AHSEC Class 12 Economics Question Paper Solution 2026

PART-A: Introductory Macroeconomics (পৰিচয়মূলক সামষ্টিক অৰ্থনীতি)

1. Answer any four of the following as directed: (1×4=4)

(a) Define ‘economic agents’.

(ক) ‘অৰ্থনৈতিক কাৰক’ মানে কি?

Answer (উত্তৰ):

English: Economic agents are individuals or institutions which take economic decisions. They can be consumers who decide what and how much to consume, or producers of goods and services who decide what and how much to produce. They can also be entities like the government, corporations, and banks which also take different economic decisions.

Assamese: অৰ্থনৈতিক কাৰক হৈছে ব্যক্তি বা প্ৰতিষ্ঠান যিয়ে অৰ্থনৈতিক সিদ্ধান্ত লয়। তেওঁলোক উপভোক্তা হ’ব পাৰে যিয়ে কি আৰু কিমান উপভোগ কৰিব লাগে সেই বিষয়ে সিদ্ধান্ত লয়, বা সামগ্ৰী আৰু সেৱাৰ উৎপাদক হ’ব পাৰে যিয়ে কি আৰু কিমান উৎপাদন কৰিব লাগে সেই বিষয়ে সিদ্ধান্ত লয়। তেওঁলোক চৰকাৰ, নিগম, বেংকৰ দৰে সত্তাও হ’ব পাৰে যিয়ে বিভিন্ন অৰ্থনৈতিক সিদ্ধান্ত লয়।

(b) Name the four major sectors of an economy.

(খ) এখন অৰ্থনীতিৰ চাৰিটা প্ৰধান খণ্ডৰ নাম লিখা।

Answer (উত্তৰ):

English: The four major sectors of an economy are: Household sector, Firm sector, Government sector, and External (Rest of the World) sector.

Assamese: এখন অৰ্থনীতিৰ চাৰিটা প্ৰধান খণ্ড হৈছে: গৃহস্থালি খণ্ড, প্ৰতিষ্ঠান খণ্ড, চৰকাৰী খণ্ড, আৰু বাহ্যিক (বিশ্বৰ বাকী অংশ) খণ্ড।

(c) “Flows are defined over a period of time.” (State True or False)

**(গ)

“প্ৰবাহবোৰ এটা নিৰ্দিষ্ট সময়ছোৱাত জুখি চোৱা হয়।” (সত্য নে অসত্য লিখা)

Answer (উত্তৰ):

English: True. Flows are measured over a period of time (e.g., income per month).

Assamese: সত্য। প্ৰবাহবোৰ এটা নিৰ্দিষ্ট সময়ছোৱাত জুখি চোৱা হয় (যেনে, প্ৰতি মাহৰ আয়)।

(d) Define full employment level of income.

(ঘ) পূৰ্ণ নিয়োগ আয়ৰ স্তৰ মানে কি?

Answer (উত্তৰ):

English: Full employment level of income is that level of income where all those who are able and willing to work at the prevailing wage rate are employed.

Assamese: পূৰ্ণ নিয়োগ আয়ৰ স্তৰ হৈছে আয়ৰ সেই স্তৰ য’ত প্ৰচলিত মজুৰি হাৰত কাম কৰিবলৈ সক্ষম আৰু ইচ্ছুক সকলোৱে নিয়োগ লাভ কৰে।

(e) NDPmp = _______ – Depreciation. (Fill in the blank)

(ঙ) NDPmp = _______ – অৱমূল্যায়ন। (খালী ঠাই পূৰণ কৰা)

Answer (উত্তৰ):

English: NDPmp = GDPmp – Depreciation.

Assamese: NDPmp = GDPmp – অৱমূল্যায়ন।

(f) How do economists define a non-rivalrous good?

(চ) অৰ্থনীতিবিদসকলে অ-প্ৰতিদ্বন্দ্বী সামগ্ৰী কিদৰে সংজ্ঞায়িত কৰে?

Answer (উত্তৰ):

English: A non-rivalrous good is a good where consumption by one individual does not reduce the availability of the good for consumption by others (e.g., public parks, national defense).

Assamese: অ-প্ৰতিদ্বন্দ্বী সামগ্ৰী হৈছে এনে এক সামগ্ৰী য’ত এজন ব্যক্তিয়ে উপভোগ কৰিলে আনৰ বাবে সামগ্ৰীটোৰ উপলব্ধতা হ্ৰাস নকৰে (যেনে, ৰাজহুৱা উদ্যান, ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিৰক্ষা)।

(g) At what point is the ‘balance of trade’ said to be balanced?

(ছ) ‘বাণিজ্যৰ ভাৰসাম্য’ কেতিয়া ভাৰসাম্যপূৰ্ণ বুলি কোৱা হয়?

Answer (উত্তৰ):

English: The Balance of Trade (BOT) is balanced when the value of exports of goods is equal to the value of imports of goods (Exports = Imports).

Assamese: বাণিজ্যৰ ভাৰসাম্য (BOT) তেতিয়া ভাৰসাম্যপূৰ্ণ বুলি কোৱা হয় যেতিয়া সামগ্ৰীৰ ৰপ্তানিৰ মূল্য সামগ্ৰীৰ আমদানিৰ মূল্যৰ সমান হয় (ৰপ্তানি = আমদানি)।

2. Answer any five of the following questions: (2×5=10)

(a) Distinguish between Intermediate goods and Final goods.

(ক) মধ্যৱৰ্তী সামগ্ৰী আৰু চূড়ান্ত সামগ্ৰীৰ মাজত পাৰ্থক্য কৰা।

Answer (উত্তৰ):

English:

Assamese:

(b) Explain the concept of net investment.

(খ) মুঠ বিনিয়োগৰ ধাৰণাটো ব্যাখ্যা কৰা।

Answer (উত্তৰ):

English: Net investment refers to the actual addition made to the capital stock of an economy in a given period. It is calculated by subtracting depreciation (the wear and tear of capital goods) from gross investment. In simpler terms, it represents the true increase in the productive capacity of an economy after accounting for the replacement of worn-out capital. The formula is: Net Investment = Gross Investment – Depreciation.

Assamese: মুঠ বিনিয়োগে এটা নিৰ্দিষ্ট সময়ছোৱাত অৰ্থনীতিৰ মূলধন মজুতত কৰা প্ৰকৃত সংযোজনক বুজায়। মুঠ বিনিয়োগৰ পৰা অৱমূল্যায়ন (মূলধন সামগ্ৰীৰ ক্ষয়-ক্ষতি) বাদ দি ইয়াৰ গণনা কৰা হয়। সহজ ভাষাত, ই ক্ষয়প্ৰাপ্ত মূলধনৰ সলনি কৰাৰ পিছত অৰ্থনীতিৰ উৎপাদন ক্ষমতাৰ প্ৰকৃত বৃদ্ধিক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। সূত্ৰটো হৈছে: মুঠ বিনিয়োগ = মুঠ বিনিয়োগ – অৱমূল্যায়ন।

(c) Distinguish between Gross National Product (GNP) and Net National Product (NNP).

(গ) মুঠ ৰাষ্ট্ৰীয় উৎপাদন (GNP) আৰু মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদন (NNP) ৰ মাজত পাৰ্থক্য কৰা।

Answer (উত্তৰ):

English:

Assamese:

(d) What are the components of aggregate demand?

(ঘ) সামগ্ৰিক চাহিদাৰ উপাদানসমূহ কি কি?

Answer (উত্তৰ):

English: The components of aggregate demand in an open economy are:

1.Consumption (C): Total spending by households on goods and services.

2.Investment (I): Spending by firms on capital goods (machinery, buildings) and by households on new housing.

3.Government Expenditure (G): Spending by the government on goods and services (e.g., infrastructure, defense, public services).

4.Net Exports (X – M): The difference between exports (X) and imports (M). Exports are goods and services sold to other countries, while imports are goods and services bought from other countries.

Assamese: এখন মুকলি অৰ্থনীতিত সামগ্ৰিক চাহিদাৰ উপাদানসমূহ হৈছে:

1.উপভোগ (C): সামগ্ৰী আৰু সেৱাত গৃহস্থালিৰ মুঠ ব্যয়।

2.বিনিয়োগ (I): মূলধন সামগ্ৰী (যন্ত্ৰপাতি, ভৱন) আৰু নতুন আৱাসত গৃহস্থালিৰ দ্বাৰা কৰা ব্যয়।

3.চৰকাৰী ব্যয় (G): সামগ্ৰী আৰু সেৱাত চৰকাৰৰ ব্যয় (যেনে, আন্তঃগাঁথনি, প্ৰতিৰক্ষা, ৰাজহুৱা সেৱা)।

4.মুঠ ৰপ্তানি (X – M): ৰপ্তানি (X) আৰু আমদানি (M) ৰ মাজৰ পাৰ্থক্য। ৰপ্তানি হৈছে আন দেশলৈ বিক্ৰী কৰা সামগ্ৰী আৰু সেৱা, আনহাতে আমদানি হৈছে আন দেশৰ পৰা ক্ৰয় কৰা সামগ্ৰী আৰু সেৱা।

(e) Mention any two motives of holding money.

(ঙ) ধন ধৰি ৰখাৰ যিকোনো দুটা উদ্দেশ্য উল্লেখ কৰা।

Answer (উত্তৰ):

English: The two main motives for holding money are:

1.Transactionary motive: People hold money to meet their day-to-day transactions and regular expenses. This motive arises because there is a time lag between receiving income and making payments.

2.Speculative motive: People hold money to take advantage of future changes in interest rates or asset prices. If they expect interest rates to rise (and bond prices to fall), they might hold cash to buy bonds later at a lower price, or vice-versa.

Assamese: ধন ধৰি ৰখাৰ দুটা প্ৰধান উদ্দেশ্য হৈছে:

1.লেনদেনৰ উদ্দেশ্য: মানুহে দৈনন্দিন লেনদেন আৰু নিয়মীয়া খৰচ পূৰণ কৰিবলৈ ধন ধৰি ৰাখে। এই উদ্দেশ্যটো আয় লাভ কৰা আৰু পৰিশোধ কৰাৰ মাজত সময়ৰ ব্যৱধানৰ বাবে উদ্ভৱ হয়।

2.ফটকা উদ্দেশ্য: মানুহে ভৱিষ্যতৰ সুদৰ হাৰ বা সম্পত্তিৰ মূল্যৰ পৰিৱৰ্তনৰ সুবিধা ল’বলৈ ধন ধৰি ৰাখে। যদি তেওঁলোকে সুদৰ হাৰ বৃদ্ধি হোৱাৰ সম্ভাৱনা কৰে (আৰু বণ্ডৰ মূল্য হ্ৰাস পোৱাৰ), তেন্তে তেওঁলোকে পিছত কম মূল্যত বণ্ড ক্ৰয় কৰিবলৈ নগদ ধন ধৰি ৰাখিব পাৰে, বা ইয়াৰ বিপৰীতে।

(f) Under what circumstances does a fiscal deficit emerge? Support your answer with an example.

(চ) কি পৰিস্থিতিত ৰাজকোষীয় ঘাটিৰ সৃষ্টি হয়? উদাহৰণসহ ব্যাখ্যা কৰা।

Answer (উত্তৰ):

English: A fiscal deficit emerges when the government’s total expenditure (revenue expenditure + capital expenditure) exceeds its total revenue (revenue receipts + non-debt capital receipts), excluding borrowings. In simpler terms, it means the government is spending more than it is earning, and the difference has to be financed through borrowing.

Example: If the government’s total expenditure for a year is ₹1000 crore, and its total revenue (from taxes, fees, etc., excluding borrowings) is ₹800 crore, then the fiscal deficit would be ₹200 crore (₹1000 crore – ₹800 crore). This ₹200 crore would need to be borrowed by the government.

Assamese: ৰাজকোষীয় ঘাটি তেতিয়া হয় যেতিয়া চৰকাৰৰ মুঠ ব্যয় (ৰাজহ ব্যয় + মূলধন ব্যয়) ইয়াৰ মুঠ ৰাজহ (ৰাজহ প্ৰাপ্তি + ঋণবিহীন মূলধন প্ৰাপ্তি) অতিক্ৰম কৰে, ঋণ বাদ দি। সহজ ভাষাত, ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে চৰকাৰে উপাৰ্জন কৰাতকৈ অধিক ব্যয় কৰিছে, আৰু পাৰ্থক্যটো ঋণৰ জৰিয়তে পূৰণ কৰিব লাগিব।

উদাহৰণ: যদি এটা বিত্তীয় বৰ্ষত চৰকাৰৰ মুঠ ব্যয় ₹1000 কোটি হয়, আৰু ইয়াৰ মুঠ ৰাজহ (কৰ, মাচুল আদিৰ পৰা, ঋণ বাদ দি) ₹800 কোটি হয়, তেন্তে ৰাজকোষীয় ঘাটি ₹200 কোটি হ’ব (₹1000 কোটি – ₹800 কোটি)। এই ₹200 কোটি চৰকাৰে ঋণ ল’ব লাগিব।

(g) If the marginal propensity to consume (MPC) is 0.8, then calculate the government expenditure multiplier.

(ছ) যদি উপভোক্তাৰ প্ৰান্তিক প্ৰৱণতা (MPC) 0.8 হয়, তেন্তে চৰকাৰী ব্যয় গুণক গণনা কৰা।

Answer (উত্তৰ):

English:

The government expenditure multiplier (k) is calculated using the formula:

k = 1 / (1 – MPC)

Given MPC = 0.8

k = 1 / (1 – 0.8)

k = 1 / 0.2

k = 5

Therefore, the government expenditure multiplier is 5.

Assamese:

চৰকাৰী ব্যয় গুণক (k) তলত দিয়া সূত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰি গণনা কৰা হয়:

k = 1 / (1 – MPC)

দিয়া আছে MPC = 0.8

k = 1 / (1 – 0.8)

k = 1 / 0.2

k = 5

সেয়েহে, চৰকাৰী ব্যয় গুণক হৈছে 5।

3. Answer any two of the following questions: (3×2=6)

(a) Mention and describe very briefly the three methods of measuring national income.

(ক) ৰাষ্ট্ৰীয় আয় জোখাৰ তিনিটা পদ্ধতি উল্লেখ আৰু অতি চমুকৈ বৰ্ণনা কৰা।

Answer (উত্তৰ):

English: The three main methods of measuring national income are:

1.Value Added Method (Product Method): This method measures national income by summing up the net value added at each stage of production in all productive units within the domestic territory of a country during an accounting year. Value added is the difference between the value of output and intermediate consumption.

2.Income Method: This method measures national income by summing up all factor incomes (wages, rent, interest, and profit) earned by the normal residents of a country during an accounting year. It represents the income distributed to the factors of production.

3.Expenditure Method: This method measures national income by summing up all final expenditures on goods and services produced within the domestic territory of a country during an accounting year. It includes private final consumption expenditure, government final consumption expenditure, gross domestic capital formation, and net exports.

Assamese: ৰাষ্ট্ৰীয় আয় জোখাৰ তিনিটা প্ৰধান পদ্ধতি হৈছে:

1.মূল্য সংযোজন পদ্ধতি (উৎপাদন পদ্ধতি): এই পদ্ধতিয়ে এটা বিত্তীয় বৰ্ষত এখন দেশৰ ঘৰুৱা অঞ্চলৰ ভিতৰত সকলো উৎপাদনশীল এককৰ উৎপাদনৰ প্ৰতিটো স্তৰত মুঠ মূল্য সংযোজন যোগ কৰি ৰাষ্ট্ৰীয় আয় জুখে। মূল্য সংযোজন হৈছে উৎপাদনৰ মূল্য আৰু মধ্যৱৰ্তী উপভোগৰ মাজৰ পাৰ্থক্য।

2.আয় পদ্ধতি: এই পদ্ধতিয়ে এটা বিত্তীয় বৰ্ষত এখন দেশৰ সাধাৰণ বাসিন্দাৰ দ্বাৰা উপাৰ্জন কৰা সকলো কাৰক আয় (মজুরি, ভাড়া, সুদ, আৰু লাভ) যোগ কৰি ৰাষ্ট্ৰীয় আয় জুখে। ই উৎপাদনৰ কাৰকসমূহলৈ বিতৰণ কৰা আয়ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।

3.ব্যয় পদ্ধতি: এই পদ্ধতিয়ে এটা বিত্তীয় বৰ্ষত এখন দেশৰ ঘৰুৱা অঞ্চলৰ ভিতৰত উৎপাদিত সামগ্ৰী আৰু সেৱাত কৰা সকলো চূড়ান্ত ব্যয় যোগ কৰি ৰাষ্ট্ৰীয় আয় জুখে। ইয়াত ব্যক্তিগত চূড়ান্ত উপভোগ ব্যয়, চৰকাৰী চূড়ান্ত উপভোগ ব্যয়, মুঠ ঘৰুৱা মূলধন গঠন, আৰু মুঠ ৰপ্তানি অন্তৰ্ভুক্ত থাকে।

(b) How do commercial banks create credit?

(খ) বাণিজ্যিক বেংকে কেনেকৈ ঋণ সৃষ্টি কৰে?

Answer (উত্তৰ):

English: Commercial banks create credit through a process known as money creation or deposit multiplication. When a bank receives an initial deposit, it does not keep the entire amount in reserve. Instead, it keeps a fraction of it as reserves (known as the Legal Reserve Ratio or LRR, which includes Cash Reserve Ratio and Statutory Liquidity Ratio) and lends out the remaining portion. The amount lent out is then deposited in another bank, which again keeps a fraction as reserve and lends out the rest. This process continues, leading to a multiple expansion of the initial deposit. The total credit created is a multiple of the initial deposit, determined by the money multiplier (1/LRR).

Assamese: বাণিজ্যিক বেংকে মুদ্ৰা সৃষ্টি বা জমা গুণন নামৰ এক প্ৰক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে ঋণ সৃষ্টি কৰে। যেতিয়া এটা বেংকে প্ৰাৰম্ভিক জমা লাভ কৰে, তেতিয়া ই সমগ্ৰ পৰিমাণটো সংৰক্ষিত হিচাপে নাৰাখে। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে, ইয়াৰ এটা অংশ সংৰক্ষিত হিচাপে ৰাখে (যাক বৈধ সংৰক্ষিত অনুপাত বা LRR বুলি জনা যায়, য’ত নগদ সংৰক্ষিত অনুপাত আৰু বিধিবদ্ধ তৰলতা অনুপাত অন্তৰ্ভুক্ত থাকে) আৰু বাকী অংশ ঋণ দিয়ে। ঋণ দিয়া পৰিমাণটো আন এটা বেংকত জমা হয়, যিয়ে পুনৰ এটা অংশ সংৰক্ষিত হিচাপে ৰাখে আৰু বাকীখিনি ঋণ দিয়ে। এই প্ৰক্ৰিয়াটো চলি থাকে, যাৰ ফলত প্ৰাৰম্ভিক জমাৰ একাধিক গুণ বৃদ্ধি হয়। মুঠ সৃষ্টি হোৱা ঋণ হৈছে প্ৰাৰম্ভিক জমাৰ এটা গুণক, যিটো মুদ্ৰা গুণক (1/LRR) দ্বাৰা নিৰ্ধাৰিত হয়।

(c) Define Marginal Propensity to Consume (MPC). How is it related to Marginal Propensity to Save (MPS)?

(গ) উপভোক্তাৰ প্ৰান্তিক প্ৰৱণতা (MPC) মানে কি? ই সঞ্চয়ৰ প্ৰান্তিক প্ৰৱণতা (MPS) ৰ সৈতে কেনেদৰে সম্পৰ্কিত?

Answer (উত্তৰ):

English:

Marginal Propensity to Consume (MPC): It is the ratio of change in consumption (ΔC) to the change in income (ΔY). It indicates how much of an additional unit of income is spent on consumption. Mathematically, MPC = ΔC / ΔY.

Relation to Marginal Propensity to Save (MPS): The sum of Marginal Propensity to Consume (MPC) and Marginal Propensity to Save (MPS) is always equal to 1. This is because any additional income (ΔY) can either be consumed (ΔC) or saved (ΔS). Therefore, ΔY = ΔC + ΔS. Dividing by ΔY, we get 1 = ΔC/ΔY + ΔS/ΔY, which means 1 = MPC + MPS. So, MPS = 1 – MPC.

Assamese:

উপভোক্তাৰ প্ৰান্তিক প্ৰৱণতা (MPC): ই হৈছে আয়ৰ পৰিৱৰ্তন (ΔY) ৰ সৈতে উপভোগৰ পৰিৱৰ্তন (ΔC) ৰ অনুপাত। ই সূচায় যে আয়ৰ এটা অতিৰিক্ত এককৰ কিমান অংশ উপভোগত ব্যয় কৰা হয়। গাণিতিকভাৱে, MPC = ΔC / ΔY।

সঞ্চয়ৰ প্ৰান্তিক প্ৰৱণতা (MPS) ৰ সৈতে সম্পৰ্ক: উপভোক্তাৰ প্ৰান্তিক প্ৰৱণতা (MPC) আৰু সঞ্চয়ৰ প্ৰান্তিক প্ৰৱণতা (MPS) ৰ যোগফল সদায় 1 ৰ সমান হয়। ইয়াৰ কাৰণ হৈছে যিকোনো অতিৰিক্ত আয় (ΔY) হয় উপভোগ (ΔC) কৰা হয় বা সঞ্চয় (ΔS) কৰা হয়। সেয়েহে, ΔY = ΔC + ΔS। ΔY দ্বাৰা ভাগ কৰিলে, আমি পাওঁ 1 = ΔC/ΔY + ΔS/ΔY, যাৰ অৰ্থ হৈছে 1 = MPC + MPS। গতিকে, MPS = 1 – MPC।

(d) Mention any three features of the FRBM Act, 2003.

(ঘ) FRBM আইন, 2003 ৰ যিকোনো তিনিটা বৈশিষ্ট্য উল্লেখ কৰা।

Answer (উত্তৰ):

English: The three key features of the Fiscal Responsibility and Budget Management (FRBM) Act, 2003, are:

1.Fiscal Deficit Reduction Target: To reduce the fiscal deficit to 3% of the Gross Domestic Product (GDP) by March 31, 2008. (Though this target was later revised).

2.Elimination of Revenue Deficit: To eliminate the revenue deficit by March 31, 2008. (This target was also later revised).

3.Greater Transparency in Fiscal Operations: To ensure greater transparency and accountability in the government’s fiscal operations by requiring the government to place various statements before Parliament, such as the Medium-Term Fiscal Policy Statement, Fiscal Policy Strategy Statement, and Macroeconomic Framework Statement.

Assamese: বিত্তীয় দায়বদ্ধতা আৰু বাজেট ব্যৱস্থাপনা (FRBM) আইন, 2003 ৰ তিনিটা প্ৰধান বৈশিষ্ট্য হৈছে:

1.ৰাজকোষীয় ঘাটি হ্ৰাস কৰাৰ লক্ষ্য: 31 মাৰ্চ, 2008 ৰ ভিতৰত মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদন (GDP) ৰ 3% লৈ ৰাজকোষীয় ঘাটি হ্ৰাস কৰা। (যদিও এই লক্ষ্য পিছলৈ সংশোধন কৰা হৈছিল)।

2.ৰাজহ ঘাটি বিলোপ: 31 মাৰ্চ, 2008 ৰ ভিতৰত ৰাজহ ঘাটি বিলোপ কৰা। (এই লক্ষ্যও পিছলৈ সংশোধন কৰা হৈছিল)।

3.ৰাজকোষীয় কাৰ্যকলাপত অধিক স্বচ্ছতা: চৰকাৰৰ বিত্তীয় কাৰ্যকলাপত অধিক স্বচ্ছতা আৰু জবাবদিহিতা নিশ্চিত কৰিবলৈ চৰকাৰক সংসদৰ আগত বিভিন্ন বিবৃতি, যেনে মধ্যম-ম্যাদী বিত্তীয় নীতি বিবৃতি, বিত্তীয় নীতি কৌশল বিবৃতি, আৰু সামষ্টিক অৰ্থনৈতিক কাঠামো বিবৃতি দাখিল কৰিবলৈ বাধ্য কৰা।

4. Answer any two of the following questions: (6×2=12)

(a) Distinguish between the following: (3×2=6)

(i) Gross Domestic Product (GDP) and Gross National Product (GNP)

(ii) Nominal GDP and Real GDP

(ক) তলত দিয়াবোৰৰ মাজত পাৰ্থক্য কৰা: (3×2=6)

(i) মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদন (GDP) আৰু মুঠ ৰাষ্ট্ৰীয় উৎপাদন (GNP)

(ii) নামমাত্ৰ GDP আৰু প্ৰকৃত GDP

Answer (উত্তৰ):

(i) Gross Domestic Product (GDP) and Gross National Product (GNP)

(i) মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদন (GDP) আৰু মুঠ ৰাষ্ট্ৰীয় উৎপাদন (GNP)

English:

Assamese:

(ii) Nominal GDP and Real GDP

(ii) নামমাত্ৰ GDP আৰু প্ৰকৃত GDP

English:

Assamese:

(b) Discuss the rationale behind demonetization in India in the year 2016.

(খ) 2016 চনত ভাৰতত বিমুদ্ৰাকৰণৰ আঁৰৰ যুক্তিযুক্ততা আলোচনা কৰা।

Answer (উত্তৰ):

English: The Indian government announced demonetization on November 8, 2016, withdrawing ₹500 and ₹1000 banknotes from circulation. The primary rationales behind this move were:

1.Curbing Black Money: A significant portion of unaccounted wealth (black money) was believed to be held in high-denomination currency notes. Demonetization aimed to bring this money into the formal economy or render it worthless.

2.Countering Terrorism Financing: High-denomination notes were allegedly used to fund terrorist activities and illicit operations. Demonetization sought to disrupt these financial channels.

3.Tackling Counterfeit Currency: The government aimed to eliminate counterfeit currency notes, which were a threat to the economy and national security.

4.Promoting a Cashless/Digital Economy: Demonetization was also intended to encourage digital transactions, reduce reliance on cash, and formalize the economy, thereby increasing the tax base.

Assamese: ভাৰত চৰকাৰে 2016 চনৰ 8 নৱেম্বৰত বিমুদ্ৰাকৰণ ঘোষণা কৰিছিল, যাৰ ফলত ₹500 আৰু ₹1000 মূল্যৰ নোটসমূহ প্ৰচলনৰ পৰা উঠাই লোৱা হৈছিল। এই পদক্ষেপৰ আঁৰৰ প্ৰাথমিক যুক্তিযুক্ততাসমূহ আছিল:

1.ক’লা ধন নিয়ন্ত্ৰণ: হিচাপবিহীন ধন (ক’লা ধন) ৰ এক বৃহৎ অংশ উচ্চ মূল্যৰ নোটত জমা হৈ থকা বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। বিমুদ্ৰাকৰণৰ লক্ষ্য আছিল এই ধনক আনুষ্ঠানিক অৰ্থনীতিলৈ অনা বা ইয়াক মূল্যহীন কৰা।

2.সন্ত্ৰাসবাদৰ বিত্তীয় সাহায্য প্ৰতিহত কৰা: উচ্চ মূল্যৰ নোটসমূহ সন্ত্ৰাসবাদী কাৰ্যকলাপ আৰু অবৈধ অভিযানত পুঁজি যোগান ধৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল বুলি অভিযোগ কৰা হৈছিল। বিমুদ্ৰাকৰণে এই বিত্তীয় চেনেলসমূহ ব্যাহত কৰিব বিচাৰিছিল।

3.নকল মুদ্ৰা মোকাবিলা কৰা: চৰকাৰৰ লক্ষ্য আছিল নকল মুদ্ৰা নোটসমূহ বিলোপ কৰা, যিবোৰ অৰ্থনীতি আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তাৰ প্ৰতি ভাবুকি আছিল।

4.নগদবিহীন/ডিজিটেল অৰ্থনীতিৰ প্ৰচাৰ: বিমুদ্ৰাকৰণৰ উদ্দেশ্য আছিল ডিজিটেল লেনদেনক উৎসাহিত কৰা, নগদ ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা, আৰু অৰ্থনীতিক আনুষ্ঠানিক কৰা, যাৰ ফলত কৰৰ ভিত্তি বৃদ্ধি হয়।

(c) Elaborate the concept of ‘paradox of thrift’ with the help of a suitable numerical example.

(গ) ‘কৃপণতাৰ বিৰোধাভাস’ৰ ধাৰণাটো এটা উপযুক্ত সংখ্যাগত উদাহৰণৰ সহায়ত বিশদভাৱে ব্যাখ্যা কৰা।

Answer (উত্তৰ):

English:

Paradox of Thrift: The paradox of thrift is an economic concept that states that if everyone in an economy attempts to save more money during an economic recession, then aggregate demand will fall, leading to a fall in income and thus a fall in total saving, or at least no increase in total saving. In essence, individual rationality (saving more) leads to collective irrationality (lower overall savings and economic activity).

Numerical Example:

Assume an economy where:

•Initial Income (Y) = ₹1000

•Consumption (C) = ₹800

•Saving (S) = ₹200

•Marginal Propensity to Consume (MPC) = 0.8 (meaning 80% of additional income is consumed)

•Marginal Propensity to Save (MPS) = 0.2 (meaning 20% of additional income is saved)

Now, suppose everyone decides to increase their saving rate, leading to a decrease in consumption. Let’s say the autonomous consumption (consumption independent of income) falls, or the MPC effectively decreases due to a desire to save more.

If people try to save more, they consume less. This reduced consumption leads to a fall in aggregate demand. A fall in aggregate demand leads to a fall in production and income. As income falls, the total amount saved in the economy also falls, even if the saving rate (MPS) remains the same or even increases for individuals.

Let’s use the multiplier effect. If people decide to save an additional ₹100 (meaning consumption falls by ₹100), and the multiplier is 1 / MPS = 1 / 0.2 = 5.

•Initial fall in consumption (ΔC) = -₹100

•Total fall in income (ΔY) = Multiplier × ΔC = 5 × (-₹100) = -₹500

So, the new income would be ₹1000 – ₹500 = ₹500.

Now, let’s see the total saving at the new income level. If the initial saving was ₹200 at ₹1000 income, and now income is ₹500, and assuming a simple consumption function C = a + bY, where ‘a’ is autonomous consumption and ‘b’ is MPC.

If the initial consumption was 800 and income 1000, and MPC = 0.8, then 800 = a + 0.8 * 1000 => a = 0. So C = 0.8Y.

If people decide to save more, let’s assume autonomous consumption falls by 100. So C = -100 + 0.8Y.

New equilibrium income: Y = C + I (assuming I is constant for simplicity)

If I = 200 (since Y = C + S => 1000 = 800 + 200)

Y = -100 + 0.8Y + 200

0.2Y = 100

Y = 500

At Y = 500, Consumption C = -100 + 0.8 * 500 = -100 + 400 = 300.

Saving S = Y – C = 500 – 300 = 200.

In this example, despite individuals attempting to save more (by reducing autonomous consumption), the total saving in the economy remains the same (₹200) because the fall in income offsets the increased desire to save. In some cases, total saving might even fall.

Assamese:

কৃপণতাৰ বিৰোধাভাস: কৃপণতাৰ বিৰোধাভাস হৈছে এক অৰ্থনৈতিক ধাৰণা যিয়ে কয় যে যদি অৰ্থনীতিৰ সকলোৱে অৰ্থনৈতিক মন্দাৱস্থাৰ সময়ত অধিক ধন সঞ্চয় কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে, তেন্তে সামগ্ৰিক চাহিদা হ্ৰাস পাব, যাৰ ফলত আয় হ্ৰাস পাব আৰু সেয়েহে মুঠ সঞ্চয় হ্ৰাস পাব, বা কমেও মুঠ সঞ্চয় বৃদ্ধি নহ’ব। মূলতঃ, ব্যক্তিগত যুক্তিসংগততাই (অধিক সঞ্চয় কৰা) সামূহিক অযৌক্তিকতালৈ (সামগ্ৰিক সঞ্চয় আৰু অৰ্থনৈতিক কাৰ্যকলাপ হ্ৰাস) লৈ যায়।

সংখ্যাগত উদাহৰণ:

ধৰি লওক এখন অৰ্থনীতি য’ত:

•প্ৰাৰম্ভিক আয় (Y) = ₹1000

•উপভোগ (C) = ₹800

•সঞ্চয় (S) = ₹200

•উপভোক্তাৰ প্ৰান্তিক প্ৰৱণতা (MPC) = 0.8 (অৰ্থাৎ অতিৰিক্ত আয়ৰ 80% উপভোগ কৰা হয়)

•সঞ্চয়ৰ প্ৰান্তিক প্ৰৱণতা (MPS) = 0.2 (অৰ্থাৎ অতিৰিক্ত আয়ৰ 20% সঞ্চয় কৰা হয়)

এতিয়া, ধৰি লওক সকলোৱে নিজৰ সঞ্চয়ৰ হাৰ বৃদ্ধি কৰিবলৈ সিদ্ধান্ত লয়, যাৰ ফলত উপভোগ হ্ৰাস পায়। ধৰি লওক স্বায়ত্তশাসিত উপভোগ (আয়ৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল নোহোৱা উপভোগ) হ্ৰাস পায়, বা অধিক সঞ্চয় কৰাৰ ইচ্ছাৰ বাবে MPC ফলপ্ৰসূভাৱে হ্ৰাস পায়।

যদি মানুহে অধিক সঞ্চয় কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে, তেন্তে তেওঁলোকে কম উপভোগ কৰে। এই হ্ৰাস পোৱা উপভোগে সামগ্ৰিক চাহিদা হ্ৰাস কৰে। সামগ্ৰিক চাহিদা হ্ৰাস হোৱাৰ ফলত উৎপাদন আৰু আয় হ্ৰাস পায়। আয় হ্ৰাস পোৱাৰ লগে লগে, অৰ্থনীতিত মুঠ সঞ্চয়ৰ পৰিমাণো হ্ৰাস পায়, আনকি যদি ব্যক্তিগতভাৱে সঞ্চয়ৰ হাৰ (MPS) একে থাকে বা বৃদ্ধিও পায়।

আহক গুণক প্ৰভাৱ ব্যৱহাৰ কৰোঁ। যদি মানুহে অতিৰিক্ত ₹100 সঞ্চয় কৰিবলৈ সিদ্ধান্ত লয় (অৰ্থাৎ উপভোগ ₹100 হ্ৰাস পায়), আৰু গুণক হৈছে 1 / MPS = 1 / 0.2 = 5।

•উপভোগত প্ৰাৰম্ভিক হ্ৰাস (ΔC) = -₹100

•আয়ত মুঠ হ্ৰাস (ΔY) = গুণক × ΔC = 5 × (-₹100) = -₹500

গতিকে, নতুন আয় হ’ব ₹1000 – ₹500 = ₹500।

এতিয়া, নতুন আয় স্তৰত মুঠ সঞ্চয় চাওঁ। যদি ₹1000 আয়ত প্ৰাৰম্ভিক সঞ্চয় ₹200 আছিল, আৰু এতিয়া আয় ₹500, আৰু C = a + bY, য’ত ‘a’ স্বায়ত্তশাসিত উপভোগ আৰু ‘b’ MPC।

যদি প্ৰাৰম্ভিক উপভোগ 800 আৰু আয় 1000 আছিল, আৰু MPC = 0.8, তেন্তে 800 = a + 0.8 * 1000 => a = 0। গতিকে C = 0.8Y।

যদি মানুহে অধিক সঞ্চয় কৰিবলৈ সিদ্ধান্ত লয়, ধৰি লওক স্বায়ত্তশাসিত উপভোগ 100 হ্ৰাস পায়। গতিকে C = -100 + 0.8Y।

নতুন ভাৰসাম্য আয়: Y = C + I (সৰলতাৰ বাবে I স্থিৰ বুলি ধৰি লওক)

যদি I = 200 (কাৰণ Y = C + S => 1000 = 800 + 200)

Y = -100 + 0.8Y + 200

0.2Y = 100

Y = 500

Y = 500 ত, উপভোগ C = -100 + 0.8 * 500 = -100 + 400 = 300।

সঞ্চয় S = Y – C = 500 – 300 = 200।

এই উদাহৰণত, ব্যক্তিসকলে অধিক সঞ্চয় কৰিবলৈ চেষ্টা কৰাৰ পিছতো (স্বায়ত্তশাসিত উপভোগ হ্ৰাস কৰি), অৰ্থনীতিত মুঠ সঞ্চয় একে থাকে (₹200) কাৰণ আয় হ্ৰাস পোৱাৰ ফলত সঞ্চয় কৰাৰ বৰ্ধিত ইচ্ছাৰ প্ৰভাৱ নোহোৱা হয়। কিছুমান ক্ষেত্ৰত, মুঠ সঞ্চয় হ্ৰাসো পাব পাৰে।

(d) Consider an economy described by the following functions:

C = 20 + 0.8Y

I = 30

G = 50

TR = 100

(ঘ) তলত দিয়া কাৰ্যসমূহৰ দ্বাৰা বৰ্ণনা কৰা এখন অৰ্থনীতি বিবেচনা কৰা:

C = 20 + 0.8Y

I = 30

G = 50

TR = 100

(i) Find the equilibrium level of income and autonomous expenditure multiplier in the model.

(i) মডেলটোত আয়ৰ ভাৰসাম্য স্তৰ আৰু স্বায়ত্তশাসিত ব্যয় গুণক নিৰ্ণয় কৰা।

Answer (উত্তৰ):

English:

Given:

Consumption function (C) = 20 + 0.8Y

Investment (I) = 30

Government Expenditure (G) = 50

Transfers (TR) = 100

Equilibrium condition in a simple economy (without taxes for now) is Y = C + I + G.

Substitute the given values:

Y = (20 + 0.8Y) + 30 + 50

Y = 100 + 0.8Y

Y – 0.8Y = 100

0.2Y = 100

Y = 100 / 0.2

Y = 500

So, the equilibrium level of income is 500.

The autonomous expenditure multiplier (k) is given by k = 1 / (1 – MPC).

From the consumption function C = 20 + 0.8Y, the Marginal Propensity to Consume (MPC) = 0.8.

k = 1 / (1 – 0.8)

k = 1 / 0.2

k = 5

So, the autonomous expenditure multiplier is 5.

Assamese:

দিয়া আছে:

উপভোগ কাৰ্য (C) = 20 + 0.8Y

বিনিয়োগ (I) = 30

চৰকাৰী ব্যয় (G) = 50

স্থানান্তৰ (TR) = 100

এটা সৰল অৰ্থনীতিৰ ভাৰসাম্য অৱস্থা (বৰ্তমান কৰ অবিহনে) হৈছে Y = C + I + G।

দিয়া মানসমূহ স্থাপন কৰা:

Y = (20 + 0.8Y) + 30 + 50

Y = 100 + 0.8Y

Y – 0.8Y = 100

0.2Y = 100

Y = 100 / 0.2

Y = 500

গতিকে, আয়ৰ ভাৰসাম্য স্তৰ হৈছে 500।

স্বায়ত্তশাসিত ব্যয় গুণক (k) হৈছে k = 1 / (1 – MPC)।

উপভোগ কাৰ্য C = 20 + 0.8Y ৰ পৰা, উপভোক্তাৰ প্ৰান্তিক প্ৰৱণতা (MPC) = 0.8।

k = 1 / (1 – 0.8)

k = 1 / 0.2

k = 5

গতিকে, স্বায়ত্তশাসিত ব্যয় গুণক হৈছে 5।

(ii) If the government expenditure increases by 30, then what is the impact on equilibrium income?

(ii) যদি চৰকাৰী ব্যয় 30 বৃদ্ধি হয়, তেন্তে ভাৰসাম্য আয়ৰ ওপৰত কি প্ৰভাৱ পৰিব?

Answer (উত্তৰ):

English:

Initial equilibrium income (Y) = 500

Autonomous expenditure multiplier (k) = 5

Change in government expenditure (ΔG) = 30

The change in equilibrium income (ΔY) due to a change in government expenditure is given by:

ΔY = k * ΔG

ΔY = 5 * 30

ΔY = 150

New equilibrium income = Initial equilibrium income + ΔY

New equilibrium income = 500 + 150

New equilibrium income = 650

So, if government expenditure increases by 30, the equilibrium income will increase by 150, reaching a new level of 650.

Assamese:

প্ৰাৰম্ভিক ভাৰসাম্য আয় (Y) = 500

স্বায়ত্তশাসিত ব্যয় গুণক (k) = 5

চৰকাৰী ব্যয়ৰ পৰিৱৰ্তন (ΔG) = 30

চৰকাৰী ব্যয়ৰ পৰিৱৰ্তনৰ বাবে ভাৰসাম্য আয়ৰ পৰিৱৰ্তন (ΔY) তলত দিয়া সূত্ৰেৰে দিয়া হয়:

ΔY = k * ΔG

ΔY = 5 * 30

ΔY = 150

নতুন ভাৰসাম্য আয় = প্ৰাৰম্ভিক ভাৰসাম্য আয় + ΔY

নতুন ভাৰসাম্য আয় = 500 + 150

নতুন ভাৰসাম্য আয় = 650

গতিকে, যদি চৰকাৰী ব্যয় 30 বৃদ্ধি হয়, তেন্তে ভাৰসাম্য আয় 150 বৃদ্ধি পাব, আৰু নতুন স্তৰ 650 হ’ব।

(iii) If a lump-sum tax of 30 is added to pay for increase in government purchase, then how will equilibrium income change?

(iii) যদি চৰকাৰী ক্ৰয় বৃদ্ধিৰ বাবে 30 টকাৰ এককালীন কৰ যোগ কৰা হয়, তেন্তে ভাৰসাম্য আয় কেনেদৰে সলনি হ’ব?

Answer (উত্তৰ):

English:

This scenario describes a balanced budget multiplier situation, where an increase in government expenditure (ΔG) is financed by an equal increase in lump-sum taxes (ΔT). The balanced budget multiplier is always equal to 1.

Given:

Increase in government expenditure (ΔG) = 30

Increase in lump-sum tax (ΔT) = 30

The change in income due to government expenditure is ΔY_G = k * ΔG = 5 * 30 = 150.

The tax multiplier (k_T) is given by k_T = -MPC / (1 – MPC) = -0.8 / (1 – 0.8) = -0.8 / 0.2 = -4.

The change in income due to tax increase is ΔY_T = k_T * ΔT = -4 * 30 = -120.

Total change in equilibrium income (ΔY) = ΔY_G + ΔY_T

ΔY = 150 + (-120)

ΔY = 30

New equilibrium income = Initial equilibrium income + ΔY

New equilibrium income = 500 + 30

New equilibrium income = 530

Alternatively, using the balanced budget multiplier, if ΔG = ΔT, then ΔY = ΔG (or ΔT).

Since ΔG = 30, the change in equilibrium income will be 30.

New equilibrium income = 500 + 30 = 530.

So, if a lump-sum tax of 30 is added to pay for the increase in government purchase, the equilibrium income will increase by 30, reaching a new level of 530.

Assamese:

এই পৰিস্থিতিটোৱে ভাৰসাম্য বাজেট গুণক অৱস্থা বৰ্ণনা কৰে, য’ত চৰকাৰী ব্যয় বৃদ্ধি (ΔG) এককালীন কৰ বৃদ্ধি (ΔT) ৰ দ্বাৰা সমানে বিত্তীয় সাহায্য প্ৰদান কৰা হয়। ভাৰসাম্য বাজেট গুণক সদায় 1 ৰ সমান হয়।

দিয়া আছে:

চৰকাৰী ব্যয় বৃদ্ধি (ΔG) = 30

এককালীন কৰ বৃদ্ধি (ΔT) = 30

চৰকাৰী ব্যয়ৰ বাবে আয়ৰ পৰিৱৰ্তন হৈছে ΔY_G = k * ΔG = 5 * 30 = 150।

কৰ গুণক (k_T) হৈছে k_T = -MPC / (1 – MPC) = -0.8 / (1 – 0.8) = -0.8 / 0.2 = -4।

কৰ বৃদ্ধিৰ বাবে আয়ৰ পৰিৱৰ্তন হৈছে ΔY_T = k_T * ΔT = -4 * 30 = -120।

ভাৰসাম্য আয়ৰ মুঠ পৰিৱৰ্তন (ΔY) = ΔY_G + ΔY_T

ΔY = 150 + (-120)

ΔY = 30

নতুন ভাৰসাম্য আয় = প্ৰাৰম্ভিক ভাৰসাম্য আয় + ΔY

নতুন ভাৰসাম্য আয় = 500 + 30

নতুন ভাৰসাম্য আয় = 530

বিকল্পভাৱে, ভাৰসাম্য বাজেট গুণক ব্যৱহাৰ কৰি, যদি ΔG = ΔT, তেন্তে ΔY = ΔG (বা ΔT)।

যিহেতু ΔG = 30, ভাৰসাম্য আয়ৰ পৰিৱৰ্তন 30 হ’ব।

নতুন ভাৰসাম্য আয় = 500 + 30 = 530।

গতিকে, যদি চৰকাৰী ক্ৰয় বৃদ্ধিৰ বাবে 30 টকাৰ এককালীন কৰ যোগ কৰা হয়, তেন্তে ভাৰসাম্য আয় 30 বৃদ্ধি পাব, আৰু নতুন স্তৰ 530 হ’ব।

5. Answer any one of the following questions: (8×1=8)

(a) From the following data, calculate-

(i) GDP at factor cost;

(ii) GNP at market price;

(iii) NNP at factor cost:

Data (in crore):

Consumption expenditure: 2,000

Investment expenditure: 1,200

Government expenditure: 450

Export: 80

Import: 95

Net factor income from abroad: 60

Indirect tax: 90

Subsidies: 80

Depreciation: 30

(ক) তলত দিয়া তথ্যৰ পৰা গণনা কৰা-

(i) উপাদান ব্যয়ত GDP;

(ii) বজাৰ মূল্যত GNP;

(iii) উপাদান ব্যয়ত NNP:

তথ্য (কোটি টকাত):

উপভোগ ব্যয়: 2,000

বিনিয়োগ ব্যয়: 1,200

চৰকাৰী ব্যয়: 450

ৰপ্তানি: 80

আমদানি: 95

বিদেশৰ পৰা মুঠ কাৰক আয়: 60

পৰোক্ষ কৰ: 90

ৰাজসাহায্য: 80

অৱমূল্যায়ন: 30

Answer (উত্তৰ):

English:

Given Data (in crore):

C = 2,000

I = 1,200

G = 450

X = 80

M = 95

NFIA = 60

Indirect Tax (IT) = 90

Subsidies (Sub) = 80

Depreciation (Dep) = 30

First, calculate Net Indirect Tax (NIT) = Indirect Tax – Subsidies = 90 – 80 = 10.

(i) GDP at factor cost (GDPfc):

We know that GDP at market price (GDPmp) = C + I + G + (X – M)

GDPmp = 2000 + 1200 + 450 + (80 – 95)

GDPmp = 3650 – 15

GDPmp = 3635 crore

Now, GDPfc = GDPmp – Net Indirect Tax (NIT)

GDPfc = 3635 – 10

GDPfc = 3625 crore

(ii) GNP at market price (GNPmp):

We know that GNPmp = GDPmp + Net Factor Income from Abroad (NFIA)

GNPmp = 3635 + 60

GNPmp = 3695 crore

(iii) NNP at factor cost (NNPfc):

We know that NNPfc = GNPmp – Depreciation – Net Indirect Tax (NIT)

NNPfc = 3695 – 30 – 10

NNPfc = 3695 – 40

NNPfc = 3655 crore

Assamese:

দিয়া তথ্য (কোটি টকাত):

C = 2,000

I = 1,200

G = 450

X = 80

M = 95

NFIA = 60

পৰোক্ষ কৰ (IT) = 90

ৰাজসাহায্য (Sub) = 80

অৱমূল্যায়ন (Dep) = 30

প্ৰথমে, মুঠ পৰোক্ষ কৰ (NIT) গণনা কৰা = পৰোক্ষ কৰ – ৰাজসাহায্য = 90 – 80 = 10।

(i) উপাদান ব্যয়ত GDP (GDPfc):

আমি জানো যে বজাৰ মূল্যত GDP (GDPmp) = C + I + G + (X – M)

GDPmp = 2000 + 1200 + 450 + (80 – 95)

GDPmp = 3650 – 15

GDPmp = 3635 কোটি

এতিয়া, GDPfc = GDPmp – মুঠ পৰোক্ষ কৰ (NIT)

GDPfc = 3635 – 10

GDPfc = 3625 কোটি

(ii) বজাৰ মূল্যত GNP (GNPmp):

আমি জানো যে GNPmp = GDPmp + বিদেশৰ পৰা মুঠ কাৰক আয় (NFIA)

GNPmp = 3635 + 60

GNPmp = 3695 কোটি

(iii) উপাদান ব্যয়ত NNP (NNPfc):

আমি জানো যে NNPfc = GNPmp – অৱমূল্যায়ন – মুঠ পৰোক্ষ কৰ (NIT)

NNPfc = 3695 – 30 – 10

NNPfc = 3695 – 40

NNPfc = 3655 কোটি

(b) Write short notes on the following: (4×2=8)

(i) Barter system

(ii) Functions of money

(খ) তলত দিয়াবোৰৰ ওপৰত চমু টোকা লিখা: (4×2=8)

(i) বিনিময় প্ৰথা

(ii) মুদ্ৰাৰ কাৰ্যসমূহ

Answer (উত্তৰ):

(i) Barter system (বিনিময় প্ৰথা)

English: The barter system is an old method of exchange where goods and services are directly exchanged for other goods and services without the use of money. For example, a farmer might exchange wheat for clothes with a weaver. This system has several limitations, such as the requirement of a

double coincidence of wants (both parties must want what the other has), lack of a common measure of value, difficulty in storing wealth, and indivisibility of certain goods.

Assamese: বিনিময় প্ৰথা হৈছে বিনিময়ৰ এক পুৰণি পদ্ধতি য’ত ধনৰ ব্যৱহাৰ অবিহনে সামগ্ৰী আৰু সেৱা পোনপটীয়াকৈ আন সামগ্ৰী আৰু সেৱাৰ সৈতে বিনিময় কৰা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, এজন কৃষকে এজন শিপিনীৰ সৈতে ঘেঁহুৰ বাবে কাপোৰ বিনিময় কৰিব পাৰে। এই প্ৰণালীৰ কেইবাটাও সীমাবদ্ধতা আছে, যেনে অভাৱৰ দ্বৈত কাকতালীয়তাৰ প্ৰয়োজন (দুয়োপক্ষই আনজনৰ ওচৰত থকা বস্তুটো বিচাৰিব লাগিব), মূল্যৰ সাধাৰণ জোখৰ অভাৱ, সম্পদ সংৰক্ষণত অসুবিধা, আৰু কিছুমান সামগ্ৰীৰ অবিভাজ্যতা।

(ii) Functions of money (মুদ্ৰাৰ কাৰ্যসমূহ)

English: Money performs several crucial functions in an economy, which can be broadly categorized into primary and secondary functions:

Primary Functions:

1.Medium of Exchange: Money acts as an intermediary for transactions, eliminating the need for barter and the double coincidence of wants. It facilitates the buying and selling of goods and services.

2.Measure of Value (Unit of Account): Money provides a common unit for measuring the value of goods and services. This allows for easy comparison of prices and calculation of national income.

Secondary Functions:

1.Store of Value: Money can be saved and held for future use without significant loss of value (assuming stable prices). It allows individuals to transfer purchasing power from the present to the future.

2.Standard of Deferred Payments: Money serves as a standard for future payments or contracts. Debts and loans are typically expressed and settled in monetary terms.

Assamese: মুদ্ৰাই এখন অৰ্থনীতিত কেইবাটাও গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰ্য সম্পাদন কৰে, যাক প্ৰাথমিক আৰু গৌণ কাৰ্যত বহলভাৱে শ্ৰেণীভুক্ত কৰিব পাৰি:

প্ৰাথমিক কাৰ্যসমূহ:

1.বিনিময়ৰ মাধ্যম: মুদ্ৰাই লেনদেনৰ বাবে মধ্যস্থতাকাৰী হিচাপে কাম কৰে, যাৰ ফলত বিনিময় প্ৰথা আৰু অভাৱৰ দ্বৈত কাকতালীয়তাৰ প্ৰয়োজন নোহোৱা হয়। ই সামগ্ৰী আৰু সেৱা ক্ৰয় আৰু বিক্ৰী সহজ কৰে।

2.মূল্যৰ জোখ (হিসাবৰ একক): মুদ্ৰাই সামগ্ৰী আৰু সেৱাৰ মূল্য জোখাৰ বাবে এক সাধাৰণ একক প্ৰদান কৰে। ই মূল্যৰ সহজ তুলনা আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় আয় গণনা কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে।

গৌণ কাৰ্যসমূহ:

1.মূল্যৰ ভঁৰাল: মুদ্ৰা ভৱিষ্যতৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে মূল্যৰ বিশেষ ক্ষতি নোহোৱাকৈ সঞ্চয় আৰু ধৰি ৰাখিব পাৰি (স্থিৰ মূল্য ধৰি লৈ)। ই ব্যক্তিসকলক বৰ্তমানৰ ক্ৰয় ক্ষমতা ভৱিষ্যতলৈ স্থানান্তৰ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে।

2.স্থগিত পৰিশোধৰ মান: মুদ্ৰাই ভৱিষ্যতৰ পৰিশোধ বা চুক্তিৰ বাবে এক মানদণ্ড হিচাপে কাম কৰে। ঋণ আৰু ধাৰ সাধাৰণতে মুদ্ৰাৰ ৰূপত প্ৰকাশ আৰু নিষ্পত্তি কৰা হয়।

PART-B: Indian Economic Development (ভাৰতীয় অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন)

6. Answer any four of the following: (1×4=4)

(a) What was the basic objective of the British colonial rule in India?

(ক) ভাৰতত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক শাসনৰ মূল উদ্দেশ্য কি আছিল?

Answer (উত্তৰ):

English: The basic objective of the British colonial rule in India was to turn India into a supplier of raw materials for Britain’s rapidly expanding industrial base and a captive market for its finished goods. This policy led to the exploitation of India’s resources and the decline of its indigenous industries.

Assamese: ভাৰতত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক শাসনৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল ভাৰতক ব্ৰিটেইনৰ দ্ৰুত সম্প্ৰসাৰিত ঔদ্যোগিক ভিত্তিৰ বাবে কেঁচা মালৰ যোগানকাৰী আৰু ইয়াৰ উৎপাদিত সামগ্ৰীৰ বাবে এক বন্দী বজাৰলৈ ৰূপান্তৰ কৰা। এই নীতিৰ ফলত ভাৰতৰ সম্পদৰ শোষণ আৰু ইয়াৰ থলুৱা উদ্যোগসমূহৰ পতন হৈছিল।

(b) In which year was India’s first Official Census operation undertaken?

(খ) ভাৰতৰ প্ৰথম চৰকাৰী লোকপিয়ল কেতিয়া কৰা হৈছিল?

Answer (উত্তৰ):

English: India’s first official census operation was undertaken in the year 1881.

Assamese: ভাৰতৰ প্ৰথম চৰকাৰী লোকপিয়ল 1881 চনত কৰা হৈছিল।

(c) Name any two types of economic systems.

(গ) যিকোনো দুটা অৰ্থনৈতিক প্ৰণালীৰ নাম লিখা।

Answer (উত্তৰ):

English: Two types of economic systems are: Capitalist Economy (or Market Economy) and Socialist Economy (or Centrally Planned Economy). A third common type is a Mixed Economy.

Assamese: দুটা প্ৰকাৰৰ অৰ্থনৈতিক প্ৰণালী হৈছে: পুঁজিবাদী অৰ্থনীতি (বা বজাৰ অৰ্থনীতি) আৰু সমাজবাদী অৰ্থনীতি (বা কেন্দ্ৰীয়ভাৱে পৰিকল্পিত অৰ্থনীতি)। তৃতীয় এটা সাধাৰণ প্ৰকাৰ হৈছে মিশ্ৰিত অৰ্থনীতি।

(d) What is ‘marketable surplus’?

(ঘ) ‘বিক্ৰীযোগ্য উদ্বৃত্ত’ মানে কি?

Answer (উত্তৰ):

English: Marketable surplus refers to the portion of agricultural produce which is sold by the farmers in the market after meeting their own consumption requirements. It is the excess produce available for sale.

Assamese: বিক্ৰীযোগ্য উদ্বৃত্তই কৃষি উৎপাদনৰ সেই অংশক বুজায় যিটো কৃষকসকলে নিজৰ উপভোগৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰাৰ পিছত বজাৰত বিক্ৰী কৰে। ই হৈছে বিক্ৰীৰ বাবে উপলব্ধ অতিৰিক্ত উৎপাদন।

(e) Write the full form of WTO.

(ঙ) WTO ৰ সম্পূৰ্ণ ৰূপটো লিখা।

Answer (উত্তৰ):

English: The full form of WTO is World Trade Organization.

Assamese: WTO ৰ সম্পূৰ্ণ ৰূপটো হৈছে বিশ্ব বাণিজ্য সংস্থা।

(f) Define unemployment.

(চ) নিবনুৱা মানে কি?

Answer (উত্তৰ):

English: Unemployment is a situation where a person is willing and able to work at the prevailing wage rate but cannot find work. It signifies a state where productive resources (labor) are not being fully utilized.

Assamese: নিবনুৱা হৈছে এনে এক পৰিস্থিতি য’ত এজন ব্যক্তি প্ৰচলিত মজুৰি হাৰত কাম কৰিবলৈ ইচ্ছুক আৰু সক্ষম কিন্তু কাম বিচাৰি নাপায়। ই এনে এক অৱস্থাক সূচায় য’ত উৎপাদনশীল সম্পদ (শ্ৰম) সম্পূৰ্ণৰূপে ব্যৱহাৰ কৰা হোৱা নাই।

7. Answer any five of the following questions: (2×5=10)

(a) Mention any two causes of India’s low-level economic development under Colonial rule.

(ক) ঔপনিৱেশিক শাসনৰ অধীনত ভাৰতৰ নিম্ন স্তৰৰ অৰ্থনৈতিক উন্নয়নৰ যিকোনো দুটা কাৰণ উল্লেখ কৰা।

Answer (উত্তৰ):

English: Two causes of India’s low-level economic development under Colonial rule were:

1.Systematic De-industrialization: The British systematically destroyed India’s traditional handicraft industries to promote the sale of British manufactured goods. This led to a decline in indigenous production and employment.

2.Exploitation of Natural Resources: India’s rich natural resources were extensively exploited to fuel British industries, with little investment in India’s own industrial development.Assamese: ঔপনিৱেশিক শাসনৰ অধীনত ভাৰতৰ নিম্ন স্তৰৰ অৰ্থনৈতিক উন্নয়নৰ দুটা কাৰণ আছিল:

3.পদ্ধতিগত ঔদ্যোগীকৰণ: ব্ৰিটিছে ভাৰতৰ পৰম্পৰাগত হস্তশিল্প উদ্যোগসমূহক পদ্ধতিগতভাৱে ধ্বংস কৰিছিল ব্ৰিটিছ উৎপাদিত সামগ্ৰীৰ বিক্ৰী বৃদ্ধি কৰিবলৈ। ইয়াৰ ফলত থলুৱা উৎপাদন আৰু নিয়োগ হ্ৰাস পাইছিল।

4.প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ শোষণ: ভাৰতৰ সমৃদ্ধ প্ৰাকৃতিক সম্পদসমূহ ব্ৰিটিছ উদ্যোগসমূহক ইন্ধন যোগান ধৰিবলৈ ব্যাপকভাৱে শোষণ কৰা হৈছিল, ভাৰতৰ নিজা ঔদ্যোগিক উন্নয়নত কম বিনিয়োগ কৰা হৈছিল।

(b) Write two objectives of India’s Five-Year Plans.

(খ) ভাৰতৰ পঞ্চবাৰ্ষিক পৰিকল্পনাৰ দুটা উদ্দেশ্য লিখা।

Answer (উত্তৰ):

English: Two key objectives of India’s Five-Year Plans were:

1.Growth: To increase the country’s Gross Domestic Product (GDP) and improve the living standards of its citizens through industrialization and agricultural development.

2.Self-reliance: To reduce dependence on foreign aid, imports, and technology, and to promote domestic production and self-sufficiency, especially in food grains.Assamese: ভাৰতৰ পঞ্চবাৰ্ষিক পৰিকল্পনাৰ দুটা প্ৰধান উদ্দেশ্য আছিল:

3.বৃদ্ধি: ঔদ্যোগীকৰণ আৰু কৃষি উন্নয়নৰ জৰিয়তে দেশৰ মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদন (GDP) বৃদ্ধি কৰা আৰু ইয়াৰ নাগৰিকসকলৰ জীৱন ধাৰণৰ মান উন্নত কৰা।

4.আত্মনিৰ্ভৰশীলতা: বিদেশী সাহায্য, আমদানি, আৰু প্ৰযুক্তিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা, আৰু ঘৰুৱা উৎপাদন আৰু আত্মনিৰ্ভৰশীলতা, বিশেষকৈ খাদ্য শস্যত, প্ৰচাৰ কৰা।

(c) What is liberalization? Why was the policy of liberalization adopted in India? (1+1=2)

(গ) উদাৰীকৰণ মানে কি? ভাৰতত উদাৰীকৰণৰ নীতি কিয় গ্ৰহণ কৰা হৈছিল?

Answer (উত্তৰ):

English:

Liberalization: Liberalization refers to the process of removing government restrictions or controls on economic activities. It involves opening up the economy to greater private sector participation and foreign investment, reducing trade barriers, and deregulating industries.

Reason for Adoption in India: The policy of liberalization was adopted in India in 1991 as part of the New Economic Policy (NEP) primarily due to a severe economic crisis, including a balance of payments crisis, high fiscal deficit, and rising inflation. The objectives were to improve the efficiency and competitiveness of the economy, attract foreign investment, and integrate the Indian economy with the global economy.

Assamese:

উদাৰীকৰণ: উদাৰীকৰণে অৰ্থনৈতিক কাৰ্যকলাপৰ ওপৰত চৰকাৰী বাধা বা নিয়ন্ত্ৰণ আঁতৰোৱাৰ প্ৰক্ৰিয়াক বুজায়। ইয়াত অৰ্থনীতিক অধিক ব্যক্তিগত খণ্ডৰ অংশগ্ৰহণ আৰু বিদেশী বিনিয়োগৰ বাবে মুকলি কৰা, বাণিজ্য বাধা হ্ৰাস কৰা, আৰু উদ্যোগসমূহক নিয়ন্ত্ৰণমুক্ত কৰা অন্তৰ্ভুক্ত।

ভাৰতত গ্ৰহণ কৰাৰ কাৰণ: ভাৰতত উদাৰীকৰণৰ নীতি 1991 চনত নতুন অৰ্থনৈতিক নীতি (NEP) ৰ অংশ হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হৈছিল, মূলতঃ এক গুৰুতৰ অৰ্থনৈতিক সংকটৰ বাবে, য’ত বৈদেশিক মুদ্ৰাৰ ভাৰসাম্য সংকট, উচ্চ ৰাজকোষীয় ঘাটি, আৰু বৰ্ধিত মুদ্ৰাস্ফীতি অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। উদ্দেশ্য আছিল অৰ্থনীতিৰ দক্ষতা আৰু প্ৰতিযোগিতামূলকতা উন্নত কৰা, বিদেশী বিনিয়োগ আকৰ্ষণ কৰা, আৰু ভাৰতীয় অৰ্থনীতিক বিশ্ব অৰ্থনীতিৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা।

(d) Point out any two sources of human capital formation.

(ঘ) মানৱ মূলধন গঠনৰ যিকোনো দুটা উৎস উল্লেখ কৰা।

Answer (উত্তৰ):

English: Two important sources of human capital formation are:

1.Education: Investment in education enhances knowledge, skills, and productivity of individuals, making them more valuable to the economy. This includes formal schooling, vocational training, and higher education.

2.Health: Investment in health improves the physical and mental well-being of the workforce, leading to increased productivity and longer working lives. This includes access to healthcare, nutrition, and sanitation.Assamese: মানৱ মূলধন গঠনৰ দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ উৎস হৈছে:

3.শিক্ষা: শিক্ষাত বিনিয়োগে ব্যক্তিৰ জ্ঞান, দক্ষতা, আৰু উৎপাদনশীলতা বৃদ্ধি কৰে, যাৰ ফলত তেওঁলোক অৰ্থনীতিৰ বাবে অধিক মূল্যৱান হয়। ইয়াত আনুষ্ঠানিক শিক্ষা, বৃত্তিমূলক প্ৰশিক্ষণ, আৰু উচ্চ শিক্ষা অন্তৰ্ভুক্ত।

4.স্বাস্থ্য: স্বাস্থ্যত বিনিয়োগে কৰ্মশক্তিৰ শাৰীৰিক আৰু মানসিক সুস্থতা উন্নত কৰে, যাৰ ফলত উৎপাদনশীলতা বৃদ্ধি পায় আৰু কৰ্মজীৱন দীঘলীয়া হয়। ইয়াত স্বাস্থ্যসেৱা, পুষ্টি, আৰু অনাময় ব্যৱস্থাৰ সুবিধা অন্তৰ্ভুক্ত।

(e) What is Kudumbashree?

(ঙ) কুডুম্বশ্ৰী কি?

Answer (উত্তৰ):

English: Kudumbashree is a poverty eradication and women empowerment program implemented by the State Poverty Eradication Mission (SPEM) of the Government of Kerala, India. It is one of the largest women’s self-help group (SHG) networks in the world, aiming to empower women through collective action, micro-enterprises, and access to credit and markets.

Assamese: কুডুম্বশ্ৰী হৈছে ভাৰতৰ কেৰালা চৰকাৰৰ ৰাজ্যিক দৰিদ্ৰতা নিৰ্মূল অভিযান (SPEM) দ্বাৰা ৰূপায়ণ কৰা এক দৰিদ্ৰতা নিৰ্মূল আৰু মহিলা সৱলীকৰণ কাৰ্যসূচী। ই বিশ্বৰ অন্যতম বৃহৎ মহিলা আত্মসহায়ক গোট (SHG) নেটৱৰ্ক, যাৰ লক্ষ্য হৈছে সামূহিক কাৰ্য, ক্ষুদ্ৰ উদ্যোগ, আৰু ঋণ আৰু বজাৰত প্ৰৱেশৰ জৰিয়তে মহিলাসকলক সৱল কৰা।

(f) Define economic activities.

(চ) অৰ্থনৈতিক কাৰ্যকলাপ মানে কি?

Answer (উত্তৰ):

English: Economic activities are those activities that are undertaken with the objective of earning money or livelihood. These activities involve the production, distribution, and consumption of goods and services to satisfy human wants. Examples include farming, manufacturing, teaching, and providing medical services.

Assamese: অৰ্থনৈতিক কাৰ্যকলাপ হৈছে সেইবোৰ কাৰ্যকলাপ যিবোৰ ধন বা জীৱিকা উপাৰ্জনৰ উদ্দেশ্যে কৰা হয়। এই কাৰ্যকলাপসমূহত মানুহৰ অভাৱ পূৰণ কৰিবলৈ সামগ্ৰী আৰু সেৱাৰ উৎপাদন, বিতৰণ, আৰু উপভোগ অন্তৰ্ভুক্ত থাকে। উদাহৰণস্বৰূপে, কৃষি, উৎপাদন, শিক্ষকতা, আৰু চিকিৎসা সেৱা প্ৰদান কৰা।

(g) In which Indian State did the Appiko Movement originate?

(ছ) ভাৰতৰ কোনখন ৰাজ্যত আপ্পিকো আন্দোলনৰ সূত্ৰপাত হৈছিল?

Answer (উত্তৰ):

English: The Appiko Movement originated in the Indian State of Karnataka.

Assamese: আপ্পিকো আন্দোলনৰ সূত্ৰপাত ভাৰতৰ কৰ্ণাটক ৰাজ্যত হৈছিল।

8. Answer any two of the following questions: (3×2=6)

(a) Explain the State of Indian agriculture sector during pre-British period.

(ক) ব্ৰিটিছ পূৰ্বৰ সময়ছোৱাত ভাৰতীয় কৃষি খণ্ডৰ অৱস্থা ব্যাখ্যা কৰা।

Answer (উত্তৰ):

English: During the pre-British period, the Indian agriculture sector was largely characterized by a self-sufficient village economy. Agriculture was primarily for subsistence, meaning farmers produced mainly for their own consumption and local needs. However, it was not entirely primitive; there was a degree of commercialization in certain regions and for specific crops. The land tenure systems varied, but often involved community ownership or traditional rights. While productivity was generally low due to traditional farming methods and dependence on monsoons, the sector was capable of meeting the food requirements of the population and also supported a vibrant handicraft industry.

Assamese: ব্ৰিটিছ পূৰ্বৰ সময়ছোৱাত ভাৰতীয় কৃষি খণ্ডটো মূলতঃ আত্মনিৰ্ভৰশীল গ্ৰাম্য অৰ্থনীতি দ্বাৰা চিহ্নিত আছিল। কৃষি প্ৰধানকৈ জীৱিকাৰ বাবে আছিল, অৰ্থাৎ কৃষকসকলে মূলতঃ নিজৰ উপভোগ আৰু স্থানীয় প্ৰয়োজনৰ বাবে উৎপাদন কৰিছিল। অৱশ্যে, ই সম্পূৰ্ণৰূপে আদিম নাছিল; কিছুমান অঞ্চলত আৰু নিৰ্দিষ্ট শস্যৰ বাবে বাণিজ্যিকীকৰণৰ এক মাত্ৰা আছিল। ভূমি ব্যৱস্থাৰ প্ৰণালী ভিন্ন আছিল, কিন্তু প্ৰায়ে সামূহিক মালিকানা বা পৰম্পৰাগত অধিকাৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। যদিও পৰম্পৰাগত কৃষি পদ্ধতি আৰু বৰষুণৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতাৰ বাবে উৎপাদনশীলতা সাধাৰণতে কম আছিল, এই খণ্ডটো জনসংখ্যাৰ খাদ্যৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰিবলৈ সক্ষম আছিল আৰু এক সজীৱ হস্তশিল্প উদ্যোগকো সমৰ্থন কৰিছিল।

(b) What is Green Revolution? Write its main features.

(খ) সেউজ বিপ্লৱ কি? ইয়াৰ মূল বৈশিষ্ট্যসমূহ লিখা।

Answer (উত্তৰ):

English:

Green Revolution: The Green Revolution refers to a period when agricultural productivity in India (and other developing countries) increased dramatically due to the introduction of new, high-yielding varieties (HYV) of seeds, especially for wheat and rice, along with improved agricultural techniques and inputs. It began in India in the mid-1960s.

Main Features:

1.High-Yielding Variety (HYV) Seeds: The core of the Green Revolution was the adoption of HYV seeds, which were genetically engineered to produce significantly more output per unit of land.

2.Chemical Fertilizers and Pesticides: Extensive use of chemical fertilizers was crucial to provide nutrients to the HYV crops, and pesticides were used to protect them from pests and diseases.

3.Improved Irrigation Facilities: The HYV seeds required assured water supply, leading to a massive expansion of irrigation facilities, including tube wells and canals.

4.Mechanization of Agriculture: The use of modern farm machinery like tractors, tillers, and harvesters increased, leading to more efficient farming practices.

5.Credit Facilities: Farmers were provided with better credit facilities to purchase the expensive HYV seeds, fertilizers, and machinery.

Assamese:

সেউজ বিপ্লৱ: সেউজ বিপ্লৱে এনে এক সময়ক বুজায় যেতিয়া ভাৰতত (আৰু অন্যান্য উন্নয়নশীল দেশসমূহত) নতুন, উচ্চ উৎপাদনশীল জাতৰ (HYV) বীজ, বিশেষকৈ ঘেঁহু আৰু ধানৰ বাবে, উন্নত কৃষি কৌশল আৰু উপাদানৰ সৈতে প্ৰৱৰ্তনৰ ফলত কৃষি উৎপাদনশীলতা নাটকীয়ভাৱে বৃদ্ধি পাইছিল। ই ভাৰতত 1960 ৰ দশকৰ মাজভাগত আৰম্ভ হৈছিল।

মূল বৈশিষ্ট্যসমূহ:

1.উচ্চ উৎপাদনশীল জাতৰ (HYV) বীজ: সেউজ বিপ্লৱৰ মূল আছিল HYV বীজৰ গ্ৰহণ, যিবোৰ জিনীয়ভাৱে এনেদৰে অভিযান্ত্ৰিক কৰা হৈছিল যাতে প্ৰতি একক ভূমিত যথেষ্ট অধিক উৎপাদন হয়।

2.ৰাসায়নিক সাৰ আৰু কীটনাশক: HYV শস্যক পুষ্টি যোগান ধৰিবলৈ ৰাসায়নিক সাৰৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল, আৰু কীটনাশক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল শস্যক কীট আৰু ৰোগৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ।

3.উন্নত জলসিঞ্চন ব্যৱস্থা: HYV বীজৰ বাবে নিশ্চিত পানী যোগানৰ প্ৰয়োজন আছিল, যাৰ ফলত টিউবৱেল আৰু খালকে ধৰি জলসিঞ্চন ব্যৱস্থাৰ ব্যাপক সম্প্ৰসাৰণ হৈছিল।

4.কৃষিৰ যান্ত্ৰিকীকৰণ: ট্ৰেক্টৰ, টিলাৰ, আৰু হাৰ্ভেষ্টাৰৰ দৰে আধুনিক কৃষি যন্ত্ৰপাতিৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি পাইছিল, যাৰ ফলত অধিক কাৰ্যক্ষম কৃষি পদ্ধতিৰ সৃষ্টি হৈছিল।

5.ঋণ সুবিধা: কৃষকসকলক ব্যয়বহুল HYV বীজ, সাৰ, আৰু যন্ত্ৰপাতি ক্ৰয় কৰিবলৈ উন্নত ঋণ সুবিধা প্ৰদান কৰা হৈছিল।

(c) Explain the concepts of privatization and disinvestment.

(গ) ব্যক্তিগতকৰণ আৰু বিনিয়োগ বিচ্ছিন্নকৰণৰ ধাৰণাটো ব্যাখ্যা কৰা।

Answer (উত্তৰ):

English:

Privatization: Privatization refers to the process of transferring ownership, management, and control of a public sector enterprise (PSE) from the government to the private sector. The main objective of privatization is to improve efficiency, productivity, and profitability of enterprises, as private ownership is often believed to be more efficient than public ownership. It can take various forms, including outright sale of public enterprises, partial sale of government equity, or allowing private sector management of public enterprises.

Disinvestment: Disinvestment is a specific aspect of privatization. It refers to the sale or liquidation of assets by the government, usually a public sector undertaking (PSU), or a department, or a part of a department. In the context of PSUs, disinvestment typically involves the government selling its equity (shares) in public sector enterprises to private entities or the public. The objectives of disinvestment often include raising revenue for the government, reducing the fiscal burden, improving efficiency, and promoting competition.

Relationship: Disinvestment is a tool or a means to achieve privatization. When the government sells a majority stake (more than 50%) in a PSU to the private sector, it leads to privatization. If the government sells a minority stake, it is disinvestment but not necessarily privatization in terms of control.

Assamese:

ব্যক্তিগতকৰণ: ব্যক্তিগতকৰণে চৰকাৰৰ পৰা ব্যক্তিগত খণ্ডলৈ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ (PSE) ৰ মালিকানা, ব্যৱস্থাপনা, আৰু নিয়ন্ত্ৰণ স্থানান্তৰ কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াক বুজায়। ব্যক্তিগতকৰণৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে উদ্যোগসমূহৰ দক্ষতা, উৎপাদনশীলতা, আৰু লাভজনকতা উন্নত কৰা, কিয়নো ব্যক্তিগত মালিকানা প্ৰায়ে ৰাজহুৱা মালিকানাতকৈ অধিক কাৰ্যক্ষম বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। ই বিভিন্ন ৰূপ ল’ব পাৰে, য’ত ৰাজহুৱা উদ্যোগসমূহৰ পোনপটীয়া বিক্ৰী, চৰকাৰী ইক্যুইটিৰ আংশিক বিক্ৰী, বা ৰাজহুৱা উদ্যোগসমূহৰ ব্যক্তিগত খণ্ডৰ ব্যৱস্থাপনাক অনুমতি দিয়া অন্তৰ্ভুক্ত।

বিনিয়োগ বিচ্ছিন্নকৰণ: বিনিয়োগ বিচ্ছিন্নকৰণ ব্যক্তিগতকৰণৰ এক নিৰ্দিষ্ট দিশ। ই চৰকাৰৰ দ্বাৰা সম্পদ বিক্ৰী বা বিলোপনক বুজায়, সাধাৰণতে এটা ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ (PSU), বা এটা বিভাগ, বা এটা বিভাগৰ এটা অংশ। PSU ৰ প্ৰসংগত, বিনিয়োগ বিচ্ছিন্নকৰণত সাধাৰণতে চৰকাৰে ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগসমূহত থকা ইয়াৰ ইক্যুইটি (শ্বেয়াৰ) ব্যক্তিগত সত্তা বা জনসাধাৰণক বিক্ৰী কৰা অন্তৰ্ভুক্ত থাকে। বিনিয়োগ বিচ্ছিন্নকৰণৰ উদ্দেশ্যসমূহৰ ভিতৰত প্ৰায়ে চৰকাৰৰ বাবে ৰাজহ সংগ্ৰহ কৰা, ৰাজকোষীয় বোজা হ্ৰাস কৰা, দক্ষতা উন্নত কৰা, আৰু প্ৰতিযোগিতা বৃদ্ধি কৰা অন্তৰ্ভুক্ত।

সম্পৰ্ক: বিনিয়োগ বিচ্ছিন্নকৰণ ব্যক্তিগতকৰণ লাভ কৰাৰ এক আহিলা বা উপায়। যেতিয়া চৰকাৰে এটা PSU ৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠ অংশ (50% তকৈ অধিক) ব্যক্তিগত খণ্ডক বিক্ৰী কৰে, তেতিয়া ই ব্যক্তিগতকৰণলৈ লৈ যায়। যদি চৰকাৰে এটা সংখ্যালঘু অংশ বিক্ৰী কৰে, তেন্তে ই বিনিয়োগ বিচ্ছিন্নকৰণ হয় কিন্তু নিয়ন্ত্ৰণৰ ক্ষেত্ৰত ব্যক্তিগতকৰণ নহয়।

(d) What are the functions of environment? Explain briefly.

(ঘ) পৰিৱেশৰ কাৰ্যসমূহ কি কি? চমুকৈ ব্যাখ্যা কৰা।

Answer (উত্তৰ):

English: The environment performs several vital functions that are essential for the sustenance of life and economic development:

1.Supplies Resources: The environment provides both renewable (e.g., forests, water, solar energy) and non-renewable (e.g., fossil fuels, minerals) resources that are used as inputs for production and consumption.

2.Assimilates Waste: The environment has the capacity to absorb and process waste products generated by economic activities. However, this assimilative capacity is limited, and exceeding it leads to pollution.

3.Sustains Life: The environment maintains the conditions necessary for the existence and growth of life, including providing genetic and biodiversity, and maintaining ecological balance.

4.Provides Aesthetic Services: The environment offers aesthetic and recreational services, such as beautiful landscapes, clean air and water, and opportunities for tourism and leisure, which enhance the quality of life.

Assamese: পৰিৱেশে কেইবাটাও গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰ্য সম্পাদন কৰে যিবোৰ জীৱন ধাৰণ আৰু অৰ্থনৈতিক উন্নয়নৰ বাবে অত্যাৱশ্যকীয়:

1.সম্পদ যোগান ধৰে: পৰিৱেশে নবীকৰণযোগ্য (যেনে, অৰণ্য, পানী, সৌৰ শক্তি) আৰু অনবীকৰণযোগ্য (যেনে, জীৱাশ্ম ইন্ধন, খনিজ পদাৰ্থ) উভয় সম্পদ যোগান ধৰে যিবোৰ উৎপাদন আৰু উপভোগৰ বাবে ইনপুট হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

2.আৱৰ্জনা শোষণ কৰে: পৰিৱেশৰ অৰ্থনৈতিক কাৰ্যকলাপৰ দ্বাৰা উৎপাদিত আৱৰ্জনা সামগ্ৰী শোষণ আৰু প্ৰক্ৰিয়াকৰণ কৰাৰ ক্ষমতা আছে। অৱশ্যে, এই শোষণ ক্ষমতা সীমিত, আৰু ইয়াক অতিক্ৰম কৰিলে প্ৰদূষণ হয়।

3.জীৱন ধৰি ৰাখে: পৰিৱেশে জীৱনৰ অস্তিত্ব আৰু বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় পৰিস্থিতি বজাই ৰাখে, য’ত জিনীয় আৰু জৈৱ বৈচিত্ৰ্য প্ৰদান কৰা, আৰু পাৰিপাৰ্শ্বিক ভাৰসাম্য বজাই ৰখা অন্তৰ্ভুক্ত।

4.নান্দনিক সেৱা প্ৰদান কৰে: পৰিৱেশে নান্দনিক আৰু বিনোদনমূলক সেৱা প্ৰদান কৰে, যেনে সুন্দৰ দৃশ্য, পৰিষ্কাৰ বায়ু আৰু পানী, আৰু পৰ্যটন আৰু আজৰি সময়ৰ সুযোগ, যিবোৰে জীৱনৰ মান উন্নত কৰে।

9. Answer any two of the following questions: (6×2=12)

(a) Explain the features of the following sectors on the eve of Indian Independence: (2×3=6)

(i) Infrastructure

(ii) Foreign trade

(iii) Industrial sector

(ক) স্বাধীনতাৰ প্ৰাক্কালে তলত দিয়া খণ্ডসমূহৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ ব্যাখ্যা কৰা: (2×3=6)

(i) আন্তঃগাঁথনি

(ii) বৈদেশিক বাণিজ্য

(iii) ঔদ্যোগিক খণ্ড

Answer (উত্তৰ):

English: On the eve of Indian Independence in 1947, the Indian economy was characterized by underdevelopment and stagnation, largely due to British colonial policies. The features of various sectors were:

(i) Infrastructure:

•Limited Development: Infrastructure development was extremely limited and uneven. Basic facilities like roads, railways, ports, and communication systems were underdeveloped.

•Colonial Motive: Whatever infrastructure was developed (e.g., railways, ports) was primarily to serve British colonial interests, facilitating the movement of raw materials from India to Britain and finished goods from Britain to India, rather than promoting India’s internal economic growth.

•Lack of Investment: There was a severe lack of investment in developing social infrastructure like education and health, which are crucial for human capital formation.

(ii) Foreign Trade:

•Exporter of Primary Products, Importer of Finished Goods: India became an exporter of primary products (raw materials like raw silk, cotton, wool, sugar, indigo, jute) and an importer of finished consumer goods (like cotton textiles, silk and woolen clothes, capital goods like light machinery) from Britain.

•Monopoly Control: Britain maintained a near-monopoly control over India’s foreign trade, with more than half of India’s trade directed towards Britain. The opening of the Suez Canal further intensified British control.

•Drain of Wealth: The pattern of trade led to a significant drain of India’s wealth to Britain, as export surpluses were used to pay for British administrative expenses, war efforts, and invisible items, rather than being reinvested in India.

(iii) Industrial Sector:

•Systematic De-industrialization: The British policy led to the systematic destruction of India’s world-famous traditional handicraft industries, making India a mere exporter of raw materials. This resulted in massive unemployment and a decline in India’s global share of manufactured goods.

•Lopsided Modern Industrial Growth: The growth of modern industries was very slow and limited to a few sectors like cotton and jute textile mills (mostly owned by Indians) and iron and steel industries (e.g., TISCO established in 1907). Capital goods industries were almost non-existent.

•Lack of State Support: The colonial government provided very little support for the development of indigenous industries, often imposing discriminatory tariff policies that favored British goods.

Assamese: 1947 চনত ভাৰতৰ স্বাধীনতাৰ প্ৰাক্কালে, ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক নীতিৰ বাবে ভাৰতীয় অৰ্থনীতি অনুন্নত আৰু স্থবিৰতাৰ দ্বাৰা চিহ্নিত আছিল। বিভিন্ন খণ্ডৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ আছিল:

(i) আন্তঃগাঁথনি:

•সীমিত উন্নয়ন: আন্তঃগাঁথনিৰ উন্নয়ন অত্যন্ত সীমিত আৰু অসম আছিল। পথ, ৰেলপথ, বন্দৰ, আৰু যোগাযোগ ব্যৱস্থাৰ দৰে মৌলিক সুবিধাসমূহ অনুন্নত আছিল।

•ঔপনিৱেশিক উদ্দেশ্য: যিকোনো আন্তঃগাঁথনি বিকশিত হৈছিল (যেনে, ৰেলপথ, বন্দৰ) সেয়া মূলতঃ ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক স্বাৰ্থ পূৰণৰ বাবে আছিল, ভাৰতৰ আভ্যন্তৰীণ অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধিৰ প্ৰচাৰৰ বাবে নহয়, বৰঞ্চ ভাৰতৰ পৰা ব্ৰিটেইনলৈ কেঁচা মাল আৰু ব্ৰিটেইনৰ পৰা ভাৰতলৈ উৎপাদিত সামগ্ৰীৰ চলাচল সহজ কৰিবলৈ।

•বিনিয়োগৰ অভাৱ: শিক্ষা আৰু স্বাস্থ্যৰ দৰে সামাজিক আন্তঃগাঁথনিৰ উন্নয়নত বিনিয়োগৰ গুৰুতৰ অভাৱ আছিল, যিবোৰ মানৱ মূলধন গঠনৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ।

(ii) বৈদেশিক বাণিজ্য:

•প্ৰাথমিক সামগ্ৰীৰ ৰপ্তানিকাৰী, উৎপাদিত সামগ্ৰীৰ আমদানিকাৰী: ভাৰত প্ৰাথমিক সামগ্ৰী (কেঁচা ৰেচম, কপাহ, ঊণ, চেনি, নীল, মৰাপাটৰ দৰে কেঁচা মাল) ৰ ৰপ্তানিকাৰী আৰু ব্ৰিটেইনৰ পৰা উৎপাদিত উপভোক্তা সামগ্ৰী (যেনে কপাহী বস্ত্ৰ, ৰেচম আৰু ঊণৰ কাপোৰ, লঘু যন্ত্ৰপাতিৰ দৰে মূলধন সামগ্ৰী) ৰ আমদানিকাৰী হৈ পৰিছিল।

•একচেটিয়া নিয়ন্ত্ৰণ: ব্ৰিটেইনে ভাৰতৰ বৈদেশিক বাণিজ্যৰ ওপৰত প্ৰায় একচেটিয়া নিয়ন্ত্ৰণ বজাই ৰাখিছিল, ভাৰতৰ বাণিজ্যৰ অৰ্ধেকতকৈ অধিক ব্ৰিটেইনৰ দিশে নিৰ্দেশিত আছিল। চুয়েজ খাল খোলাৰ ফলত ব্ৰিটিছ নিয়ন্ত্ৰণ আৰু তীব্ৰতৰ হৈছিল।

•সম্পদৰ নিষ্কাশন: বাণিজ্যৰ ধৰণৰ ফলত ভাৰতৰ সম্পদৰ এক বৃহৎ অংশ ব্ৰিটেইনলৈ নিষ্কাশন হৈছিল, কিয়নো ৰপ্তানি উদ্বৃত্ত ব্ৰিটিছ প্ৰশাসনিক ব্যয়, যুদ্ধৰ প্ৰচেষ্টা, আৰু অদৃশ্য বস্তুৰ বাবে পৰিশোধ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, ভাৰতত পুনৰ বিনিয়োগ কৰা হোৱা নাছিল।

(iii) ঔদ্যোগিক খণ্ড:

•পদ্ধতিগত ঔদ্যোগীকৰণ: ব্ৰিটিছ নীতিৰ ফলত ভাৰতৰ বিশ্ববিখ্যাত পৰম্পৰাগত হস্তশিল্প উদ্যোগসমূহৰ পদ্ধতিগত ধ্বংস হৈছিল, যাৰ ফলত ভাৰত কেৱল কেঁচা মালৰ ৰপ্তানিকাৰী হৈ পৰিছিল। ইয়াৰ ফলত ব্যাপক নিবনুৱা সমস্যা আৰু উৎপাদিত সামগ্ৰীৰ বিশ্বব্যাপী অংশত ভাৰতৰ অংশ হ্ৰাস পাইছিল।

•অসমতাপূৰ্ণ আধুনিক ঔদ্যোগিক বৃদ্ধি: আধুনিক উদ্যোগসমূহৰ বৃদ্ধি অতি ধীৰ আৰু কপাহ আৰু মৰাপাট বস্ত্ৰ উদ্যোগ (বেছিভাগ ভাৰতীয়ৰ মালিকানাধীন) আৰু লো আৰু তীখা উদ্যোগ (যেনে, 1907 চনত স্থাপিত TISCO) ৰ দৰে কেইটামান খণ্ডত সীমিত আছিল। মূলধন সামগ্ৰী উদ্যোগসমূহ প্ৰায় অস্তিত্বহীন আছিল।

•ৰাজ্যিক সমৰ্থনৰ অভাৱ: ঔপনিৱেশিক চৰকাৰে থলুৱা উদ্যোগসমূহৰ উন্নয়নৰ বাবে অতি কম সমৰ্থন প্ৰদান কৰিছিল, প্ৰায়ে ব্ৰিটিছ সামগ্ৰীৰ অনুকূলে বৈষম্যমূলক শুল্ক নীতি আৰোপ কৰিছিল।

(b) Write comparative notes for India and China on the basis of the following: (3×2=6)

(i) Demographic indicators

(ii) GDP and sectoral compositions

(খ) তলত দিয়াবোৰৰ ভিত্তিত ভাৰত আৰু চীনৰ বাবে তুলনামূলক টোকা লিখা: (3×2=6)

(i) জনসংখ্যাগত সূচক

(ii) GDP আৰু খণ্ডগত গঠন

Answer (উত্তৰ):

English: India and China are the two most populous countries in the world, and their economic development paths have often been compared. Here’s a comparative note based on the given indicators:

(i) Demographic Indicators:

(ii) GDP and Sectoral Compositions:

Assamese: ভাৰত আৰু চীন বিশ্বৰ আটাইতকৈ জনবহুল দুখন দেশ, আৰু তেওঁলোকৰ অৰ্থনৈতিক উন্নয়নৰ পথসমূহ প্ৰায়ে তুলনা কৰা হৈছে। তলত দিয়া সূচকসমূহৰ ওপৰত আধাৰিত তুলনামূলক টোকা ইয়াত দিয়া হ’ল:

(i) জনসংখ্যাগত সূচক:

(ii) GDP আৰু খণ্ডগত গঠন:

(c) What is import substitution policy? Explain the role and importance of small-scale industries in India. (2+4=6)

(গ) আমদানি প্ৰতিস্থাপন নীতি কি? ভাৰতত ক্ষুদ্ৰ উদ্যোগৰ ভূমিকা আৰু গুৰুত্ব ব্যাখ্যা কৰা।

Answer (উত্তৰ):

English:

Import Substitution Policy: Import substitution policy is a trade and economic policy that advocates replacing foreign imports with domestic production. The goal is to reduce foreign dependency, protect domestic industries, and promote self-sufficiency. This policy was a cornerstone of India’s economic strategy during the initial decades after independence, aiming to build a strong industrial base by producing goods domestically that were previously imported.

Role and Importance of Small-Scale Industries (SSIs) in India:

Small-Scale Industries (SSIs) have played a crucial role in India’s economic development, particularly in the context of import substitution and overall industrial growth. Their importance stems from several factors:

1.Employment Generation: SSIs are highly labor-intensive and generate significant employment opportunities, especially in rural and semi-urban areas, helping to absorb surplus labor from agriculture.

2.Equity and Regional Balance: They promote a more equitable distribution of income and wealth by encouraging entrepreneurship among a wider section of the population. They also help in reducing regional disparities by fostering industrial development in backward areas.

3.Mobilization of Local Resources: SSIs effectively mobilize local resources, including capital, entrepreneurial talent, and raw materials, which might otherwise remain unutilized.

4.Contribution to Exports: Many SSIs produce goods for export, contributing to foreign exchange earnings and helping to reduce the balance of payments deficit.

5.Backward and Forward Linkages: They create strong backward linkages by using locally available raw materials and forward linkages by supplying intermediate goods to larger industries.

6.Innovation and Adaptability: SSIs are often more flexible and adaptable to changing market conditions and can foster innovation due to their smaller scale and localized operations.

7.Support for Import Substitution: By producing a wide range of consumer and intermediate goods domestically, SSIs directly support the import substitution strategy, reducing the country’s reliance on imports.

Assamese:

আমদানি প্ৰতিস্থাপন নীতি: আমদানি প্ৰতিস্থাপন নীতি হৈছে এক বাণিজ্য আৰু অৰ্থনৈতিক নীতি যিয়ে বিদেশী আমদানিৰ সলনি ঘৰুৱা উৎপাদনৰ পোষকতা কৰে। ইয়াৰ লক্ষ্য হৈছে বিদেশী নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা, ঘৰুৱা উদ্যোগসমূহক সুৰক্ষা দিয়া, আৰু আত্মনিৰ্ভৰশীলতা বৃদ্ধি কৰা। এই নীতি স্বাধীনতাৰ পিছৰ প্ৰাৰম্ভিক দশকসমূহত ভাৰতৰ অৰ্থনৈতিক কৌশলৰ এক মূল আছিল, যাৰ লক্ষ্য আছিল পূৰ্বে আমদানি কৰা সামগ্ৰীসমূহ ঘৰুৱাভাৱে উৎপাদন কৰি এক শক্তিশালী ঔদ্যোগিক ভিত্তি গঢ়ি তোলা।

ভাৰতত ক্ষুদ্ৰ উদ্যোগৰ ভূমিকা আৰু গুৰুত্ব:

ক্ষুদ্ৰ উদ্যোগসমূহে (SSIs) ভাৰতৰ অৰ্থনৈতিক উন্নয়নত, বিশেষকৈ আমদানি প্ৰতিস্থাপন আৰু সামগ্ৰিক ঔদ্যোগিক বৃদ্ধিৰ প্ৰসংগত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে। ইয়াৰ গুৰুত্ব কেইবাটাও কাৰকৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে:

1.নিয়োগ সৃষ্টি: ক্ষুদ্ৰ উদ্যোগসমূহ অত্যন্ত শ্ৰম-নিবিড় আৰু যথেষ্ট নিয়োগৰ সুযোগ সৃষ্টি কৰে, বিশেষকৈ গ্ৰাম্য আৰু অৰ্ধ-নগৰীয়া অঞ্চলত, কৃষিৰ পৰা অতিৰিক্ত শ্ৰম শোষণ কৰাত সহায় কৰে।

2.সমতা আৰু আঞ্চলিক ভাৰসাম্য: ই জনসংখ্যাৰ এক বহল অংশৰ মাজত উদ্যোগীকৰণক উৎসাহিত কৰি আয় আৰু সম্পদৰ অধিক সমতাপূৰ্ণ বিতৰণক প্ৰচাৰ কৰে। ই পিছপৰা অঞ্চলসমূহত ঔদ্যোগিক উন্নয়নক উৎসাহিত কৰি আঞ্চলিক বৈষম্য হ্ৰাস কৰাতো সহায় কৰে।

3.স্থানীয় সম্পদৰ সংগ্ৰহ: ক্ষুদ্ৰ উদ্যোগসমূহে স্থানীয় সম্পদ, য’ত মূলধন, উদ্যোগী প্ৰতিভা, আৰু কেঁচা মাল অন্তৰ্ভুক্ত, ফলপ্ৰসূভাৱে সংগ্ৰহ কৰে, যিবোৰ অন্যথা ব্যৱহাৰ নোহোৱাকৈ থাকিব পাৰে।

4.ৰপ্তানিলৈ অৱদান: বহুতো ক্ষুদ্ৰ উদ্যোগে ৰপ্তানিৰ বাবে সামগ্ৰী উৎপাদন কৰে, বৈদেশিক মুদ্ৰা উপাৰ্জনত অৱদান যোগায় আৰু বৈদেশিক মুদ্ৰাৰ ভাৰসাম্য ঘাটি হ্ৰাস কৰাত সহায় কৰে।

5.পিছপৰা আৰু আগবঢ়া সংযোগ: ই স্থানীয়ভাৱে উপলব্ধ কেঁচা মাল ব্যৱহাৰ কৰি শক্তিশালী পিছপৰা সংযোগ সৃষ্টি কৰে আৰু বৃহৎ উদ্যোগসমূহলৈ মধ্যৱৰ্তী সামগ্ৰী যোগান ধৰি আগবঢ়া সংযোগ সৃষ্টি কৰে।

6.উদ্ভাৱন আৰু অভিযোজন ক্ষমতা: ক্ষুদ্ৰ উদ্যোগসমূহ প্ৰায়ে বজাৰৰ পৰিৱৰ্তনশীল পৰিস্থিতিৰ প্ৰতি অধিক নমনীয় আৰু অভিযোজনশীল হয় আৰু তেওঁলোকৰ সৰু আকাৰ আৰু স্থানীয় কাৰ্যকলাপৰ বাবে উদ্ভাৱনক উৎসাহিত কৰিব পাৰে।

7.আমদানি প্ৰতিস্থাপনৰ বাবে সমৰ্থন: ঘৰুৱাভাৱে বিভিন্ন ধৰণৰ উপভোক্তা আৰু মধ্যৱৰ্তী সামগ্ৰী উৎপাদন কৰি, ক্ষুদ্ৰ উদ্যোগসমূহে পোনপটীয়াকৈ আমদানি প্ৰতিস্থাপন কৌশলক সমৰ্থন কৰে, যাৰ ফলত দেশৰ আমদানিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস পায়।

(d) In your view, is it essential for the government to regulate the fee structure in education and healthcare institutions? Discuss in the light of human capital formation, LPG reforms, poverty, inequality and inclusive growth. (6)

(ঘ) আপোনাৰ মতে, শিক্ষা আৰু স্বাস্থ্যসেৱা প্ৰতিষ্ঠানসমূহত মাচুলৰ গাঁথনি নিয়ন্ত্ৰণ কৰাটো চৰকাৰৰ বাবে অত্যাৱশ্যকীয় নে? মানৱ মূলধন গঠন, LPG সংস্কাৰ, দৰিদ্ৰতা, বৈষম্য আৰু সামগ্ৰিক বৃদ্ধিৰ পোহৰত আলোচনা কৰা।

Answer (উত্তৰ):

English:

In my view, it is essential for the government to regulate the fee structure in education and healthcare institutions, especially in a developing country like India. This is crucial when considering human capital formation, the impact of LPG (Liberalization, Privatization, Globalization) reforms, and the challenges of poverty, inequality, and inclusive growth.

1. Human Capital Formation:

•Accessibility: Education and healthcare are fundamental pillars of human capital formation. Unregulated and exorbitant fees can make these essential services inaccessible to a large segment of the population, particularly the poor and marginalized. This directly hinders the development of a skilled and healthy workforce.

•Quality vs. Affordability: While private institutions might offer high-quality services, their high costs can create a barrier. Government regulation can ensure a balance between quality and affordability, making sure that a significant portion of the population can access these services, thereby contributing to overall human capital development.

2. LPG Reforms and Their Impact:

•Market Forces vs. Social Equity: The LPG reforms of 1991 emphasized market forces and reduced government intervention. While this led to economic growth and increased private sector participation in education and healthcare, it also resulted in a significant rise in fees. Without regulation, these sectors can become purely profit-driven, neglecting their social responsibility.

•Increased Inequality: The reforms, while beneficial for some, also exacerbated inequalities. Those who could afford expensive private education and healthcare gained an advantage, while the poor were left behind, widening the gap in human capital and opportunities.

3. Poverty, Inequality, and Inclusive Growth:

•Poverty Alleviation: Access to affordable education and healthcare is a powerful tool for poverty alleviation. By regulating fees, the government can ensure that even the poorest sections of society have a chance to improve their human capital, break the cycle of poverty, and participate in economic growth.

•Reducing Inequality: Unregulated fees contribute to income inequality. When only the rich can afford quality education and healthcare, it perpetuates a cycle where the rich get richer and healthier, while the poor remain disadvantaged. Regulation can help level the playing field.

•Inclusive Growth: Inclusive growth aims to ensure that the benefits of economic growth are shared by all sections of society. Without government regulation of fees in critical sectors like education and healthcare, growth can become exclusive, benefiting only a few and leaving a large portion of the population behind. Regulation ensures that these essential services contribute to a more equitable and inclusive development path.

In conclusion, while private sector participation can bring efficiency and innovation, the unique nature of education and healthcare as merit goods and their profound impact on human development, poverty, and inequality necessitate government regulation of fee structures. This ensures that these sectors serve the broader societal goal of human capital formation and inclusive growth, rather than becoming exclusive domains of the privileged.

Assamese:

মোৰ মতে, শিক্ষা আৰু স্বাস্থ্যসেৱা প্ৰতিষ্ঠানসমূহত মাচুলৰ গাঁথনি নিয়ন্ত্ৰণ কৰাটো চৰকাৰৰ বাবে অত্যাৱশ্যকীয়, বিশেষকৈ ভাৰতৰ দৰে উন্নয়নশীল দেশত। মানৱ মূলধন গঠন, LPG (উদাৰীকৰণ, ব্যক্তিগতকৰণ, বিশ্বায়ন) সংস্কাৰৰ প্ৰভাৱ, আৰু দৰিদ্ৰতা, বৈষম্য আৰু সামগ্ৰিক বৃদ্ধিৰ প্ৰত্যাহ্বানসমূহ বিবেচনা কৰিলে এইটো অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ।

1. মানৱ মূলধন গঠন:

•প্ৰৱেশাধিকাৰ: শিক্ষা আৰু স্বাস্থ্যসেৱা মানৱ মূলধন গঠনৰ মৌলিক স্তম্ভ। অনিয়ন্ত্ৰিত আৰু অত্যধিক মাচুলে এই অত্যাৱশ্যকীয় সেৱাসমূহক জনসংখ্যাৰ এক বৃহৎ অংশৰ বাবে, বিশেষকৈ দৰিদ্ৰ আৰু প্ৰান্তীয় লোকসকলৰ বাবে, দুৰ্গম কৰি তুলিব পাৰে। ই পোনপটীয়াকৈ এক দক্ষ আৰু সুস্থ কৰ্মশক্তিৰ উন্নয়নত বাধা দিয়ে।

•গুণগত মান বনাম বহনক্ষমতা: যদিও ব্যক্তিগত প্ৰতিষ্ঠানসমূহে উচ্চ মানদণ্ডৰ সেৱা আগবঢ়াব পাৰে, তেওঁলোকৰ উচ্চ ব্যয় এক বাধা হ’ব পাৰে। চৰকাৰী নিয়ন্ত্ৰণে গুণগত মান আৰু বহনক্ষমতাৰ মাজত ভাৰসাম্য নিশ্চিত কৰিব পাৰে, যাতে জনসংখ্যাৰ এক উল্লেখযোগ্য অংশই এই সেৱাসমূহ লাভ কৰিব পাৰে, যাৰ ফলত সামগ্ৰিক মানৱ মূলধন উন্নয়নত অৱদান যোগায়।

2. LPG সংস্কাৰ আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱ:

•বজাৰ শক্তি বনাম সামাজিক সমতা: 1991 চনৰ LPG সংস্কাৰসমূহে বজাৰ শক্তিৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল আৰু চৰকাৰী হস্তক্ষেপ হ্ৰাস কৰিছিল। যদিও ই অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি আৰু শিক্ষা আৰু স্বাস্থ্যসেৱাত ব্যক্তিগত খণ্ডৰ অংশগ্ৰহণ বৃদ্ধি কৰিছিল, ইয়াৰ ফলত মাচুলৰ এক উল্লেখযোগ্য বৃদ্ধিও হৈছিল। নিয়ন্ত্ৰণ অবিহনে, এই খণ্ডসমূহ কেৱল লাভ-প্ৰেৰিত হ’ব পাৰে, তেওঁলোকৰ সামাজিক দায়বদ্ধতাক আওকাণ কৰি।

•বৈষম্য বৃদ্ধি: সংস্কাৰসমূহে, কিছুমানৰ বাবে লাভজনক হ’লেও, বৈষম্য বৃদ্ধি কৰিছিল। যিসকলে ব্যয়বহুল ব্যক্তিগত শিক্ষা আৰু স্বাস্থ্যসেৱা বহন কৰিব পাৰিছিল তেওঁলোকে সুবিধা লাভ কৰিছিল, আনহাতে দৰিদ্ৰসকল পিছ পৰি ৰৈছিল, যাৰ ফলত মানৱ মূলধন আৰু সুযোগৰ ব্যৱধান বৃদ্ধি পাইছিল।

3. দৰিদ্ৰতা, বৈষম্য, আৰু সামগ্ৰিক বৃদ্ধি:

•দৰিদ্ৰতা নিৰ্মূল: সুলভ শিক্ষা আৰু স্বাস্থ্যসেৱাৰ সুবিধা দৰিদ্ৰতা নিৰ্মূলৰ বাবে এক শক্তিশালী আহিলা। মাচুল নিয়ন্ত্ৰণ কৰি, চৰকাৰে নিশ্চিত কৰিব পাৰে যে সমাজৰ আটাইতকৈ দৰিদ্ৰ শ্ৰেণীৰ লোকসকলেও নিজৰ মানৱ মূলধন উন্নত কৰাৰ, দৰিদ্ৰতাৰ চক্ৰ ভংগ কৰাৰ, আৰু অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধিত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ সুযোগ পায়।

•বৈষম্য হ্ৰাস: অনিয়ন্ত্ৰিত মাচুলে আয় বৈষম্যত অৱদান যোগায়। যেতিয়া কেৱল ধনীসকলে মানদণ্ডৰ শিক্ষা আৰু স্বাস্থ্যসেৱা বহন কৰিব পাৰে, তেতিয়া ই এনে এক চক্ৰক চিৰস্থায়ী কৰে য’ত ধনীসকল অধিক ধনী আৰু সুস্থ হয়, আনহাতে দৰিদ্ৰসকল বঞ্চিত হৈ থাকে। নিয়ন্ত্ৰণে খেলপথাৰখন সমতল কৰাত সহায় কৰিব পাৰে।

•সামগ্ৰিক বৃদ্ধি: সামগ্ৰিক বৃদ্ধিৰ লক্ষ্য হৈছে অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধিৰ সুবিধাসমূহ সমাজৰ সকলো শ্ৰেণীৰ দ্বাৰা ভাগ বতৰা কৰা নিশ্চিত কৰা। শিক্ষা আৰু স্বাস্থ্যসেৱাৰ দৰে গুৰুত্বপূৰ্ণ খণ্ডসমূহত মাচুলৰ চৰকাৰী নিয়ন্ত্ৰণ অবিহনে, বৃদ্ধি একচেটিয়া হ’ব পাৰে, কেৱল কেইজনমানকহে লাভান্বিত কৰিব আৰু জনসংখ্যাৰ এক বৃহৎ অংশক পিছ পেলাই ৰাখিব। নিয়ন্ত্ৰণে নিশ্চিত কৰে যে এই অত্যাৱশ্যকীয় সেৱাসমূহে মানৱ মূলধন গঠন আৰু সামগ্ৰিক বৃদ্ধিৰ ব্যাপক সামাজিক লক্ষ্যত অৱদান যোগায়, বিশেষাধিকাৰীসকলৰ একচেটিয়া অধিকাৰ নহয়।

সামৰণিত, যদিও ব্যক্তিগত খণ্ডৰ অংশগ্ৰহণে দক্ষতা আৰু উদ্ভাৱন আনিব পাৰে, শিক্ষা আৰু স্বাস্থ্যসেৱাৰ মেধা সামগ্ৰী হিচাপে অনন্য প্ৰকৃতি আৰু মানৱ উন্নয়ন, দৰিদ্ৰতা, আৰু বৈষম্যৰ ওপৰত ইয়াৰ গভীৰ প্ৰভাৱৰ বাবে মাচুল গাঁথনিৰ চৰকাৰী নিয়ন্ত্ৰণ অত্যাৱশ্যকীয়। ই নিশ্চিত কৰে যে এই খণ্ডসমূহে মানৱ মূলধন গঠন আৰু সামগ্ৰিক বৃদ্ধিৰ ব্যাপক সামাজিক লক্ষ্য পূৰণ কৰে, বিশেষাধিকাৰীসকলৰ একচেটিয়া অধিকাৰ নহয়।

10. Answer any one of the following questions: (8×1=8)

(a) Write a brief note on the role of women in various economic activities in Indian economy.

(ক) ভাৰতীয় অৰ্থনীতিত বিভিন্ন অৰ্থনৈতিক কাৰ্যকলাপত মহিলাৰ ভূমিকাৰ ওপৰত এটা চমু টোকা লিখা।

Answer (উত্তৰ):

English:

Role of Women in Various Economic Activities in Indian Economy

Women in India have historically played and continue to play a significant, though often undervalued and underrecognized, role in various economic activities. Their contributions are vital across all sectors, from agriculture to services, and are crucial for the overall development of the Indian economy.

1.Agriculture Sector: Women constitute a large part of the agricultural workforce, often performing labor-intensive tasks like sowing, weeding, harvesting, and post-harvest operations. They are often referred to as thebackbone of Indian agriculture. Despite their significant contribution, their work is often unpaid or underpaid, and they face challenges like lack of land ownership, access to credit, and modern farming techniques.

2.Industrial Sector: In the industrial sector, women are employed in various capacities, from manufacturing units (e.g., textiles, garments, food processing) to small-scale and cottage industries. They are particularly prominent in labor-intensive industries. However, they often face issues like lower wages compared to men, poor working conditions, and lack of opportunities for skill development and career advancement.

3.Services Sector: The services sector has seen a growing participation of women, especially in urban areas. They are increasingly employed in education, healthcare, IT, banking, and other professional services. While this sector offers better opportunities and working conditions, challenges like gender pay gaps, work-life balance issues, and underrepresentation in leadership roles persist.

4.Informal Sector: A large proportion of women in India are engaged in the informal sector, which includes domestic work, street vending, construction, and home-based production. This sector provides livelihoods but often lacks social security, fair wages, and legal protection, making women vulnerable to exploitation.

5.Entrepreneurship: There is a rising trend of women entrepreneurship in India, with women establishing and running businesses across various sectors. Government initiatives and self-help groups (like Kudumbashree) have played a crucial role in promoting women entrepreneurs, providing them with access to finance, training, and markets. Women entrepreneurs contribute to job creation and economic growth.

Challenges and Way Forward:

Despite their vital contributions, women in the Indian economy face numerous challenges, including gender discrimination, limited access to education and skill development, lack of ownership of productive assets, and societal norms. To fully harness their economic potential, it is essential to:

•Promote equal opportunities and pay.

•Invest in women’s education, health, and skill development.

•Ensure access to credit, technology, and markets.

•Strengthen legal and social protection against discrimination and exploitation.

•Recognize and value their unpaid care work.

Empowering women economically is not just a matter of social justice but also an economic imperative for India to achieve inclusive and sustainable growth.

Assamese:

ভাৰতীয় অৰ্থনীতিত বিভিন্ন অৰ্থনৈতিক কাৰ্যকলাপত মহিলাৰ ভূমিকা

ভাৰতত মহিলাসকলে ঐতিহাসিকভাৱে বিভিন্ন অৰ্থনৈতিক কাৰ্যকলাপত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে আৰু কৰি আছে, যদিও প্ৰায়ে ইয়াক কম মূল্য দিয়া হয় আৰু কম স্বীকৃতি দিয়া হয়। কৃষিৰ পৰা সেৱালৈকে সকলো খণ্ডতে তেওঁলোকৰ অৱদান অত্যাৱশ্যকীয়, আৰু ভাৰতীয় অৰ্থনীতিৰ সামগ্ৰিক উন্নয়নৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ।

1.কৃষি খণ্ড: মহিলাসকলে কৃষি শ্ৰমিকৰ এক বৃহৎ অংশ গঠন কৰে, প্ৰায়ে বীজ সিঁচা, বন নিৰোৱা, শস্য চপোৱা, আৰু শস্য চপোৱাৰ পিছৰ কাৰ্যকলাপৰ দৰে শ্ৰম-নিবিড় কাম কৰে। তেওঁলোকক প্ৰায়ে ভাৰতীয় কৃষিৰ মেৰুদণ্ড বুলি কোৱা হয়। তেওঁলোকৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদান স্বত্বেও, তেওঁলোকৰ কাম প্ৰায়ে অবৈতনিক বা কম বেতনযুক্ত হয়, আৰু তেওঁলোকে ভূমি মালিকানা, ঋণৰ সুবিধা, আৰু আধুনিক কৃষি কৌশলৰ অভাৱৰ দৰে প্ৰত্যাহ্বানৰ সন্মুখীন হয়।

2.ঔদ্যোগিক খণ্ড: ঔদ্যোগিক খণ্ডত, মহিলাসকলক বিভিন্ন ক্ষমতাত নিয়োগ কৰা হয়, উৎপাদন গোটৰ পৰা (যেনে, বস্ত্ৰ, পোছাক, খাদ্য প্ৰক্ৰিয়াকৰণ) ক্ষুদ্ৰ আৰু কুটিৰ উদ্যোগলৈকে। তেওঁলোক বিশেষকৈ শ্ৰম-নিবিড় উদ্যোগসমূহত প্ৰধান। অৱশ্যে, তেওঁলোকে প্ৰায়ে পুৰুষৰ তুলনাত কম মজুৰি, বেয়া কৰ্ম পৰিৱেশ, আৰু দক্ষতা উন্নয়ন আৰু কেৰিয়াৰ অগ্ৰগতিৰ সুযোগৰ অভাৱৰ দৰে সমস্যাৰ সন্মুখীন হয়।

3.সেৱা খণ্ড: সেৱা খণ্ডত মহিলাৰ অংশগ্ৰহণ বৃদ্ধি পাইছে, বিশেষকৈ নগৰীয়া অঞ্চলত। তেওঁলোক ক্ৰমান্বয়ে শিক্ষা, স্বাস্থ্যসেৱা, তথ্য প্ৰযুক্তি, বেংকিং, আৰু অন্যান্য পেছাদাৰী সেৱাত নিয়োজিত হৈছে। যদিও এই খণ্ডই উন্নত সুযোগ আৰু কৰ্ম পৰিৱেশ প্ৰদান কৰে, লিংগভিত্তিক মজুৰিৰ ব্যৱধান, কাম-জীৱনৰ ভাৰসাম্যৰ সমস্যা, আৰু নেতৃত্বৰ ভূমিকাত কম প্ৰতিনিধিত্বৰ দৰে প্ৰত্যাহ্বানসমূহ বিদ্যমান।

4.অনানুষ্ঠানিক খণ্ড: ভাৰতত মহিলাৰ এক বৃহৎ অংশ অনানুষ্ঠানিক খণ্ডত নিয়োজিত, যʼত ঘৰুৱা কাম, পথৰ বিক্ৰী, নিৰ্মাণ, আৰু ঘৰ ভিত্তিক উৎপাদন অন্তৰ্ভুক্ত। এই খণ্ডই জীৱিকা প্ৰদান কৰে কিন্তু প্ৰায়ে সামাজিক সুৰক্ষা, ন্যায্য মজুৰি, আৰু আইনী সুৰক্ষাৰ অভাৱ থাকে, যাৰ ফলত মহিলাসকল শোষণৰ সন্মুখীন হয়।

5.উদ্যোগীকৰণ: ভাৰতত মহিলা উদ্যোগীকৰণৰ এক বৰ্ধিত প্ৰৱণতা দেখা গৈছে, মহিলাসকলে বিভিন্ন খণ্ডত ব্যৱসায় স্থাপন আৰু পৰিচালনা কৰিছে। চৰকাৰী পদক্ষেপ আৰু আত্মসহায়ক গোটসমূহে (যেনে কুডুম্বশ্ৰী) মহিলা উদ্যোগীসকলক উৎসাহিত কৰাত, তেওঁলোকক বিত্ত, প্ৰশিক্ষণ, আৰু বজাৰত প্ৰৱেশৰ সুবিধা প্ৰদান কৰাত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে। মহিলা উদ্যোগীসকলে কৰ্মসংস্থাপন সৃষ্টি আৰু অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধিত অৱদান যোগায়।

প্ৰত্যাহ্বান আৰু আগলৈ:

তেওঁলোকৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদান স্বত্বেও, ভাৰতীয় অৰ্থনীতিত মহিলাসকলে লিংগ বৈষম্য, শিক্ষা আৰু দক্ষতা উন্নয়নৰ সীমিত সুবিধা, উৎপাদনশীল সম্পদৰ মালিকানাৰ অভাৱ, আৰু সামাজিক নীতি-নিয়মকে ধৰি অসংখ্য প্ৰত্যাহ্বানৰ সন্মুখীন হয়। তেওঁলোকৰ অৰ্থনৈতিক সম্ভাৱনা সম্পূৰ্ণৰূপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ, এইবোৰ অত্যাৱশ্যকীয়:

•সমান সুযোগ আৰু মজুৰিৰ প্ৰচাৰ কৰা।

•মহিলাৰ শিক্ষা, স্বাস্থ্য, আৰু দক্ষতা উন্নয়নত বিনিয়োগ কৰা।

•ঋণ, প্ৰযুক্তি, আৰু বজাৰত প্ৰৱেশ নিশ্চিত কৰা।

•বৈষম্য আৰু শোষণৰ বিৰুদ্ধে আইনী আৰু সামাজিক সুৰক্ষা শক্তিশালী কৰা।

•তেওঁলোকৰ অবৈতনিক যত্নৰ কামক স্বীকৃতি দিয়া আৰু মূল্য দিয়া।

মহিলাসকলক অৰ্থনৈতিকভাৱে সৱল কৰাটো কেৱল সামাজিক ন্যায়ৰ বিষয় নহয়, বৰঞ্চ ভাৰতৰ বাবে সামগ্ৰিক আৰু বহনক্ষম বৃদ্ধি লাভ কৰাৰ বাবে এক অৰ্থনৈতিক প্ৰয়োজনীয়তাও।

(b) Discuss the major problems of rural development in India. (8)

(খ) ভাৰতত গ্ৰাম্য উন্নয়নৰ প্ৰধান সমস্যাসমূহ আলোচনা কৰা।

Answer (উত্তৰ):

English:

Major Problems of Rural Development in India

Rural development in India faces a multitude of complex and interconnected problems that hinder the progress and well-being of a significant portion of its population. Despite various government initiatives, these challenges persist:

1.Poverty and Income Inequality: A large segment of the rural population lives below the poverty line, characterized by low income, lack of assets, and limited access to basic necessities. Income inequality is also stark, with a few wealthy landowners and many landless laborers or small farmers struggling for survival.

2.Lack of Adequate Infrastructure: Rural areas often suffer from a severe deficit in basic infrastructure. This includes:

•Poor Road Connectivity: Limits access to markets, education, and healthcare.

•Inadequate Electricity Supply: Affects agricultural productivity, small-scale industries, and quality of life.

•Limited Access to Safe Drinking Water and Sanitation: Leads to health issues and reduces productivity.

•Poor Communication Facilities: Hinders access to information and opportunities.

3.Low Agricultural Productivity and Dependence: Agriculture remains the primary source of livelihood for most rural households, but it is often characterized by:

•Small and Fragmented Landholdings: Makes modern farming techniques difficult and reduces efficiency.

•Dependence on Monsoons: Makes agriculture vulnerable to climatic variations.

•Lack of Access to Modern Inputs: Limited access to quality seeds, fertilizers, and irrigation facilities.

•Poor Marketing and Storage Facilities: Leads to post-harvest losses and exploitation by middlemen.

4.Unemployment and Underemployment: The agricultural sector cannot absorb the growing rural workforce, leading to widespread unemployment and underemployment. Lack of alternative employment opportunities in non-agricultural sectors forces many to migrate to urban areas.

5.Lack of Access to Education and Healthcare: Rural areas often have inadequate educational institutions and healthcare facilities. This results in lower literacy rates, poor health outcomes, and limited human capital formation, perpetuating the cycle of poverty.

6.Social and Gender Inequalities: Deep-rooted social hierarchies, caste systems, and gender discrimination continue to affect rural development. Women, scheduled castes, and scheduled tribes often face discrimination in access to resources, education, employment, and decision-making processes.

7.Environmental Degradation: Rural areas are often at the forefront of environmental challenges, including deforestation, soil erosion, water pollution, and depletion of groundwater. These issues directly impact agricultural productivity and the health of rural communities.

8.Lack of Effective Governance and Implementation: Despite numerous government schemes and programs, their effective implementation is often hampered by corruption, bureaucratic inefficiencies, lack of community participation, and inadequate monitoring and evaluation.

Addressing these multifaceted problems requires a holistic and integrated approach, focusing on sustainable agriculture, rural industrialization, infrastructure development, human resource development, and strengthening local governance.

Assamese:

ভাৰতত গ্ৰাম্য উন্নয়নৰ প্ৰধান সমস্যাসমূহ

ভাৰতত গ্ৰাম্য উন্নয়নে জটিল আৰু আন্তঃসংযুক্ত সমস্যাৰ সন্মুখীন হয় যিবোৰে ইয়াৰ জনসংখ্যাৰ এক উল্লেখযোগ্য অংশৰ প্ৰগতি আৰু কল্যাণত বাধা দিয়ে। বিভিন্ন চৰকাৰী পদক্ষেপ স্বত্বেও, এই প্ৰত্যাহ্বানসমূহ বিদ্যমান:

1.দৰিদ্ৰতা আৰু আয় বৈষম্য: গ্ৰাম্য জনসংখ্যাৰ এক বৃহৎ অংশ দৰিদ্ৰতা সীমাৰেখাৰ তলত বাস কৰে, যাৰ বৈশিষ্ট্য হৈছে কম আয়, সম্পদৰ অভাৱ, আৰু মৌলিক প্ৰয়োজনীয়তাৰ সীমিত সুবিধা। আয় বৈষম্যও স্পষ্ট, কেইজনমান ধনী ভূমি মালিক আৰু বহুতো ভূমিহীন শ্ৰমিক বা সৰু কৃষকে জীয়াই থাকিবলৈ সংগ্ৰাম কৰে।

2.পৰ্যাপ্ত আন্তঃগাঁথনিৰ অভাৱ: গ্ৰাম্য অঞ্চলসমূহে প্ৰায়ে মৌলিক আন্তঃগাঁথনিৰ গুৰুতৰ অভাৱত ভোগে। ইয়াৰ ভিতৰত আছে:

•বেয়া পথ সংযোগ: বজাৰ, শিক্ষা, আৰু স্বাস্থ্যসেৱাত প্ৰৱেশ সীমিত কৰে।

•অপৰ্যাপ্ত বিদ্যুৎ যোগান: কৃষি উৎপাদনশীলতা, ক্ষুদ্ৰ উদ্যোগ, আৰু জীৱনৰ মানদণ্ডক প্ৰভাৱিত কৰে।

•নিৰাপদ খোৱাপানী আৰু অনাময় ব্যৱস্থাৰ সীমিত সুবিধা: স্বাস্থ্য সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে আৰু উৎপাদনশীলতা হ্ৰাস কৰে।

•বেয়া যোগাযোগ সুবিধা: তথ্য আৰু সুযোগত প্ৰৱেশত বাধা দিয়ে।

3.কম কৃষি উৎপাদনশীলতা আৰু নিৰ্ভৰশীলতা: কৃষি বেছিভাগ গ্ৰাম্য পৰিয়ালৰ বাবে জীৱিকাৰ প্ৰাথমিক উৎস হৈ আছে, কিন্তু ই প্ৰায়ে এইবোৰৰ দ্বাৰা চিহ্নিত হয়:

•সৰু আৰু খণ্ডিত ভূমিৰ মালিকানা: আধুনিক কৃষি কৌশল কঠিন কৰে আৰু দক্ষতা হ্ৰাস কৰে।

•বৰষুণৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা: কৃষিক জলবায়ুৰ ভিন্নতাৰ প্ৰতি সংবেদনশীল কৰে।

•আধুনিক উপাদানৰ সুবিধাৰ অভাৱ: উন্নত মানৰ বীজ, সাৰ, আৰু জলসিঞ্চন সুবিধাৰ সীমিত সুবিধা।

•বেয়া বিপণন আৰু সংৰক্ষণ সুবিধা: শস্য চপোৱাৰ পিছৰ লোকচান আৰু মধ্যভোগীৰ দ্বাৰা শোষণৰ সৃষ্টি কৰে।

4.নিবনুৱা আৰু অৰ্ধ-নিবনুৱা: কৃষি খণ্ডই বৰ্ধিত গ্ৰাম্য কৰ্মশক্তিক শোষণ কৰিব নোৱাৰে, যাৰ ফলত ব্যাপক নিবনুৱা আৰু অৰ্ধ-নিবনুৱা সমস্যা হয়। অকৃষি খণ্ডত বিকল্প নিয়োগৰ সুযোগৰ অভাৱে বহুতো লোকক নগৰীয়া অঞ্চললৈ প্ৰব্ৰজন কৰিবলৈ বাধ্য কৰে।

5.শিক্ষা আৰু স্বাস্থ্যসেৱাত প্ৰৱেশৰ অভাৱ: গ্ৰাম্য অঞ্চলসমূহত প্ৰায়ে অপৰ্যাপ্ত শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান আৰু স্বাস্থ্যসেৱা সুবিধা থাকে। ইয়াৰ ফলত কম সাক্ষৰতাৰ হাৰ, বেয়া স্বাস্থ্যৰ ফলাফল, আৰু সীমিত মানৱ মূলধন গঠন হয়, যাৰ ফলত দৰিদ্ৰতাৰ চক্ৰ চিৰস্থায়ী হয়।

6.সামাজিক আৰু লিংগ বৈষম্য: গভীৰভাৱে শিপাই থকা সামাজিক স্তৰবিন্যাস, জাতি ব্যৱস্থা, আৰু লিংগ বৈষম্যই গ্ৰাম্য উন্নয়নক প্ৰভাৱিত কৰি আছে। মহিলা, অনুসূচিত জাতি, আৰু অনুসূচিত জনজাতিসকলে প্ৰায়ে সম্পদ, শিক্ষা, নিয়োগ, আৰু সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ প্ৰক্ৰিয়াত বৈষম্যৰ সন্মুখীন হয়।

7.পৰিৱেশৰ অৱক্ষয়: গ্ৰাম্য অঞ্চলসমূহ প্ৰায়ে বনধ্বংস, মাটিৰ খহনীয়া, পানী প্ৰদূষণ, আৰু ভূগৰ্ভস্থ পানীৰ হ্ৰাসকে ধৰি পৰিৱেশগত প্ৰত্যাহ্বানৰ সন্মুখত থাকে। এই সমস্যাসমূহে পোনপটীয়াকৈ কৃষি উৎপাদনশীলতা আৰু গ্ৰাম্য সম্প্ৰদায়ৰ স্বাস্থ্যক প্ৰভাৱিত কৰে।

8.কাৰ্যক্ষম শাসন আৰু ৰূপায়ণৰ অভাৱ: অসংখ্য চৰকাৰী আঁচনি আৰু কাৰ্যসূচী স্বত্বেও, তেওঁলোকৰ কাৰ্যক্ষম ৰূপায়ণ প্ৰায়ে দুৰ্নীতি, আমোলাতান্ত্ৰিক অদক্ষতা, সম্প্ৰদায়ৰ অংশগ্ৰহণৰ অভাৱ, আৰু অপৰ্যাপ্ত নিৰীক্ষণ আৰু মূল্যায়নৰ দ্বাৰা বাধাগ্ৰস্ত হয়।

এই বহুমুখী সমস্যাসমূহ সমাধান কৰিবলৈ এক সামগ্ৰিক আৰু সমন্বিত দৃষ্টিভংগীৰ প্ৰয়োজন, যিয়ে বহনক্ষম কৃষি, গ্ৰাম্য ঔদ্যোগীকৰণ, আন্তঃগাঁথনি উন্নয়ন, মানৱ সম্পদ উন্নয়ন, আৰু স্থানীয় শাসন শক্তিশালী কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে।

11. Answer any one of the following questions: (8×1=8)

(a) Explain the meaning of poverty. Discuss the various causes of poverty in India. (2+6=8)

(ক) দৰিদ্ৰতাৰ অৰ্থ ব্যাখ্যা কৰা। ভাৰতত দৰিদ্ৰতাৰ বিভিন্ন কাৰণসমূহ আলোচনা কৰা।

Answer (উত্তৰ):

English:

Meaning of Poverty:

Poverty refers to a state or condition in which a person or community lacks the financial resources and essentials for a minimum standard of living. It is characterized by a lack of access to basic human needs such as food, clean drinking water, sanitation facilities, healthcare, education, and shelter. Poverty can be absolute (lack of basic necessities for survival) or relative (lack of resources compared to others in society).

Various Causes of Poverty in India:

Poverty in India is a complex and multifaceted issue, stemming from a combination of historical, economic, social, and political factors. Some of the major causes include:

1.Colonial Exploitation and Underdevelopment: The British colonial rule systematically exploited India’s resources and de-industrialized its economy, leading to widespread poverty. The focus was on making India a supplier of raw materials and a market for British goods, hindering indigenous industrial growth and agricultural development.

2.High Population Growth: India’s large and rapidly growing population puts immense pressure on its limited resources. High population growth, especially among the poor, leads to increased competition for jobs, resources, and basic services, making it difficult to improve living standards.

3.Unemployment and Underemployment: A significant portion of the Indian workforce, particularly in rural areas, suffers from unemployment and underemployment. The agricultural sector, which employs a large number of people, often experiences disguised unemployment and low productivity. Lack of sufficient job creation in the industrial and services sectors exacerbates the problem.

4.Inequality in Income and Assets: There is a vast disparity in income and asset distribution in India. A small percentage of the population owns a large share of the wealth, while the majority have limited or no assets. This inequality is often perpetuated by unequal access to education, healthcare, and economic opportunities.

5.Low Agricultural Productivity: Despite being a predominantly agrarian economy, agricultural productivity in many parts of India remains low due to factors like small and fragmented landholdings, dependence on monsoons, lack of modern farming techniques, and inadequate irrigation facilities. This leads to low incomes for farmers and agricultural laborers.

6.Lack of Access to Education and Healthcare: Limited access to quality education and healthcare facilities, especially in rural and remote areas, traps people in a cycle of poverty. Poor education limits job opportunities, and poor health reduces productivity and increases healthcare expenses.

7.Inflation and Price Rise: Persistent inflation, particularly in food prices, disproportionately affects the poor, who spend a larger portion of their income on essential goods. This erodes their purchasing power and pushes them deeper into poverty.

8.Social Factors and Discrimination: Social evils like the caste system, gender discrimination, and other forms of social exclusion continue to marginalize certain sections of society, denying them equal opportunities and access to resources. This is particularly evident among Scheduled Castes, Scheduled Tribes, and women.

9.Ineffective Implementation of Poverty Alleviation Programs: Despite numerous government schemes aimed at poverty reduction, their effectiveness is often hampered by issues like corruption, leakages, lack of proper targeting, and administrative inefficiencies.

Addressing poverty in India requires a multi-pronged strategy focusing on inclusive economic growth, equitable distribution of resources, human capital development, social justice, and effective governance.

Assamese:

দৰিদ্ৰতাৰ অৰ্থ:

দৰিদ্ৰতা হৈছে এনে এক অৱস্থা বা পৰিস্থিতি যʼত এজন ব্যক্তি বা সম্প্ৰদায়ৰ ন্যূনতম জীৱন ধাৰণৰ বাবে বিত্তীয় সম্পদ আৰু অত্যাৱশ্যকীয় সামগ্ৰীৰ অভাৱ হয়। ই খাদ্য, বিশুদ্ধ খোৱাপানী, অনাময় ব্যৱস্থা, স্বাস্থ্যসেৱা, শিক্ষা, আৰু আশ্ৰয়ৰ দৰে মৌলিক মানৱীয় প্ৰয়োজনীয়তাৰ অভাৱৰ দ্বাৰা চিহ্নিত হয়। দৰিদ্ৰতা নিৰপেক্ষ (জীয়াই থকাৰ বাবে মৌলিক প্ৰয়োজনীয়তাৰ অভাৱ) বা আপেক্ষিক (সমাজৰ আনৰ তুলনাত সম্পদৰ অভাৱ) হʼব পাৰে।

ভাৰতত দৰিদ্ৰতাৰ বিভিন্ন কাৰণসমূহ:

ভাৰতত দৰিদ্ৰতা এক জটিল আৰু বহুমুখী সমস্যা, যি ঐতিহাসিক, অৰ্থনৈতিক, সামাজিক, আৰু ৰাজনৈতিক কাৰকসমূহৰ সংমিশ্ৰণৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে। কিছুমান প্ৰধান কাৰণৰ ভিতৰত আছে:

1.ঔপনিৱেশিক শোষণ আৰু অনুন্নয়ন: ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক শাসনে ভাৰতৰ সম্পদসমূহ পদ্ধতিগতভাৱে শোষণ কৰিছিল আৰু ইয়াৰ অৰ্থনীতিক ঔদ্যোগীকৰণ কৰিছিল, যাৰ ফলত ব্যাপক দৰিদ্ৰতা হৈছিল। ভাৰতক কেঁচা মালৰ যোগানকাৰী আৰু ব্ৰিটিছ সামগ্ৰীৰ বজাৰ হিচাপে গঢ়ি তোলাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল, যাৰ ফলত থলুৱা ঔদ্যোগিক বৃদ্ধি আৰু কৃষি উন্নয়নত বাধা আহিছিল।

2.উচ্চ জনসংখ্যা বৃদ্ধি: ভাৰতৰ বৃহৎ আৰু দ্ৰুতগতিত বৰ্ধিত জনসংখ্যাই ইয়াৰ সীমিত সম্পদৰ ওপৰত ব্যাপক চাপ পেলায়। উচ্চ জনসংখ্যা বৃদ্ধি, বিশেষকৈ দৰিদ্ৰসকলৰ মাজত, চাকৰি, সম্পদ, আৰু মৌলিক সেৱাৰ বাবে বৰ্ধিত প্ৰতিযোগিতাৰ সৃষ্টি কৰে, যাৰ ফলত জীৱন ধাৰণৰ মান উন্নত কৰা কঠিন হৈ পৰে।

3.নিবনুৱা আৰু অৰ্ধ-নিবনুৱা: ভাৰতীয় কৰ্মশক্তিৰ এক উল্লেখযোগ্য অংশ, বিশেষকৈ গ্ৰাম্য অঞ্চলত, নিবনুৱা আৰু অৰ্ধ-নিবনুৱা সমস্যাত ভোগে। কৃষি খণ্ড, যিয়ে বৃহৎ সংখ্যক লোকক নিয়োগ কৰে, প্ৰায়ে প্ৰচ্ছন্ন নিবনুৱা আৰু কম উৎপাদনশীলতাৰ সন্মুখীন হয়। ঔদ্যোগিক আৰু সেৱা খণ্ডত পৰ্যাপ্ত চাকৰি সৃষ্টিৰ অভাৱে সমস্যাটো অধিক বৃদ্ধি কৰে।

4.আয় আৰু সম্পদত বৈষম্য: ভাৰতত আয় আৰু সম্পদ বিতৰণত এক বিশাল বৈষম্য আছে। জনসংখ্যাৰ এক সৰু শতাংশই সম্পদৰ এক বৃহৎ অংশৰ মালিক, আনহাতে সংখ্যাগৰিষ্ঠৰ সীমিত বা কোনো সম্পদ নাই। এই বৈষম্য প্ৰায়ে শিক্ষা, স্বাস্থ্যসেৱা, আৰু অৰ্থনৈতিক সুযোগৰ অসম সুবিধাৰ দ্বাৰা চিৰস্থায়ী হয়।

5.কম কৃষি উৎপাদনশীলতা: প্ৰধানকৈ কৃষিভিত্তিক অৰ্থনীতি হোৱা স্বত্বেও, ভাৰতৰ বহু অংশত কৃষি উৎপাদনশীলতা কম হৈ আছে, যাৰ কাৰণ হৈছে সৰু আৰু খণ্ডিত ভূমিৰ মালিকানা, বৰষুণৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা, আধুনিক কৃষি কৌশলৰ অভাৱ, আৰু অপৰ্যাপ্ত জলসিঞ্চন সুবিধা। ইয়াৰ ফলত কৃষক আৰু কৃষি শ্ৰমিকৰ বাবে কম আয় হয়।

6.শিক্ষা আৰু স্বাস্থ্যসেৱাত প্ৰৱেশৰ অভাৱ: উন্নত মানৰ শিক্ষা আৰু স্বাস্থ্যসেৱা সুবিধাৰ সীমিত সুবিধা, বিশেষকৈ গ্ৰাম্য আৰু দূৰৱৰ্তী অঞ্চলত, লোকসকলক দৰিদ্ৰতাৰ চক্ৰত আৱদ্ধ কৰি ৰাখে। বেয়া শিক্ষাই চাকৰিৰ সুযোগ সীমিত কৰে, আৰু বেয়া স্বাস্থ্যে উৎপাদনশীলতা হ্ৰাস কৰে আৰু স্বাস্থ্যসেৱা ব্যয় বৃদ্ধি কৰে।

7.মুদ্ৰাস্ফীতি আৰু মূল্যবৃদ্ধি: নিৰন্তৰ মুদ্ৰাস্ফীতি, বিশেষকৈ খাদ্য সামগ্ৰীৰ মূল্যত, দৰিদ্ৰসকলক অসমানুভূতিকভাৱে প্ৰভাৱিত কৰে, যিসকলে তেওঁলোকৰ আয়ৰ এক বৃহৎ অংশ অত্যাৱশ্যকীয় সামগ্ৰীৰ ওপৰত ব্যয় কৰে। ই তেওঁলোকৰ ক্ৰয় ক্ষমতা হ্ৰাস কৰে আৰু তেওঁলোকক দৰিদ্ৰতালৈ অধিক ঠেলি দিয়ে।

8.সামাজিক কাৰক আৰু বৈষম্য: জাতি ব্যৱস্থা, লিংগ বৈষম্য, আৰু সামাজিক বৰ্জনৰ অন্যান্য ৰূপৰ দৰে সামাজিক বেয়াবোৰে সমাজৰ কিছুমান অংশক প্ৰান্তীয়কৰণ কৰি আছে, তেওঁলোকক সমান সুযোগ আৰু সম্পদৰ সুবিধাৰ পৰা বঞ্চিত কৰিছে। এইটো বিশেষকৈ অনুসূচিত জাতি, অনুসূচিত জনজাতি, আৰু মহিলাসকলৰ মাজত স্পষ্ট।

9.দৰিদ্ৰতা নিৰ্মূল কাৰ্যসূচীৰ অকাৰ্যক্ষম ৰূপায়ণ: দৰিদ্ৰতা হ্ৰাসৰ লক্ষ্যৰে অসংখ্য চৰকাৰী আঁচনি স্বত্বেও, তেওঁলোকৰ কাৰ্যকাৰিতা প্ৰায়ে দুৰ্নীতি, ফুটুকা, সঠিক লক্ষ্য নিৰ্ধাৰণৰ অভাৱ, আৰু প্ৰশাসনিক অদক্ষতাৰ দৰে সমস্যাৰ দ্বাৰা বাধাগ্ৰস্ত হয়।

ভাৰতত দৰিদ্ৰতা সমাধান কৰিবলৈ সামগ্ৰিক অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি, সম্পদৰ সমতাপূৰ্ণ বিতৰণ, মানৱ মূলধন উন্নয়ন, সামাজিক ন্যায়, আৰু কাৰ্যক্ষম শাসনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া এক বহুমুখী কৌশলৰ প্ৰয়োজন।

(b) Discuss the major challenges of human capital formation in India. (8)

(খ) ভাৰতত মানৱ মূলধন গঠনৰ প্ৰধান প্ৰত্যাহ্বানসমূহ আলোচনা কৰা।

Answer (উত্তৰ):

English:

Major Challenges of Human Capital Formation in India

Human capital formation, which involves improving the skills, knowledge, health, and overall capabilities of the population, is crucial for India’s economic growth and development. However, India faces several significant challenges in this regard:

1.Inadequate Funding for Education and Healthcare: Despite the recognized importance, public expenditure on education and healthcare in India remains relatively low compared to developed nations and even some developing countries. This leads to underfunded institutions, lack of quality infrastructure, and insufficient resources.

2.Poor Quality of Education: While access to education has improved, the quality often remains a major concern. Issues include:

•Low Learning Outcomes: Many students, even after completing several years of schooling, lack basic literacy and numeracy skills.

•Outdated Curriculum: The curriculum often fails to align with the demands of the modern job market, leading to a skill mismatch.

•Lack of Qualified Teachers: Shortage of well-trained and motivated teachers, especially in rural areas, affects teaching quality.

•Inadequate Infrastructure: Poor classroom facilities, lack of laboratories, and libraries hinder effective learning.

3.Health Challenges: A healthy population is a productive population. India faces significant health challenges that impede human capital formation:

•Malnutrition: High rates of malnutrition, especially among children and women, lead to stunted growth, cognitive impairments, and reduced productivity.

•Inadequate Healthcare Infrastructure: Shortage of doctors, nurses, hospitals, and primary healthcare centers, particularly in rural areas.

•High Out-of-Pocket Expenditure: A large portion of healthcare expenses is borne by individuals, pushing many into poverty.

•Prevalence of Communicable and Non-Communicable Diseases: A high burden of diseases affects the health and productivity of the workforce.

4.Skill Gap and Unemployment: There is a significant mismatch between the skills possessed by the workforce and the skills demanded by industries. Many graduates lack employable skills, leading to high rates of educated unemployment. Vocational training and skill development programs are often insufficient or not adequately aligned with industry needs.

5.Gender Disparities: Women often face barriers in accessing education, healthcare, and employment opportunities due to societal norms, discrimination, and safety concerns. This limits their participation in the workforce and underutilizes a significant portion of the human capital.

6.Regional Disparities: There are vast differences in human capital indicators across states and regions in India. Backward regions often lag in education, health, and skill development, leading to uneven development.

7.Brain Drain: The emigration of highly skilled and educated individuals to developed countries for better opportunities represents a loss of valuable human capital for India.

8.Informal Sector Dominance: A large part of the Indian workforce is in the informal sector, which often provides limited opportunities for skill development, social security, and career progression, hindering human capital accumulation.

Addressing these challenges requires sustained investment in education and health, curriculum reforms, skill development initiatives, gender-sensitive policies, and strengthening public healthcare systems to ensure that India’s vast population can be transformed into a productive human capital.

Assamese:

ভাৰতত মানৱ মূলধন গঠনৰ প্ৰধান প্ৰত্যাহ্বানসমূহ

মানৱ মূলধন গঠন, যʼত জনসংখ্যাৰ দক্ষতা, জ্ঞান, স্বাস্থ্য, আৰু সামগ্ৰিক ক্ষমতা উন্নত কৰা অন্তৰ্ভুক্ত, ভাৰতৰ অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি আৰু উন্নয়নৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ। অৱশ্যে, ভাৰতে এই ক্ষেত্ৰত কেইবাটাও গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰত্যাহ্বানৰ সন্মুখীন হৈছে:

1.শিক্ষা আৰু স্বাস্থ্যসেৱাৰ বাবে অপৰ্যাপ্ত পুঁজি: স্বীকৃত গুৰুত্ব স্বত্বেও, ভাৰতত শিক্ষা আৰু স্বাস্থ্যসেৱাত ৰাজহুৱা ব্যয় উন্নত দেশসমূহ আৰু আনকি কিছুমান উন্নয়নশীল দেশৰ তুলনাত তুলনামূলকভাৱে কম হৈ আছে। ইয়াৰ ফলত পুঁজিৰ অভাৱত ভোগা প্ৰতিষ্ঠান, উন্নত মানৰ আন্তঃগাঁথনিৰ অভাৱ, আৰু অপৰ্যাপ্ত সম্পদৰ সৃষ্টি হয়।

2.শিক্ষাৰ নিম্ন মানদণ্ড: শিক্ষাৰ সুবিধা উন্নত হৈছে যদিও, মানদণ্ড প্ৰায়ে এক প্ৰধান চিন্তাৰ বিষয় হৈ আছে। সমস্যাসমূহৰ ভিতৰত আছে:

•কম শিক্ষণৰ ফলাফল: বহুতো ছাত্ৰ-ছাত্ৰী, কেইবা বছৰৰ স্কুলীয়া শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছতো, মৌলিক সাক্ষৰতা আৰু সংখ্যা জ্ঞানৰ দক্ষতাৰ অভাৱত ভোগে।

•পুৰণি পাঠ্যক্ৰম: পাঠ্যক্ৰম প্ৰায়ে আধুনিক চাকৰি বজাৰৰ চাহিদাৰ সৈতে খাপ নাখায়, যাৰ ফলত দক্ষতাৰ অমিল হয়।

•যোগ্য শিক্ষকৰ অভাৱ: সুপ্ৰশিক্ষিত আৰু প্ৰেৰিত শিক্ষকৰ অভাৱ, বিশেষকৈ গ্ৰাম্য অঞ্চলত, শিক্ষণৰ মানদণ্ডক প্ৰভাৱিত কৰে।

•অপৰ্যাপ্ত আন্তঃগাঁথনি: বেয়া শ্ৰেণীকোঠা সুবিধা, পৰীক্ষাগাৰৰ অভাৱ, আৰু পুথিভঁৰালে কাৰ্যক্ষম শিক্ষাত বাধা দিয়ে।

3.স্বাস্থ্যৰ প্ৰত্যাহ্বানসমূহ: এক সুস্থ জনসংখ্যা এক উৎপাদনশীল জনসংখ্যা। ভাৰতে মানৱ মূলধন গঠনত বাধা দিয়া গুৰুত্বপূৰ্ণ স্বাস্থ্য প্ৰত্যাহ্বানৰ সন্মুখীন হৈছে:

•পুষ্টিহীনতা: পুষ্টিহীনতাৰ উচ্চ হাৰ, বিশেষকৈ শিশু আৰু মহিলাৰ মাজত, বিকাশত বাধা, জ্ঞানীয় অক্ষমতা, আৰু উৎপাদনশীলতা হ্ৰাস কৰে।

•অপৰ্যাপ্ত স্বাস্থ্যসেৱা আন্তঃগাঁথনি: চিকিৎসক, নাৰ্ছ, চিকিৎসালয়, আৰু প্ৰাথমিক স্বাস্থ্যসেৱা কেন্দ্ৰৰ অভাৱ, বিশেষকৈ গ্ৰাম্য অঞ্চলত।

•উচ্চ পকেটৰ বাহিৰৰ ব্যয়: স্বাস্থ্যসেৱা ব্যয়ৰ এক বৃহৎ অংশ ব্যক্তিসকলে বহন কৰে, যাৰ ফলত বহুতো লোক দৰিদ্ৰতালৈ ঠেলি খায়।

•সংক্ৰামক আৰু অসংক্ৰামক ৰোগৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ: ৰোগৰ উচ্চ বোজাই কৰ্মশক্তিৰ স্বাস্থ্য আৰু উৎপাদনশীলতাক প্ৰভাৱিত কৰে।

4.দক্ষতাৰ ব্যৱধান আৰু নিবনুৱা: কৰ্মশক্তিৰ দ্বাৰা থকা দক্ষতা আৰু উদ্যোগসমূহৰ দ্বাৰা বিচৰা দক্ষতাৰ মাজত এক উল্লেখযোগ্য অমিল আছে। বহুতো স্নাতকৰ নিয়োগযোগ্য দক্ষতাৰ অভাৱ থাকে, যাৰ ফলত শিক্ষিত নিবনুৱাৰ উচ্চ হাৰ হয়। বৃত্তিমূলক প্ৰশিক্ষণ আৰু দক্ষতা উন্নয়ন কাৰ্যসূচী প্ৰায়ে অপৰ্যাপ্ত বা উদ্যোগৰ প্ৰয়োজনৰ সৈতে পৰ্যাপ্তভাৱে খাপ নাখায়।

5.লিংগ বৈষম্য: মহিলাসকলে প্ৰায়ে সামাজিক নীতি-নিয়ম, বৈষম্য, আৰু সুৰক্ষাৰ চিন্তাৰ বাবে শিক্ষা, স্বাস্থ্যসেৱা, আৰু নিয়োগৰ সুযোগ লাভ কৰাত বাধাৰ সন্মুখীন হয়। ই কৰ্মশক্তিত তেওঁলোকৰ অংশগ্ৰহণ সীমিত কৰে আৰু মানৱ মূলধনৰ এক উল্লেখযোগ্য অংশক কম ব্যৱহাৰ কৰে।

6.আঞ্চলিক বৈষম্য: ভাৰতত ৰাজ্য আৰু অঞ্চলসমূহৰ মাজত মানৱ মূলধন সূচকত বিশাল পাৰ্থক্য আছে। পিছপৰা অঞ্চলসমূহে প্ৰায়ে শিক্ষা, স্বাস্থ্য, আৰু দক্ষতা উন্নয়নত পিছ পৰি থাকে, যাৰ ফলত অসম উন্নয়ন হয়।

7.মেধাৰ পলায়ন: উন্নত সুযোগৰ বাবে উচ্চ দক্ষ আৰু শিক্ষিত ব্যক্তিসকলৰ উন্নত দেশসমূহলৈ প্ৰব্ৰজনে ভাৰতৰ বাবে মূল্যৱান মানৱ মূলধনৰ ক্ষতি সূচায়।

8.অনানুষ্ঠানিক খণ্ডৰ প্ৰাধান্য: ভাৰতীয় কৰ্মশক্তিৰ এক বৃহৎ অংশ অনানুষ্ঠানিক খণ্ডত আছে, যিয়ে প্ৰায়ে দক্ষতা উন্নয়ন, সামাজিক সুৰক্ষা, আৰু কেৰিয়াৰ অগ্ৰগতিৰ বাবে সীমিত সুযোগ প্ৰদান কৰে, যাৰ ফলত মানৱ মূলধন সংগ্ৰহ বাধাগ্ৰস্ত হয়।

এই প্ৰত্যাহ্বানসমূহ সমাধান কৰিবলৈ শিক্ষা আৰু স্বাস্থ্যত নিৰন্তৰ বিনিয়োগ, পাঠ্যক্ৰম সংস্কাৰ, দক্ষতা উন্নয়ন পদক্ষেপ, লিংগ-সংবেদনশীল নীতি, আৰু ৰাজহুৱা স্বাস্থ্যসেৱা প্ৰণালী শক্তিশালী কৰাৰ প্ৰয়োজন যাতে ভাৰতৰ বিশাল জনসংখ্যাক এক উৎপাদনশীল মানৱ মূলধনলৈ ৰূপান্তৰ কৰিব পাৰি।

12. Answer any one of the following questions: (8×1=8)

(a) Explain the meaning of sustainable development. Discuss the strategies for sustainable development in India. (2+6=8)

(ক) বহনক্ষম উন্নয়নৰ অৰ্থ ব্যাখ্যা কৰা। ভাৰতত বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে কৌশলসমূহ আলোচনা কৰা।

Answer (উত্তৰ):

English:

Meaning of Sustainable Development:

Sustainable development is a concept that emphasizes meeting the needs of the present generation without compromising the ability of future generations to meet their own needs. It involves integrating economic development with environmental protection and social equity. The core idea is to achieve economic growth while preserving natural resources, protecting ecosystems, and ensuring social justice for all.

Strategies for Sustainable Development in India:

India, being a large and developing economy, faces significant challenges in achieving sustainable development due to its large population, resource constraints, and environmental pressures. Various strategies are being adopted and need further strengthening:

1.Promotion of Renewable Energy Sources: Shifting from fossil fuels to renewable energy sources like solar, wind, hydro, and biomass is crucial. India has ambitious targets for renewable energy capacity addition to reduce its carbon footprint and energy dependence.

2.Sustainable Agriculture Practices: Promoting organic farming, judicious use of water (e.g., drip irrigation), crop diversification, and integrated pest management can enhance agricultural productivity while minimizing environmental damage. Reducing reliance on chemical fertilizers and pesticides is also key.

3.Conservation of Natural Resources: Implementing policies for the conservation of forests, water bodies, and biodiversity is essential. This includes afforestation programs, watershed management, and protection of endangered species and ecosystems.

4.Waste Management and Pollution Control: Effective waste management (reduce, reuse, recycle), proper disposal of hazardous waste, and stringent pollution control measures for industrial and vehicular emissions are vital. Promoting circular economy principles can also help.

5.Population Control and Family Planning: While not directly an economic strategy, managing population growth can ease the pressure on natural resources and infrastructure, contributing indirectly to sustainable development.

6.Green National Income Accounting: Incorporating environmental costs and benefits into national income accounting can provide a more accurate picture of economic progress and encourage environmentally responsible decision-making.

7.Promoting Public Transport and Green Infrastructure: Investing in efficient public transportation systems, developing green buildings, and promoting urban planning that integrates green spaces can reduce pollution and improve urban sustainability.

8.Education and Awareness: Educating the public about environmental issues, sustainable lifestyles, and the importance of conservation is fundamental. This fosters a sense of responsibility and encourages participation in sustainable practices.

9.International Cooperation and Technology Transfer: Collaborating with international bodies and developed countries for technology transfer, financial assistance, and sharing best practices in sustainable development is also important.

10.Strengthening Environmental Regulations and Governance: Robust environmental laws, effective enforcement mechanisms, and transparent governance are necessary to ensure compliance and accountability in environmental protection.

Achieving sustainable development in India requires a concerted effort from the government, private sector, civil society, and individuals, integrating economic growth with environmental stewardship and social equity.

Assamese:

বহনক্ষম উন্নয়নৰ অৰ্থ:

বহনক্ষম উন্নয়ন হৈছে এনে এক ধাৰণা যিয়ে ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণ কৰাৰ ক্ষমতাত কোনো আপোচ নকৰাকৈ বৰ্তমান প্ৰজন্মৰ প্ৰয়োজন পূৰণ কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে। ইয়াত অৰ্থনৈতিক উন্নয়নক পৰিৱেশ সুৰক্ষা আৰু সামাজিক সমতাৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা অন্তৰ্ভুক্ত। মূল ধাৰণাটো হৈছে প্ৰাকৃতিক সম্পদ সংৰক্ষণ, পৰিৱেশ তন্ত্ৰ সুৰক্ষা, আৰু সকলোৰে বাবে সামাজিক ন্যায় নিশ্চিত কৰি অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি লাভ কৰা।

ভাৰতত বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে কৌশলসমূহ:

ভাৰত, এক বৃহৎ আৰু উন্নয়নশীল অৰ্থনীতি হোৱাৰ বাবে, ইয়াৰ বৃহৎ জনসংখ্যা, সম্পদৰ সীমাবদ্ধতা, আৰু পৰিৱেশগত চাপৰ বাবে বহনক্ষম উন্নয়ন লাভ কৰাত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰত্যাহ্বানৰ সন্মুখীন হয়। বিভিন্ন কৌশল গ্ৰহণ কৰা হৈছে আৰু ইয়াক অধিক শক্তিশালী কৰাৰ প্ৰয়োজন আছে:

1.নৱীকৰণযোগ্য শক্তি উৎসৰ প্ৰচাৰ: জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ পৰা সৌৰ, বায়ু, জল, আৰু জৈৱ ইন্ধনৰ দৰে নৱীকৰণযোগ্য শক্তি উৎসসমূহলৈ স্থানান্তৰ কৰাটো গুৰুত্বপূৰ্ণ। ভাৰতৰ কাৰ্বন ফুটপ্ৰিন্ট আৰু শক্তি নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰিবলৈ নৱীকৰণযোগ্য শক্তি ক্ষমতা বৃদ্ধিৰ বাবে উচ্চাকাংক্ষী লক্ষ্য আছে।

2.বহনক্ষম কৃষি পদ্ধতি: জৈৱিক কৃষি, পানীৰ সঠিক ব্যৱহাৰ (যেনে, ড্ৰিপ জলসিঞ্চন), শস্য বৈচিত্ৰ্যকৰণ, আৰু সমন্বিত কীট নিয়ন্ত্ৰণৰ প্ৰচাৰে পৰিৱেশৰ ক্ষতি কম কৰাৰ লগতে কৃষি উৎপাদনশীলতা বৃদ্ধি কৰিব পাৰে। ৰাসায়নিক সাৰ আৰু কীটনাশকৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰাটোও গুৰুত্বপূৰ্ণ।

3.প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ সংৰক্ষণ: অৰণ্য, জলভাগ, আৰু জৈৱ বৈচিত্ৰ্য সংৰক্ষণৰ বাবে নীতি ৰূপায়ণ কৰাটো অত্যাৱশ্যকীয়। ইয়াত বনায়ন কাৰ্যসূচী, জলবিভাজিকা ব্যৱস্থাপনা, আৰু বিলুপ্তপ্ৰায় প্ৰজাতি আৰু পৰিৱেশ তন্ত্ৰৰ সুৰক্ষা অন্তৰ্ভুক্ত।

4.আৱৰ্জনা ব্যৱস্থাপনা আৰু প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণ: কাৰ্যক্ষম আৱৰ্জনা ব্যৱস্থাপনা (হ্ৰাস কৰা, পুনৰ ব্যৱহাৰ কৰা, পুনৰ চক্ৰণ কৰা), বিপদজনক আৱৰ্জনাৰ সঠিক নিষ্পত্তি, আৰু ঔদ্যোগিক আৰু যান-বাহনৰ নিৰ্গমনৰ বাবে কঠোৰ প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থা অত্যাৱশ্যকীয়। বৃত্তাকাৰ অৰ্থনীতিৰ নীতিসমূহৰ প্ৰচাৰেও সহায় কৰিব পাৰে।

5.জনসংখ্যা নিয়ন্ত্ৰণ আৰু পৰিয়াল পৰিকল্পনা: যদিও পোনপটীয়াকৈ এক অৰ্থনৈতিক কৌশল নহয়, জনসংখ্যা বৃদ্ধি ব্যৱস্থাপনা কৰিলে প্ৰাকৃতিক সম্পদ আৰু আন্তঃগাঁথনিৰ ওপৰত চাপ কমাব পাৰি, যাৰ ফলত বহনক্ষম উন্নয়নত পৰোক্ষভাৱে অৱদান যোগায়।

6.সেউজ ৰাষ্ট্ৰীয় আয় হিচাপ: ৰাষ্ট্ৰীয় আয় হিচাপত পৰিৱেশগত ব্যয় আৰু সুবিধাসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰিলে অৰ্থনৈতিক প্ৰগতিৰ এক অধিক সঠিক ছবি প্ৰদান কৰিব পাৰে আৰু পৰিৱেশগতভাৱে দায়বদ্ধ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণক উৎসাহিত কৰিব পাৰে।

7.ৰাজহুৱা পৰিবহন আৰু সেউজ আন্তঃগাঁথনিৰ প্ৰচাৰ: কাৰ্যক্ষম ৰাজহুৱা পৰিবহন প্ৰণালীত বিনিয়োগ কৰা, সেউজ ভৱন নিৰ্মাণ কৰা, আৰু সেউজ স্থানসমূহক একত্ৰিত কৰা নগৰ পৰিকল্পনাৰ প্ৰচাৰে প্ৰদূষণ হ্ৰাস কৰিব পাৰে আৰু নগৰীয়া বহনক্ষমতা উন্নত কৰিব পাৰে।

8.শিক্ষা আৰু সজাগতা: পৰিৱেশগত সমস্যা, বহনক্ষম জীৱনশৈলী, আৰু সংৰক্ষণৰ গুৰুত্বৰ বিষয়ে জনসাধাৰণক শিক্ষিত কৰাটো মৌলিক। ই দায়িত্ববোধৰ সৃষ্টি কৰে আৰু বহনক্ষম পদ্ধতিসমূহত অংশগ্ৰহণক উৎসাহিত কৰে।

9.আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সহযোগিতা আৰু প্ৰযুক্তি হস্তান্তৰ: প্ৰযুক্তি হস্তান্তৰ, বিত্তীয় সহায়, আৰু বহনক্ষম উন্নয়নত শ্ৰেষ্ঠ পদ্ধতিসমূহ ভাগ বতৰা কৰাৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থা আৰু উন্নত দেশসমূহৰ সৈতে সহযোগিতা কৰাটোও গুৰুত্বপূৰ্ণ।

10.পৰিৱেশগত নিয়ম আৰু শাসন শক্তিশালী কৰা: পৰিৱেশ সুৰক্ষাত অনুপালন আৰু জবাবদিহিতা নিশ্চিত কৰিবলৈ শক্তিশালী পৰিৱেশ আইন, কাৰ্যক্ষম বলবৎকৰণ ব্যৱস্থা, আৰু স্বচ্ছ শাসন প্ৰয়োজনীয়।

ভাৰতত বহনক্ষম উন্নয়ন লাভ কৰিবলৈ চৰকাৰ, ব্যক্তিগত খণ্ড, অসামৰিক সমাজ, আৰু ব্যক্তিসকলৰ পৰা এক সমন্বিত প্ৰচেষ্টাৰ প্ৰয়োজন, যিয়ে অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধিক পৰিৱেশগত ব্যৱস্থাপনা আৰু সামাজিক সমতাৰ সৈতে একত্ৰিত কৰে।

(b) Explain the concept of rural credit. Discuss the various sources of rural credit in India. (2+6=8)

(খ) গ্ৰাম্য ঋণৰ ধাৰণাটো ব্যাখ্যা কৰা। ভাৰতত গ্ৰাম্য ঋণৰ বিভিন্ন উৎসসমূহ আলোচনা কৰা।

Answer (উত্তৰ):

English:

Concept of Rural Credit:

Rural credit refers to the financial assistance provided to individuals and entities in rural areas for various purposes, primarily agricultural activities, but also for non-farm activities, consumption needs, and social obligations. It is crucial for enhancing agricultural productivity, promoting rural entrepreneurship, alleviating poverty, and improving the overall living standards of the rural population. Rural credit can be short-term (for crop production), medium-term (for purchasing machinery), or long-term (for land improvement or investment in allied activities).

Various Sources of Rural Credit in India:

In India, rural credit is primarily sourced from two broad categories: institutional and non-institutional sources.

I. Institutional Sources: These are organized financial bodies regulated by the government, aiming to provide credit at reasonable interest rates and terms. They have gained significant importance over time.

1.Commercial Banks: These are the largest source of institutional credit. They provide direct and indirect finance to agriculture and allied activities, small-scale industries, and other rural enterprises. They operate through a vast network of rural and semi-urban branches.

2.Regional Rural Banks (RRBs): Established to cater specifically to the credit needs of small and marginal farmers, agricultural laborers, and rural artisans. They combine the local feel and familiarity of cooperatives with the professionalism of commercial banks.

3.Cooperative Credit Societies: These are member-owned and member-controlled organizations that provide short-term and medium-term credit to their members, primarily farmers. They operate at the village, district, and state levels (Primary Agricultural Credit Societies – PACS, District Central Cooperative Banks – DCCBs, State Cooperative Banks – SCBs).

4.Land Development Banks (LDBs) / Rural Cooperative Agricultural and Rural Development Banks (RCARDBs): These specialize in providing long-term credit for agricultural development, such as land improvement, purchase of machinery, and irrigation facilities.

5.National Bank for Agriculture and Rural Development (NABARD): NABARD is an apex development bank that facilitates credit flow for promotion and development of agriculture, small-scale industries, cottage and village industries, handicrafts, and other rural crafts. It refinances credit institutions and provides training and development support.

6.Self-Help Groups (SHGs) and Microfinance Institutions (MFIs): SHGs are small, informal associations of people who come together to save and lend money to each other. They are often linked with banks (SHG-Bank Linkage Program) and have emerged as a powerful tool for financial inclusion and empowering rural women. MFIs also provide small loans to low-income individuals or groups who typically lack access to conventional banking services.

II. Non-Institutional Sources: These are traditional sources of credit, often characterized by high interest rates, exploitative practices, and lack of formal regulation. Their importance has declined but they still exist, especially for urgent or small credit needs.

1.Moneylenders: Historically the most dominant source, moneylenders provide loans at very high interest rates, often exploiting the poor and illiterate. They are still prevalent in remote areas where institutional credit is scarce.

2.Traders and Commission Agents: They provide loans to farmers, often on the condition that the produce will be sold to them at predetermined (often lower) prices. This creates a cycle of debt.

3.Relatives and Friends: Loans from relatives and friends are usually informal, interest-free, or at very low interest rates, but their capacity to lend is limited.

The shift from non-institutional to institutional sources of credit has been a key aspect of rural development policy in India, aiming to protect farmers from exploitation and ensure access to affordable credit for productive purposes.

Assamese:

গ্ৰাম্য ঋণৰ ধাৰণা:

গ্ৰাম্য ঋণ হৈছে গ্ৰাম্য অঞ্চলৰ ব্যক্তি আৰু সত্তাসমূহক বিভিন্ন উদ্দেশ্যৰ বাবে প্ৰদান কৰা বিত্তীয় সহায়, প্ৰধানকৈ কৃষি কাৰ্যকলাপৰ বাবে, কিন্তু অ-কৃষি কাৰ্যকলাপ, উপভোগৰ প্ৰয়োজন, আৰু সামাজিক দায়বদ্ধতাৰ বাবেও। ই কৃষি উৎপাদনশীলতা বৃদ্ধি, গ্ৰাম্য উদ্যোগীকৰণৰ প্ৰচাৰ, দৰিদ্ৰতা নিৰ্মূল, আৰু গ্ৰাম্য জনসংখ্যাৰ সামগ্ৰিক জীৱন ধাৰণৰ মান উন্নত কৰাৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ। গ্ৰাম্য ঋণ হ্ৰস্বম্যাদী (শস্য উৎপাদনৰ বাবে), মধ্যম্যাদী (যন্ত্ৰপাতি ক্ৰয়ৰ বাবে), বা দীৰ্ঘম্যাদী (ভূমি উন্নয়ন বা আনুষঙ্গিক কাৰ্যকলাপত বিনিয়োগৰ বাবে) হʼব পাৰে।

ভাৰতত গ্ৰাম্য ঋণৰ বিভিন্ন উৎসসমূহ:

ভাৰতত, গ্ৰাম্য ঋণ প্ৰধানকৈ দুটা বহল শ্ৰেণীৰ পৰা আহৰণ কৰা হয়: আনুষ্ঠানিক আৰু অনানুষ্ঠানিক উৎস।

I. আনুষ্ঠানিক উৎস: এইবোৰ হৈছে চৰকাৰৰ দ্বাৰা নিয়ন্ত্ৰিত সংগঠিত বিত্তীয় সংস্থা, যাৰ লক্ষ্য হৈছে যুক্তিসঙ্গত সুতৰ হাৰ আৰু চৰ্তত ঋণ প্ৰদান কৰা। সময়ৰ লগে লগে এইবোৰে যথেষ্ট গুৰুত্ব লাভ কৰিছে।

1.বাণিজ্যিক বেংক: এইবোৰ আনুষ্ঠানিক ঋণৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ উৎস। এইবোৰে কৃষি আৰু আনুষঙ্গিক কাৰ্যকলাপ, ক্ষুদ্ৰ উদ্যোগ, আৰু অন্যান্য গ্ৰাম্য উদ্যোগসমূহলৈ পোনপটীয়া আৰু পৰোক্ষ বিত্ত যোগান ধৰে। এইবোৰে গ্ৰাম্য আৰু অৰ্ধ-নগৰীয়া শাখাৰ এক বিশাল নেটৱৰ্কৰ জৰিয়তে কাম কৰে।

2.আঞ্চলিক গ্ৰাম্য বেংক (RRBs): বিশেষকৈ সৰু আৰু প্ৰান্তীয় কৃষক, কৃষি শ্ৰমিক, আৰু গ্ৰাম্য শিল্পীসকলৰ ঋণৰ প্ৰয়োজন পূৰণ কৰিবলৈ স্থাপন কৰা হৈছে। এইবোৰে সমবায়ৰ স্থানীয় অনুভৱ আৰু পৰিচিতি বাণিজ্যিক বেংকৰ পেছাদাৰীত্বৰ সৈতে একত্ৰিত কৰে।

3.সমবায় ঋণ সমিতি: এইবোৰ সদস্য-মালিকানাধীন আৰু সদস্য-নিয়ন্ত্ৰিত সংগঠন যিয়ে তেওঁলোকৰ সদস্যসকলক, প্ৰধানকৈ কৃষকসকলক, হ্ৰস্বম্যাদী আৰু মধ্যম্যাদী ঋণ প্ৰদান কৰে। এইবোৰে গাওঁ, জিলা, আৰু ৰাজ্যিক পৰ্যায়ত কাম কৰে (প্ৰাথমিক কৃষি ঋণ সমিতি – PACS, জিলা কেন্দ্ৰীয় সমবায় বেংক – DCCBs, ৰাজ্যিক সমবায় বেংক – SCBs)।

4.ভূমি উন্নয়ন বেংক (LDBs) / গ্ৰাম্য সমবায় কৃষি আৰু গ্ৰাম্য উন্নয়ন বেংক (RCARDBs): এইবোৰে কৃষি উন্নয়নৰ বাবে দীৰ্ঘম্যাদী ঋণ প্ৰদানত বিশেষজ্ঞ, যেনে ভূমি উন্নয়ন, যন্ত্ৰপাতি ক্ৰয়, আৰু জলসিঞ্চন সুবিধা।

5.কৃষি আৰু গ্ৰাম্য উন্নয়নৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় বেংক (NABARD): NABARD হৈছে এক শীৰ্ষ উন্নয়ন বেংক যিয়ে কৃষি, ক্ষুদ্ৰ উদ্যোগ, কুটিৰ আৰু গ্ৰাম্য উদ্যোগ, হস্তশিল্প, আৰু অন্যান্য গ্ৰাম্য শিল্পৰ প্ৰচাৰ আৰু উন্নয়নৰ বাবে ঋণ প্ৰবাহ সহজ কৰে। ই ঋণ প্ৰতিষ্ঠানসমূহক পুনৰ বিত্ত যোগান ধৰে আৰু প্ৰশিক্ষণ আৰু উন্নয়ন সহায় প্ৰদান কৰে।

6.আত্মসহায়ক গোট (SHGs) আৰু ক্ষুদ্ৰ বিত্তীয় প্ৰতিষ্ঠান (MFIs): SHGs হৈছে লোকসকলৰ সৰু, অনানুষ্ঠানিক সংগঠন যিসকলে একেলগে আহি সঞ্চয় কৰে আৰু ইজনে সিজনক ঋণ দিয়ে। এইবোৰ প্ৰায়ে বেংকৰ সৈতে সংযুক্ত (SHG-Bank Linkage Program) আৰু বিত্তীয় অন্তৰ্ভুক্তি আৰু গ্ৰাম্য মহিলাসকলক সৱল কৰাৰ বাবে এক শক্তিশালী আহিলা হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছে। MFIs এ কম আয়ৰ ব্যক্তি বা গোটসমূহক সৰু ঋণ প্ৰদান কৰে যিসকলৰ সাধাৰণতে পৰম্পৰাগত বেংকিং সেৱাত প্ৰৱেশৰ অভাৱ থাকে।

II. অনানুষ্ঠানিক উৎস: এইবোৰ ঋণৰ পৰম্পৰাগত উৎস, প্ৰায়ে উচ্চ সুতৰ হাৰ, শোষণমূলক পদ্ধতি, আৰু আনুষ্ঠানিক নিয়ন্ত্ৰণৰ অভাৱৰ দ্বাৰা চিহ্নিত হয়। এইবোৰৰ গুৰুত্ব হ্ৰাস পাইছে কিন্তু এতিয়াও বিদ্যমান, বিশেষকৈ জৰুৰী বা সৰু ঋণৰ প্ৰয়োজনৰ বাবে।

1.মহাজন: ঐতিহাসিকভাৱে আটাইতকৈ প্ৰধান উৎস, মহাজনসকলে অতি উচ্চ সুতৰ হাৰত ঋণ প্ৰদান কৰে, প্ৰায়ে দৰিদ্ৰ আৰু নিৰক্ষৰ লোকসকলক শোষণ কৰে। আনুষ্ঠানিক ঋণ বিৰল হোৱা দূৰৱৰ্তী অঞ্চলসমূহত এইবোৰ এতিয়াও প্ৰচলিত।

2.ব্যৱসায়ী আৰু কমিচন এজেণ্ট: এইবোৰে কৃষকসকলক ঋণ প্ৰদান কৰে, প্ৰায়ে এই চৰ্তত যে উৎপাদন তেওঁলোকক পূৰ্বনিৰ্ধাৰিত (প্ৰায়ে কম) মূল্যত বিক্ৰী কৰা হʼব। ই ঋণৰ এক চক্ৰ সৃষ্টি কৰে।

3.আত্মীয় আৰু বন্ধু: আত্মীয় আৰু বন্ধুৰ পৰা লোৱা ঋণ সাধাৰণতে অনানুষ্ঠানিক, সুতবিহীন, বা অতি কম সুতৰ হাৰত হয়, কিন্তু ঋণ দিয়াৰ তেওঁলোকৰ ক্ষমতা সীমিত।

অনানুষ্ঠানিকৰ পৰা আনুষ্ঠানিক ঋণৰ উৎসসমূহলৈ স্থানান্তৰ ভাৰতত গ্ৰাম্য উন্নয়ন নীতিৰ এক প্ৰধান দিশ হৈ আহিছে, যাৰ লক্ষ্য হৈছে কৃষকসকলক শোষণৰ পৰা সুৰক্ষা দিয়া আৰু উৎপাদনশীল উদ্দেশ্যৰ বাবে সুলভ ঋণৰ সুবিধা নিশ্চিত কৰা।

—END OF SOLUTION—