্যৰ মংগল কামনা কৰি চাকি জ্বলোৱা হয়। ঘৰৰ চোতালৰ তুলসীৰ তলত আৰু ভঁৰাল, গোহালি আদিতো চাকি দিয়া হয়। বহুতে মাহজোৰা ‘আকাশবন্তি’ জ্বলায়।
- লোকবিশ্বাস: এনে কৰিলে খেতিৰ অনিষ্টকাৰী পোক-পৰুৱা নাশ হয় আৰু শস্যৰ শ্ৰীবৃদ্ধি হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। তুলসীৰ তলত চাকি দিলে ঘৰৰ অমংগল দূৰ হয়। আকাশবন্তি দিলে স্বৰ্গগামী পিতৃ-পুৰুষৰ আত্মাৰ সদ্গতি হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।
- মাঘ বিহু (ভোগালী বিহু):
- লোকাচাৰ: এই বিহু ভোগৰ উৎসৱ। উৰুকাৰ দিনা সমূহীয়াকৈ ভোজ-ভাত খোৱা হয়। নদীৰ পাৰত বা পথাৰত খেৰেৰে ‘ভেলাঘৰ’ সজা হয়। পুহ-মাঘৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনা দোকমোকালিতে গা-পা ধুই ‘মেজি’ জ্বলোৱা হয়।
- লোকবিশ্বাস: মেজিৰ জুইত পিঠা-পনা, তিল, মাহ আদি দি অগ্নিদেৱতাক সন্তুষ্ট কৰা হয়। মেজিৰ জুইত গা সেকিলে বছৰটোলৈ বেমাৰ-আজাৰৰ পৰা হাত সাৰি থাকিব পাৰি। মেজিৰ আধাপোৰা বাঁহ বা ছাই আনি বাৰী বা পথাৰত পুতিলে শস্যৰ উৎপাদন বৃদ্ধি পায় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।
এইদৰে, পাঠটোত বিহুৰ সৈতে জড়িত বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ (বড়ো, ৰাভা, তিৱা, কাৰ্বি, দেউৰী, সোণোৱাল কছাৰী, মৰাণ, মিচিং, হাজং, কোচ-ৰাজবংশী আদি) লোকাচাৰ আৰু লোকবিশ্বাসৰ এক সুন্দৰ বৰ্ণনা দাঙি ধৰা হৈছে, যিয়ে অসমীয়া সংস্কৃতিৰ বৈচিত্ৰ্য আৰু ঐক্যক প্ৰতিফলিত কৰিছে।
(খ) অনুশীলনীৰ প্ৰশ্নোত্তৰ (Textual Question Answers)
১। লোকাচাৰ বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰ: কোনো এটা জনগোষ্ঠীৰ জনসাধাৰণৰ মাজত পৰম্পৰাগতভাৱে প্ৰচলিত হৈ থকা বিশিষ্ট তথা স্বকীয় আচাৰ-ব্যৱহাৰ আৰু ৰীতি-নীতিসমূহক লোকাচাৰ (Custom) বুলি কোৱা হয়। পৰিয়াল তথা সামাজিক জীৱনৰ বিভিন্ন উৎসৱ-অনুষ্ঠান, ধৰ্মীয় আচৰণ, বিশ্বাস, খাদ্যাভ্যাস, সাজ-পাৰ, খেল-ধেমালি আদি বিভিন্ন দিশত লোকাচাৰ প্ৰকাশ পায়।
২। লোকবিশ্বাস বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰ: লোকবিশ্বাস (Folk belief) হ’ল কোনো এটা জনগোষ্ঠীৰ মাজত পৰম্পৰাগতভাৱে প্ৰচলিত হৈ থকা বিশ্বাস। জীৱন-ধাৰণৰ প্ৰণালী, জাগতিক ৰহস্য, প্ৰকৃতিৰ বিভিন্ন উপাদান, ধৰ্মীয় ৰীতি-নীতি, আচাৰ-অনুষ্ঠান আদি বিভিন্ন বিষয়ৰ ওপৰত এই বিশ্বাস গঢ় লৈ উঠে। বেছিভাগ লোকাচাৰৰ আঁৰত এক বা একাধিক লোকবিশ্বাস জড়িত হৈ থাকে।
৩। ব’হাগ বিহুৰ লগত জড়িত লোকাচাৰ আৰু লোকবিশ্বাস সম্পৰ্কে চমুকৈ লিখা।
উত্তৰ: ব’হাগ বিহুৰ লগত জড়িত প্ৰধান লোকাচাৰসমূহ হ’ল— গৰু বিহুৰ দিনা গৰুক মাহ-হালধিৰে নোৱাই নতুন পঘা দিয়া, মানুহ বিহুৰ দিনা সৰুৱে ডাঙৰক সেৱা কৰি বিহুৱান প্ৰদান কৰা, হুঁচৰি গোৱা, পিঠা-পনা খোৱা ইত্যাদি।
ইয়াৰ লগত জড়িত লোকবিশ্বাস হ’ল— গৰুক লাও-বেঙেনা খুৱালে বছৰটোৰ বাবে গৰুৰ শ্ৰীবৃদ্ধি হয়। ডেকা-গাভৰুৱে নচা প্ৰণয়মূলক বিহু নাচে ভূমিৰ উৰ্বৰতা শক্তি বৃদ্ধি কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।
৪। কাতি বিহুৰ লগত জড়িত লোকাচাৰ আৰু লোকবিশ্বাস সম্পৰ্কে চমুকৈ লিখা।
উত্তৰ: কাতি বিহুৰ প্ৰধান লোকাচাৰ হ’ল— পথাৰত শস্যৰ মংগল কামনা কৰি চাকি জ্বলোৱা, ঘৰৰ চোতালৰ তুলসীৰ তলত, ভঁৰালত আৰু গোহালিত চাকি দিয়া, আৰু আকাশবন্তি জ্বলোৱা।
ইয়াৰ লগত জড়িত লোকবিশ্বাস হ’ল— পথাৰত চাকি দিলে শস্য অনিষ্টকাৰী পোক-পৰুৱা নাশ হয়। তুলসীৰ তলত চাকি দিলে ঘৰৰ অমংগল দূৰ হয় আৰু আকাশবন্তি দিলে পিতৃ-পুৰুষৰ আত্মাৰ সদ্গতি হয়।
৫। মাঘ বিহুৰ লগত জড়িত লোকাচাৰ আৰু লোকবিশ্বাস সম্পৰ্কে চমুকৈ লিখা।
উত্তৰ: মাঘ বিহুৰ প্ৰধান লোকাচাৰ হ’ল— উৰুকাৰ দিনা সমূহীয়া ভোজ খোৱা, ভেলাঘৰ সজা, আৰু পুৱা মেজি জ্বলোৱা। মেজিৰ জুইত পিঠা, মাহ-কৰাই আদি পুৰি খোৱা হয়।
ইয়াৰ লগত জড়িত লোকবিশ্বাস হ’ল— মেজিৰ জুইত গা সেকিলে বছৰটোলৈ চৰ্মৰোগ নহয়। মেজিৰ আধাপোৰা বাঁহ বাৰীত পুতিলে শস্য উৎপাদন বৃদ্ধি পায়। মাঘ বিহুত আলু-কচু নাখালে পৰজন্মত গাহৰি হৈ জন্ম ল’ব লাগে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।
৬। চমু টোকা লিখা।
(ক) মৗছৌনি ছান: বড়োসকলে গৰু বিহুক ‘মৗছৌনি ছান’ বুলি কয়। এইদিনা তেওঁলোকে গৰুক মাহ-হালধি সানি গা ধুৱায়, নতুন পঘা দিয়ে আৰু গোহালিত ‘লাওখাৰ গোসাঁই’ বা ‘গোহালি মাদায়’ক পূজা কৰে।
(খ) বড়োসকলে মানুহ বিহুৰ দিনা পালন কৰা লোকাচাৰ: বড়োসকলে মানুহ বিহুক ‘মানছিনি ছান’ বোলে। এইদিনা পুৱাতে ছিফুঙত ‘ছত্ৰাৱলী’ সুৰ বজাই নতুন বছৰক আদৰণি জনোৱা হয়। ঘৰৰ সকলোৱে নতুন কাপোৰ পিন্ধি ডাঙৰক সেৱা কৰে আৰু সৰুক মৰম কৰে। বাথৌ থানত পূজা দিয়া হয় আৰু মৃত উপৰিপুৰুষক স্মৰণ কৰা হয়।
(গ) বৈছাগুনি গীদু বা বাথুনাম: দক্ষিণ গোৱালপাৰাৰ বড়োসকলে মানুহ বিহুৰ দিনা ৰাজহুৱা বাথৌ মন্দিৰত গোট খাই খাম-ছিফুং আদি বাদ্যযন্ত্ৰক পূজা কৰে। তাৰ পিছত ঘৰে ঘৰে গৈ যি নৃত্য-গীত পৰিৱেশন কৰে, তাকে ‘বৈছাগুনি গীদু’ বা ‘বাথুনাম’ বোলা হয়।
(ঘ) বিছুৱা উৎসৱ: ৰাভাসকলে চ’ত আৰু ব’হাগৰ সংক্ৰান্তিত ‘বিছুৱা’ উৎসৱ পালন কৰে। প্ৰথম দিনা ‘জাৱে ৰুগুকায়’ পালন কৰি ঔষধি গছ-লতাৰে ‘জাব্ৰে’ তৈয়াৰ কৰি ঘৰৰ বিভিন্ন ঠাইত অপায়-অমংগল দূৰ কৰিবলৈ গুঁজি থয়। পিছদিনা মূল বিছুৱা বা মানুহ বিহু পালন কৰে।
(ঙ) ইবাঁকু বিচু: দেউৰীসকলে ব’হাগ বিহুক ‘ইবাঁকু বিচু’ বুলি কয়। তেওঁলোকে ইষ্ট দেৱ-দেৱীক পূজা-অৰ্চনা কৰি এই বিহু আৰম্ভ কৰে। ঘৰত কৰা পূজাক ‘ঘৰদেও’ আৰু দেওশালত ৰাজহুৱাকৈ কৰা পূজাক ‘দেওশালৰ পূজা’ বোলে। এই বিহু তেওঁলোকে সাতদিন ধৰি পালন কৰে।
৭। দেউৰীসকলৰ ব’হাগ বিহুৰ সৈতে জড়িত কেইটিমান লোকাচাৰ উল্লেখ কৰা।
উত্তৰ: দেউৰীসকলৰ ব’হাগ বিহুৰ সৈতে জড়িত কেইটিমান লোকাচাৰ হ’ল:
- দেওধনী উঠা: বিহু পূজাৰ পিছদিনাৰ পৰা দেওশালত দেওধনী উঠে আৰু তেওঁ সমাজৰ বাবে ভৱিষ্যৎবাণী কৰে।
- হাঁচতি দিয়া-দি কৰা: বিহুৰ দিনা বিশেষ ধৰণৰ ৰঙা ফুলৰ ভমকা-ফুলীয়া নতুন কাপোৰ উপহাৰ দিয়া প্ৰথা, যাৰ লগত ‘হাঁচতি গীত’ গোৱা হয়।
- ন-চুৰিয়া পিন্ধোৱা আৰু পাউগা মৰোৱা: বয়ঃসন্ধি পোৱা ল’ৰা-ছোৱালীক আনুষ্ঠানিকভাৱে পুৰুষ বা নাৰীত্বৰ মৰ্যাদা দিয়া এক অনুষ্ঠান।
৮। অসমৰ যিকোনো তিনিটা জনগোষ্ঠীৰ মাঘ বিহুৰ লোকাচাৰ আৰু লোকবিশ্বাস চমুকৈ দাঙি ধৰা।
উত্তৰ:
(i) ডিমাছা: ডিমাছাসকলে মাঘ বিহুত ‘ভেলাঘৰ’ সাজে, যাক তেওঁলোকে ‘হাৰলি’ বোলে। তেওঁলোকে সাতটা পৰ্যন্ত বিভিন্ন আকৃতিৰ হাৰলি (যেনে: দৌলগঢ়ীয়া, খলপা-খলপি) সাজে।
(ii) বড়ো: বড়োসকলে ভেলাঘৰক ‘বেলাকুৰ’ বুলি কয়। উৰুকাৰ দিনা তেওঁলোকে গৰখীয়া ল’ৰাসকলক ‘লাওখাৰ আংনায় উংখাম’ (গৰখীয়াৰ পৰা অব্যাহতি পোৱা ভোজ) নামৰ এক বিশেষ ভোজ খুওৱাৰ পৰম্পৰা পালন কৰে।
(iii) দেউৰী: দেউৰীসকলৰ মাঘ বিহু মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰে আৰম্ভ হয়। উৰুকাৰ দিনা তেওঁলোকে সমূহীয়াকৈ মাছ-কাছ মাৰি, হাবিৰ পৰা কাঠ-আলু আনি ভোজ খায়। তেওঁলোকে মেজি সজাৰ লগতে ‘মেৰকু’ (কৰাইগুড়ি) তৈয়াৰ কৰে, যি পিণ্ড দিয়াত ব্যৱহাৰ হয়। মেজি জ্বলোৱাৰ সময়ত তেওঁলোকে পানীহিলৈ ফুটাই অপদেৱতাক খেদে।
(গ) বিগত বৰ্ষৰ AHSEC প্ৰশ্নোত্তৰ (২০১৫-২০২৫)
দীঘল প্ৰশ্ন:
- প্ৰশ্ন (২০২২): অসমৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ মাজত প্ৰচলিত ব’হাগ বিহুৰ লোকাচাৰ আৰু লোকবিশ্বাসৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: (ওপৰৰ সংক্ষিপ্ত আলোচনা আৰু ৩ নং প্ৰশ্নৰ উত্তৰৰ সহায়ত লিখিব পাৰি। ইয়াত বড়ো, ৰাভা, তিৱা, মিচিং আদি জনগোষ্ঠীৰ ব’হাগ বিহু পালনৰ লোকাচাৰ, যেনে— বড়োৰ ‘বৈছাগু’, ৰাভাৰ ‘বিছুৱা’, মিচিঙৰ গৰুক গা-ধুওৱা আৰু ‘বিউ চাকি’ দিয়া আদিৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰিব লাগিব। লগতে উৰ্বৰতা সম্পৰ্কীয় বিশ্বাস, অপায়-অমংগল দূৰ কৰাৰ বিশ্বাস আদিৰ কথাও লিখিব লাগিব।) - প্ৰশ্ন (২০২০): বিহুৰ লগত জড়িত সামাজিক লোকাচাৰ আৰু লোকবিশ্বাসৰ বিষয়ে এটি বিৱৰণ আগবঢ়োৱা।
উত্তৰ: (এই উত্তৰত তিনিওটা বিহুৰ বিষয়ে লিখিব লাগিব। ওপৰৰ সংক্ষিপ্ত আলোচনা আৰু ৩, ৪, ৫ নং প্ৰশ্নৰ উত্তৰ একত্ৰিত কৰি লিখিব পাৰি। ব’হাগ বিহুৰ গৰু গা-ধুওৱা, বিহুৱান দিয়া; কাতি বিহুৰ চাকি-বন্তি জ্বলোৱা; আৰু মাঘ বিহুৰ মেজি-ভেলাঘৰ সজাৰ লোকাচাৰ আৰু তাৰ আঁৰৰ বিশ্বাসসমূহৰ বিষয়ে লিখিব লাগিব।)
চমু প্ৰশ্ন:
- প্ৰশ্ন (২০২৪): কাতি বিহুৰ লগত জড়িত লোকাচাৰ আৰু লোকবিশ্বাস সম্পৰ্কে চমুকৈ লিখা।
উত্তৰ: (ওপৰৰ ৪ নং প্ৰশ্নৰ উত্তৰটোৱেই হ’ব।) - প্ৰশ্ন (২০২৩): লোকাচাৰ বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰ: (ওপৰৰ ১ নং প্ৰশ্নৰ উত্তৰটোৱেই হ’ব।) - প্ৰশ্ন (২০১৯): মাঘ বিহুৰ লগত জড়িত লোকাচাৰ আৰু লোকবিশ্বাস সম্পৰ্কে চমুকৈ লিখা।
উত্তৰ: (ওপৰৰ ৫ নং প্ৰশ্নৰ উত্তৰটোৱেই হ’ব।) - প্ৰশ্ন (২০১৭): লোকবিশ্বাস বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰ: (ওপৰৰ ২ নং প্ৰশ্নৰ উত্তৰটোৱেই হ’ব।) - প্ৰশ্ন (২০১৬): বড়োসকলে মানুহ বিহুৰ দিনা পালন কৰা লোকাচাৰ সম্পৰ্কে লিখা।
উত্তৰ: (ওপৰৰ ৬(খ) নং প্ৰশ্নৰ উত্তৰটোৱেই হ’ব।)
(ঘ) অতিৰিক্ত সম্ভাৱ্য গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নোত্তৰ (10 Most Important Questions)
প্ৰশ্ন ১: ‘আকাশবন্তি’ কিয় জ্বলোৱা হয়?
উত্তৰ: কাতি বিহুত ওখ বাঁহৰ আগত চাকি জ্বলাই ওলোমাই থোৱা হয়, যাক ‘আকাশবন্তি’ বোলে। স্বৰ্গগামী পিতৃ-পুৰুষৰ আত্মাৰ সদ্গতিৰ বাবে আৰু তেওঁলোকক স্বৰ্গৰ পথ দেখুৱাবলৈ আকাশবন্তি জ্বলোৱা হয় বুলি লোকবিশ্বাস আছে।
প্ৰশ্ন ২: ‘ঘৰঘেৰণি’ বা ‘ঘৰবেৰা’ কি?
উত্তৰ: নামনি অসমৰ ৰাভা, তিৱা, কোচ-ৰাজবংশী আদি জনগোষ্ঠীয়ে মাঘ বিহুৰ উৰুকাৰ দিনা অপায়-অমংগল আৰু দুষ্ট শক্তিৰ পৰা ঘৰখনক ৰক্ষা কৰিবলৈ এৱাঁ সূতাৰে ঘৰৰ চাৰিওফালে ঘেৰি ৰাখে। এই পৰম্পৰাকে ‘ঘৰঘেৰণি’ বা ‘ঘৰবেৰা’ বোলা হয়।
প্ৰশ্ন ৩: মেজিৰ ছাই আৰু আধাপোৰা খৰিৰ ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কে থকা লোকবিশ্বাসটো কি?
উত্তৰ: লোকবিশ্বাস অনুসৰি, মাঘ বিহুৰ মেজিৰ ছাই আৰু আধাপোৰা খৰি ঘৰলৈ আনিলে মংগল হয়। এই ছাই শস্যৰ পথাৰত ছতিয়ালে খেতি ভাল হয় আৰু আধাপোৰা খৰি বাৰীৰ গছৰ গুৰিত পুতিলে ফল-মূল বেছিকৈ লাগে।
প্ৰশ্ন ৪: দেউৰীসকলৰ ‘ন-চুৰিয়া পিন্ধোৱা’ লোকাচাৰটো কি?
উত্তৰ: দেউৰীসকলৰ মাজত বয়ঃসন্ধি পোৱা ল’ৰাক আনুষ্ঠানিকভাৱে চুৰিয়া পিন্ধোৱা আৰু ছোৱালীক বুকুত বান্ধিবলৈ কাপোৰ (পাউগা) দিয়া লোকাচাৰটোকে ‘ন-চুৰিয়া পিন্ধোৱা’ বা ‘পাউগা মৰোৱা’ বোলে। ইয়াৰ জৰিয়তে তেওঁলোকক সামাজিকভাৱে প্ৰাপ্তবয়স্কৰ স্বীকৃতি দিয়া হয়।
প্ৰশ্ন ৫: মৰাণসকলৰ ‘ধৰ্ম-হুঁচৰি’ কি?
উত্তৰ: মৰাণসকলৰ মাজত প্ৰচলিত এক বিশেষ ধৰ্মীয় বিশ্বাসভিত্তিক হুঁচৰিকে ‘ধৰ্ম-হুঁচৰি’ বোলা হয়। ইয়াত মহিলাই অংশ নলয় আৰু কোনো প্ৰেম-পীৰিতিৰ গীত গোৱা নহয়। এই হুঁচৰি দলে দিয়া আশীৰ্বাদ ফলিয়ায় বুলি গভীৰ লোকবিশ্বাস আছে।
প্ৰশ্ন ৬: কাতি বিহুক কঙালী বিহু বুলি কিয় কোৱা হয়?
উত্তৰ: কাতি মাহত সাধাৰণতে খেতিয়কৰ ভঁৰাল উদং হৈ পৰে, পথাৰৰ শস্য চপাবলৈ তেতিয়াও সময় থাকে। অভাৱ-অনাটনৰ এই সময়ত পালন কৰা হয় বাবেই কাতি বিহুক ‘কঙালী বিহু’ বুলি কোৱা হয়।
প্ৰশ্ন ৭: ‘সাতশাকী’ খোৱাৰ লোকাচাৰটো কি?
উত্তৰ: ব’হাগ বিহুৰ দিনা সাতবিধ নিৰ্দিষ্ট ঔষধি শাক-পাত একেলগে ৰান্ধি খোৱা লোকাচাৰকে ‘সাতশাকী’ খোৱা বোলে। এনে কৰিলে বছৰটোলৈ বিভিন্ন ৰোগ, বিশেষকৈ চৰ্মৰোগৰ পৰা হাত সাৰি থাকিব পাৰি বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।
প্ৰশ্ন ৮: মিচিং জনগোষ্ঠীয়ে গৰু বিহুত পালন কৰা এটা বিশেষ লোকাচাৰ উল্লেখ কৰা।
উত্তৰ: মিচিং জনগোষ্ঠীয়ে গৰু বিহুৰ দিনা এশ এবিধ বনশাক আৰু আমৰলি পৰুৱাৰ টোপ খোৱাটো এক অৱশ্যপালনীয় লোকাচাৰ। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁলোকে মৃত উপৰিপুৰুষৰ নামত ‘বিউ চাকি’ জ্বলাই আপং আৰু খাদ্য উছৰ্গা কৰে।
প্ৰশ্ন ৯: ‘বিছুৱা’ উৎসৱত ৰাভাসকলে পালন কৰা ‘জাৱে ৰুগুকায়’ কি?
উত্তৰ: ‘জাৱে ৰুগুকায়’ হ’ল ৰাভাসকলৰ বিছুৱা উৎসৱৰ প্ৰথম দিনাৰ লোকাচাৰ। এইদিনা তেওঁলোকে পাহাৰৰ পৰা বিভিন্ন ঔষধি গছ-লতাৰে ‘জাব্ৰে’ নামৰ এক যাদুকৰী টোপোলা সাজি ঘৰৰ ভঁৰাল, গোহালি আদিত গুঁজি থয়, যিয়ে বছৰটোলৈ ধুমুহা-বতাহ আৰু অপায়-অমংগলৰ পৰা ৰক্ষা কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।
প্ৰশ্ন ১০: মাঘ বিহুত ভেলাঘৰ কিয় সজা হয়?
উত্তৰ: মাঘ বিহুৰ উৰুকাৰ ৰাতি সমূহীয়াকৈ ভোজ-ভাত খাই আৰু ৰং-ৰহইচ কৰি থাকিবলৈ নদীৰ পাৰত বা পথাৰত খেৰেৰে যি অস্থায়ী ঘৰ সজা হয়, তাকে ভেলাঘৰ বোলে। ই সমূহীয়া ভোগ আৰু ঐক্যৰ প্ৰতীক।
