ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ স্নাতক দ্বিতীয় ষাণ্মাসিকৰ অসমীয়া সাধাৰণ পাঠ্যক্ৰম “অসমীয়া গদ্যসাহিত্য” (DSC-1B) ৰ গোট-১: অসমীয়া গদ্যৰ চমু ইতিহাস সম্পৰ্কে তলত এক বিস্তৃত আলোচনা আগবঢ়োৱা হ’ল। Dibrugarh University 2nd Semester Assamese Study Guide
গোট-১: অসমীয়া গদ্যৰ চমু ইতিহাস
(ক) সংক্ষিপ্ত আলোচনা (Summary Note)
অসমীয়া গদ্য সাহিত্যৰ ইতিহাস অতি পুৰণি আৰু চহকী। ইয়াৰ বিকাশৰ ধাৰাটোক মূলতঃ তিনিটা ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি:
- প্ৰাচীন বা প্ৰাক-শংকৰী যুগৰ গদ্য (অঙ্কীয়া নাটৰ গদ্য):
শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱৰ অঙ্কীয়া নাটসমূহত গদ্যৰ প্ৰথম নিদৰ্শন পোৱা যায়। এই গদ্য ব্ৰজাৱলী ভাষাত লিখা হৈছিল আৰু ই আছিল কাব্যিক, অলংকাৰযুক্ত আৰু নাটকীয়। সূত্ৰধাৰৰ কথা-বতৰা আৰু চৰিত্ৰৰ সংলাপত এই গদ্যৰ প্ৰয়োগ হৈছিল। ই আছিল অসমীয়া গদ্যৰ প্ৰাৰম্ভিক ভেটি। - মধ্য যুগৰ গদ্য (কথা সাহিত্য আৰু বুৰঞ্জীৰ গদ্য):
- ভট্টদেৱৰ কথা সাহিত্য: ষোড়শ শতিকাত বৈকুণ্ঠনাথ ভাগৱত ভট্টাচাৰ্য বা ভট্টদেৱে অসমীয়া গদ্যক পূৰ্ণাংগ ৰূপ দিয়ে। তেওঁৰ “কথা-গীতা”, “কথা-ভাগৱত” আৰু “কথা-ৰত্নাৱলী” অসমীয়া গদ্য সাহিত্যৰ অমূল্য সম্পদ। তেওঁৰ গদ্য আছিল তত্ত্বগধুৰ, যুক্তিনিষ্ঠ আৰু স্পষ্ট। তেওঁক “অসমীয়া গদ্য সাহিত্যৰ জনক” বুলি কোৱা হয়।
- চৰিত পুথিৰ গদ্য: শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱৰ জীৱন-আধাৰিত চৰিত পুথিসমূহত (যেনে: “কথা-গুৰুচৰিত”) এক কথ্য ভাষাৰ গদ্যৰীতি পোৱা যায়। এই গদ্য সৰল আৰু জীৱন্ত আছিল।
- বুৰঞ্জীৰ গদ্য: আহোম ৰাজত্বকালত ৰাজকীয় পৃষ্ঠপোষকতাত বুৰঞ্জী লিখাৰ যি পৰম্পৰা গঢ় লৈ উঠিছিল, সি অসমীয়া গদ্যক এক নতুন মাত্ৰা দিয়ে। বুৰঞ্জীৰ গদ্য আছিল নিৰপেক্ষ, বাহুল্যবৰ্জিত আৰু তথ্যভিত্তিক। ইয়াৰ বাক্যবোৰ চুটি চুটি আৰু পোনপটীয়া আছিল।
- আধুনিক যুগৰ গদ্য (অৰুণোদই যুগৰ পৰা বৰ্তমানলৈ):
- অৰুণোদই যুগ (১৮৪৬-১৮৮০): উনবিংশ শতিকাত আমেৰিকান বেপ্টিষ্ট মিছনেৰীসকলৰ উদ্যোগত প্ৰকাশিত “অৰুণোদই” আলোচনীয়ে আধুনিক অসমীয়া গদ্যৰ ভেটি স্থাপন কৰে। তেওঁলোকে কথিত ভাষাক সাহিত্যত প্ৰয়োগ কৰি গদ্যক জনসাধাৰণৰ কাষ চপাই নিয়ে। এই সময়ৰ গদ্যত ইংৰাজী বাক্য গঠনৰ প্ৰভাৱ দেখা যায়।
- জোনাকী যুগ (১৮৮৯-): লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা, চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালা আৰু হেমচন্দ্ৰ গোস্বামীৰ নেতৃত্বত “জোনাকী” আলোচনীয়ে অসমীয়া গদ্যক এক পৰিশীলিত আৰু শক্তিশালী ৰূপ দিয়ে। এই যুগত গল্প, উপন্যাস, প্ৰবন্ধ, ৰম্যৰচনা আদি বিভিন্ন গদ্যৰ শাখাৰ বিকাশ হয়।
- বৰ্তমান যুগ: জোনাকী যুগৰ পিছৰ পৰা আজিলৈকে অসমীয়া গদ্যই বিভিন্ন পৰীক্ষা-নিৰীক্ষাৰ মাজেৰে আগবাঢ়ি আহিছে। কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈৰ দৰে চিন্তাশীল প্ৰাবন্ধিক, বেণুধৰ শৰ্মাৰ দৰে বুৰঞ্জীমূলক গদ্য লেখক, হোমেন বৰগোহাঞিৰ দৰে শক্তিশালী গদ্যশিল্পীয়ে অসমীয়া গদ্যক বিশ্বমানৰ পৰ্যায়লৈ লৈ গৈছে।
(খ) পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ (Textual Questions)
প্ৰশ্ন ১: অসমীয়া গদ্য সাহিত্যৰ জনক বুলি কাক কোৱা হয় আৰু কিয়?
উত্তৰ: ভট্টদেৱক অসমীয়া গদ্য সাহিত্যৰ জনক বুলি কোৱা হয়।
কাৰণ: শংকৰদেৱৰ অঙ্কীয়া নাটত গদ্যৰ প্ৰথম নিদৰ্শন পোৱা গ’লেও, ভট্টদেৱেই প্ৰথমবাৰৰ বাবে ধৰ্মীয় তত্ত্ব আৰু দৰ্শনৰ দৰে গম্ভীৰ বিষয় প্ৰকাশৰ মাধ্যম হিচাপে গদ্যক সফলতাৰে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। তেওঁৰ “কথা-গীতা” আৰু “কথা-ভাগৱত”ৰ জৰিয়তে তেওঁ অসমীয়া গদ্যক এক পূৰ্ণাংগ, স্বয়ংসম্পূৰ্ণ আৰু শক্তিশালী সাহিত্যিক মাধ্যম হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। সেয়ে তেওঁক অসমীয়া গদ্যৰ জনক বোলা হয়।
প্ৰশ্ন ২: “অৰুণোদই” যুগৰ গদ্যৰ দুটা বৈশিষ্ট্য লিখা।
উত্তৰ: “অৰুণোদই” যুগৰ গদ্যৰ দুটা প্ৰধান বৈশিষ্ট্য হ’ল:
- কথিত ভাষাৰ প্ৰয়োগ: মিছনেৰীসকলে সাধাৰণ মানুহৰ কথিত ভাষাক লিখাৰ মাধ্যম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল, যাৰ ফলত গদ্য সহজ-সৰল আৰু পোনপটীয়া হৈ পৰিছিল।
- ইংৰাজী বাক্য ৰীতিৰ প্ৰভাৱ: ইংৰাজী ভাষাৰ বাক্য গঠনৰীতি, যেনে – V-ing, V-ed আদিৰ প্ৰভাৱ এই যুগৰ গদ্যত স্পষ্টভাৱে দেখা যায়। ইয়াৰ উপৰিও বহুতো নতুন ইংৰাজী শব্দ অসমীয়া ভাষাত সোমাই পৰিছিল।
(গ) বিগত বৰ্ষৰ প্ৰশ্নোত্তৰ (Previous Year Questions)
প্ৰশ্ন: অসমীয়া গদ্যৰ প্ৰথম নিদৰ্শন ক’ত পোৱা যায়? (Where is the first instance of Assamese prose found?)
উত্তৰ: অসমীয়া গদ্যৰ প্ৰথম নিদৰ্শন শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱৰ অঙ্কীয়া নাটসমূহত পোৱা যায়।
প্ৰশ্ন: বুৰঞ্জী গদ্যৰ এটা উল্লেখযোগ্য বৈশিষ্ট্য কি? (What is a notable characteristic of the prose in Buranjis?)
উত্তৰ: বুৰঞ্জী গদ্যৰ এটা উল্লেখযোগ্য বৈশিষ্ট্য হ’ল ইয়াৰ তথ্যনিষ্ঠা আৰু নিৰপেক্ষতা। বুৰঞ্জীৰ গদ্য আছিল আৱেগবৰ্জিত, বাহুল্যহীন আৰু পোনপটীয়া।
(ঘ) সম্ভাৱ্য গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নোত্তৰ (Most Important Questions)
প্ৰশ্ন ১: অসমীয়া গদ্যৰ ইতিহাসক কেইটা ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি?
উত্তৰ: তিনিটা ভাগত – প্ৰাচীন যুগ, মধ্য যুগ আৰু আধুনিক যুগ।
প্ৰশ্ন ২: ভট্টদেৱৰ দুখন গ্ৰন্থৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: “কথা-গীতা” আৰু “কথা-ভাগৱত”।
প্ৰশ্ন ৩: “কথা-গুৰুচৰিত” কি?
উত্তৰ: “কথা-গুৰুচৰিত” হ’ল শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱৰ জীৱন আৰু কাৰ্যাৱলীৰ ওপৰত আধাৰিত এখন জীৱনীমূলক গ্ৰন্থ, যি কথ্য গদ্যৰীতিত লিখা হৈছিল।
প্ৰশ্ন ৪: আহোম যুগৰ গদ্যৰ দুটা প্ৰধান ধাৰা কি কি?
উত্তৰ: (ক) বুৰঞ্জীৰ গদ্য আৰু (খ) চৰিত পুথিৰ গদ্য।
প্ৰশ্ন ৫: “অৰুণোদই” আলোচনী কেতিয়া আৰু ক’ৰ পৰা প্ৰকাশ পাইছিল?
উত্তৰ: ১৮৪৬ চনত শিৱসাগৰৰ মিছন প্ৰেছৰ পৰা।
প্ৰশ্ন ৬: আধুনিক অসমীয়া গদ্যৰ ভেটি কোনে স্থাপন কৰিছিল?
উত্তৰ: আমেৰিকান বেপ্টিষ্ট মিছনেৰীসকলে।
প্ৰশ্ন ৭: “জোনাকী” আলোচনীৰ ত্ৰিমূৰ্তি কোন কোন আছিল?
উত্তৰ: লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা, চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালা আৰু হেমচন্দ্ৰ গোস্বামী।
প্ৰশ্ন ৮: অঙ্কীয়া নাটৰ গদ্য কোন ভাষাত লিখা হৈছিল?
উত্তৰ: ব্ৰজাৱলী ভাষাত।
প্ৰশ্ন ৯: এজন আধুনিক অসমীয়া প্ৰবন্ধকাৰৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: ড° কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ।
প্ৰশ্ন ১০: বুৰঞ্জী শব্দটো কোন ভাষাৰ পৰা আহিছে?
উত্তৰ: টাই-আহোম ভাষাৰ পৰা আহিছে।
