| শ্ৰেণী | অষ্টম শ্ৰেণী (Class 8) |
|---|---|
| বিষয় | সমাজ বিজ্ঞান (Social Science) |
| পাঠৰ নাম | মৌলিক অধিকাৰ |
| খণ্ড | ৰাজনৈতিক (political) |
| পাঠৰ নং | অধ্যায় 3 (Chapter 3) |
| পাঠ্যক্ৰম | ৰাজ্যিক শৈক্ষিক গৱেষণা আৰু প্ৰশিক্ষণ পৰিষদ (SCERT) |
মৌলিক অধিকাৰ Class 8
১। চমু উত্তৰ দিয়া
(ক) মৌলিক অধিকাৰ বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰ: নাগৰিকৰ ব্যক্তিত্ব আৰু প্ৰতিভা বিকাশৰ বাবে সংবিধানে প্ৰদান কৰা মৌলিক সুৰক্ষিত অধিকাৰক মৌলিক অধিকাৰ বোলে।
(খ) কোন দেশত প্ৰথমে মৌলিক অধিকাৰৰ ধাৰণা জন্ম হৈছিল?
উত্তৰ: আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত।
(গ) সংবিধানৰ কিমান নং অনুচ্ছেদৰ ভিতৰত মৌলিক অধিকাৰসমূহৰ উল্লেখ আছে?
উত্তৰ: ১২ নংৰ পৰা ৩৫ নং অনুচ্ছেদৰ ভিতৰত।
(ঘ) ভাৰতৰ সংবিধানৰ সম্পত্তিৰ অধিকাৰটো কোন চনত বিলোপ কৰা হয়?
উত্তৰ: ১৯৭৮ চনত (৪৪ তম সংশোধনীৰ দ্বাৰা)।
(ঙ) কোন চনত শিশু শিক্ষাৰ অধিকাৰ আইন প্ৰণয়ন কৰা হয়?
উত্তৰ: ২০০৯ চনত।
২। খালী ঠাই পূৰ কৰা
(ক) অস্পৃশ্যতা এক সামাজিক ব্যাধি।
(খ) ভাৰত এখন ধৰ্মনিৰপেক্ষ ৰাষ্ট্ৰ।
(গ) মৌলিক অধিকাৰসমূহ সংবিধানৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশ।
(ঘ) মৌলিক অধিকাৰে নাগৰিকৰ ব্যক্তিত্ব বিকাশত সহায় কৰে।
৩। শুদ্ধ উত্তৰটো বাছি উলিওৱা
(ক) দেশৰ জৰুৰীকালীন অৱস্থাত নাগৰিকে সকলো মৌলিক অধিকাৰ উপভোগ কৰিব পাৰে/নোৱাৰে।
উত্তৰ: নোৱাৰে।
(খ) মৌলিক অধিকাৰৰ পৰা নাগৰিকসকল বঞ্চিত হ’লে ন্যায়ালয়ৰ ওচৰ চাপিব পাৰে/নোৱাৰে।
উত্তৰ: পাৰে।
(গ) আইনৰ দৃষ্টিত ৰাষ্ট্ৰপতিৰপৰা বনুৱালৈকে সকলো সমান হয়/নহয়।
উত্তৰ: হয়।
(ঘ) চৰকাৰী সাহায্যপ্ৰাপ্ত শিক্ষানুষ্ঠানত সকলো ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিব পাৰে/নোৱাৰে।
উত্তৰ: পাৰে।
(ঙ) সকলো ভাৰতীয় নাগৰিকে নিজৰ নিজৰ ভাষা-সংস্কৃতি ৰক্ষা কৰিব পাৰে/নোৱাৰে।
উত্তৰ: পাৰে।
৪। সংবিধানত মৌলিক অধিকাৰসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ কাৰণ কি লিখা
উত্তৰ: সংবিধানত মৌলিক অধিকাৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ কাৰণসমূহ হ’ল:
- ব্যক্তিত্ব বিকাশ: এই অধিকাৰ অবিহনে নাগৰিকৰ প্ৰতিভা আৰু ব্যক্তিত্বৰ পূৰ্ণ বিকাশ সম্ভৱ নহয়।
- ৰাষ্ট্ৰৰ পৰিচয়: মৌলিক অধিকাৰে ৰাষ্ট্ৰৰ গণতান্ত্ৰিক চৰিত্ৰ প্ৰতিফলিত কৰে।
- বৈষম্য ৰোধ: জাতি, ধৰ্ম, লিংগ নিৰ্বিশেষে সকলোৱে সমানে এই অধিকাৰ উপভোগ কৰিব পাৰে।
- সুৰক্ষা: চৰকাৰৰ অত্যাচাৰৰ পৰা নাগৰিকক সুৰক্ষা প্ৰদান কৰে।
৫। “মৌলিক অধিকাৰ জনসাধাৰণৰ ৰক্ষাকৱচ” – তৰ্ক প্ৰতিযোগিতা
উত্তৰ: এইটো ছাত্ৰ-ছাত্ৰী আৰু শিক্ষকৰ সহায়ত শ্ৰেণীত অনুষ্ঠিত কৰিবলগীয়া কাৰ্যকলাপ। তলত তৰ্কৰ কিছু সম্ভাৱ্য যুক্তি দিয়া হ’ল:
সপক্ষে:
- মৌলিক অধিকাৰে নাগৰিকক চৰকাৰৰ অত্যাচাৰৰ পৰা ৰক্ষা কৰে।
- ই ন্যায় পোৱাৰ অধিকাৰ প্ৰদান কৰি জনসাধাৰণৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰে।
বিপক্ষে:
- জৰুৰীকালীন অৱস্থাত এই অধিকাৰ স্থগিত হ’ব পাৰে, গতিকে ই পূৰ্ণ ৰক্ষাকৱচ নহয়।
- ব্যৱহাৰিক ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ প্ৰয়োগ সীমিত হ’ব পাৰে।
৬। চুটি বাটৰ নাট: “শিগু শ্ৰমিক নিষিদ্ধকৰণ, মহিলাক সম অধিকাৰ আৰু অন্ধবিশ্বাস দূৰীকৰণ”
নাটৰ শিৰোনাম: “নতুন দিনৰ সপোন”
চৰিত্ৰ:
- ৰমেশ (গাঁৱৰ যুৱক)
- ৰীনা (মহিলা শিক্ষয়িত্ৰী)
- দীপক (শিশু শ্ৰমিক)
- গাঁৱৰ লোক (জনতা)
দৃশ্য: গাঁৱৰ চ’কত মানুহৰ ভিৰ।
ৰমেশ: (জনতাৰ মাজত) “আমি কিয় দীপকৰ দৰে শিশুক কামত লগাইছো? সংবিধানে শিশু শ্ৰম নিষিদ্ধ কৰিছে!”
গাঁৱৰ লোক: “কিন্তু আমাৰ ঘৰৰ খৰচ কেনেকৈ চলিব?”
ৰীনা: (আগবাঢ়ি) “শিশুৰ শিক্ষাৰ অধিকাৰ আছে। ৰাষ্ট্ৰই বিনামূলীয়া শিক্ষাৰ ব্যৱস্থা কৰিছে। আৰু মহিলাৰো সমান অধিকাৰ আছে। মই শিক্ষক হৈ এই গাঁৱৰ উন্নতিৰ বাবে কাম কৰিব পাৰো।”
দীপক: “মইও পঢ়িব বিচাৰো, কাম কৰি নহয়।”
গাঁৱৰ লোক: “কিন্তু পঢ়িলে আমাৰ পুৰণি বিশ্বাস আৰু কু-প্ৰথা কেনেকৈ চলিব?”
ৰমেশ: “অন্ধবিশ্বাসে আমাক পিছুৱাই ৰাখিছে। সংবিধানে আমাক বিজ্ঞানমনস্ক হ’বলৈ প্ৰেৰণা দিয়ে।”
ৰীনা: “আহক, আমি সকলোৱে মিলি শিশুক শিক্ষা দিওঁ, মহিলাক সন্মান কৰোঁ আৰু অন্ধবিশ্বাস ত্যাগ কৰোঁ।”
জনতা: (একেলগে) “হয়, আমি এই নতুন পথ বাছি লৈছো!”
নাটৰ শেষ: সকলোৱে হাতত হাত ধৰি নতুন দিনৰ প্ৰতিশ্ৰুতি লয়।
টোকা: এই নাট গাঁৱৰ চ’ক বা বিদ্যালয়ত অনুষ্ঠিত কৰি সচেতনতা বৃদ্ধি কৰিব পাৰি।