Class 7 – পাঠ: ২
প্ৰাণীৰ পুষ্টি
প্রশ্ন ১: খালী ঠাই পূৰ কৰা।
(ক) মানুহৰ পুষ্টিৰ প্রধান স্তৰবোৰ হ’ল খাদ্যগ্ৰহণ, পাচন, শোষণ, আত্মীকৰণ, আৰু নিৰ্গমণ।
(খ) মানুহৰ দেহত থকা আটাইতকৈ ডাঙৰ গ্ৰন্থি হ’ল যকৃত।
(গ) পাকস্থলীয়ে হাইড্ৰক্লৰিক এছিড আৰু পাচক ৰস নিঃসৰণ কৰে, যিয়ে খাদ্যৰ ওপৰত ক্রিয়া কৰে।
(ঘ) ক্ষুদ্রান্ত্ৰৰ বেৰৰ পৰা ওলোৱা আঙুলিৰ দৰে প্ৰবৰ্দ্ধবোৰক ভিলি বোলে।
(ঙ) এমিবাই তাৰ খাদ্য ৰসধানীত পাচন ঘটায়।
প্রশ্ন ২: সঁচা-মিছা লিখা।
(ক) পেটত পাচন আৰম্ভ হয়।
উত্তৰ: মিছা।
(খ) জিভাই লালটিৰ লগত খাদ্য মিহলি কৰাত সহায় কৰে।
উত্তৰ: সঁচা।
(গ) পিত্তথলি (গল ব্লাডাৰ) পিত্তৰস সাময়িকভাবে জমা কৰি ৰাখে।
উত্তৰ: সঁচা।
(ঘ) পাগুলি খোৱা জন্তুবোৰে (ৰুমিনেন্ট) গিলি থোৱা ঘাঁহবোৰ উগাৰি আনে আৰু কিছুসময় পাগুলি থাকে।
উত্তৰ: সঁচা।
প্রশ্ন ৩: শুদ্ধ উত্তৰটো বাছি উলিওৱা।
(ক) চৰ্বী সম্পূৰ্ণৰূপে হজম হোৱা অংগ হ’ল—
উত্তৰ: (iii) ক্ষুদ্রান্ত্ৰ।
(খ) হজম নোহোৱা খাদ্যৰ পৰা নিৰ্গত পানী ভাগ প্রধানকৈ শোষিত হোৱা অংগটো হ’ল—
উত্তৰ: (iv) বৃহদান্ত্ৰ।
প্রশ্ন ৪: স্তম্ভ-I আৰু স্তম্ভ-II মিলোৱা।
উত্তৰ:
| স্তম্ভ-I | স্তম্ভ-II |
|---|---|
| কার্ব’হাইড্ৰেট | চেনী |
| প্ৰ’টিন | এমিন’ এচিড |
| চৰ্বী | ফেটি এছিড আৰু গ্লিচাৰল |
প্রশ্ন ৫: ভিলাই কি? ইয়াক ক’ত পোৱা যায় আৰু ইয়াৰ কাৰ্য কি?
উত্তৰ:
- ভিলাই হ’ল ক্ষুদ্রান্ত্ৰৰ বেৰৰ পৰা ওলোৱা আঙুলিৰ দৰে প্ৰবৰ্দ্ধ।
- ইয়াক ক্ষুদ্রান্ত্ৰৰ বেৰত পোৱা যায়।
- কাৰ্য: ভিলাইয়ে ক্ষুদ্রান্ত্ৰৰ পৃষ্ঠকালি বৃদ্ধি কৰে আৰু পাচিত খাদ্য শোষণত সহায় কৰে।
প্রশ্ন ৬: পিত্তৰস ক’ত উৎপন্ন হয়? ই খাদ্যৰ কোনটো উপাদান হজম কৰাত সহায় কৰে?
উত্তৰ:
- পিত্তৰস যকৃতত উৎপন্ন হয়।
- ই চৰ্বীজাতীয় খাদ্য হজম কৰাত সহায় কৰে।
প্রশ্ন ৭: ৰুমিনেটিং (পাগুলি খোৱা) প্রাণীয়ে হজম কৰিব পৰা অথচ মানুহে হজম কৰিব নোৱাৰা খাদ্যবিধৰ নাম লিখা। হজম কৰিব নোৱাৰাৰ কাৰণো দিয়া।
উত্তৰ:
ৰুমিনেটিং প্রাণীয়ে হজম কৰিব পৰা অথচ মানুহে হজম কৰিব নোৱাৰা খাদ্যবিধ হ’ল ছেলুল’জ।
- কাৰণ: মানুহৰ পাচনতন্ত্ৰত ছেলুল’জ ভাঙিবলৈ প্ৰয়োজনীয় এনজাইম (ছেলুলেজ) নাথাকে। আনহাতে, ৰুমিনেটিং প্রাণীৰ পাচনতন্ত্ৰত ৰূমেন নামৰ এটা বিশেষ কোঠালি থাকে, য’ত বিশেষ ধৰণৰ বেক্টেৰিয়া আৰু মাইক্ৰ’অৰ্গানিজম থাকে। এই বেক্টেৰিয়াই ছেলুল’জ ভাঙি শৰ্কৰালৈ ৰূপান্তৰিত কৰে, যিটো ৰুমিনেটিং প্রাণীয়ে শক্তি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে।
প্রশ্ন ৮: আমি গ্লুক’জৰ পৰা তাৎক্ষণিক শক্তি কিয় পাওঁ?
উত্তৰ:
গ্লুক’জ হ’ল এটা সৰলতম শৰ্কৰা (কার্বহাইড্ৰেট)। ইয়াৰ অণুবোৰ সহজে ভাঙি শক্তি উৎপন্ন কৰে।
- গ্লুক’জৰ অণুবোৰ কোষত অক্সিজেনৰ সহায়ত জাৰিত হয় আৰু ইয়াৰ পৰা কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড, পানী আৰু শক্তি উৎপন্ন হয়।
- এই প্ৰক্ৰিয়াটোক কোষীয় শ্বসন বোলে। গ্লুক’জৰ পৰা পোৱা শক্তি দেহৰ বিভিন্ন কাৰ্যকলাপৰ বাবে ব্যৱহাৰ হয়।
প্রশ্ন ৯: পাচন নলীৰ কোনবোৰ অংগ তলত দিয়া কাৰ্যসমূহৰ লগত জড়িত?
(ক) খাদ্য শোষণ
(খ) খাদ্য চোবোৱা
(গ) বেক্টেৰিয়া নাশ কৰণ
(ঘ) খাদ্যৰ পূৰ্ণ পাচন
(ঙ) মল প্রস্তুত
উত্তৰ:
(ক) খাদ্য শোষণ → ক্ষুদ্রান্ত্ৰ
(খ) খাদ্য চোবোৱা → মুখগহ্বৰ
(গ) বেক্টেৰিয়া নাশ কৰণ → পাকস্থলী
(ঘ) খাদ্যৰ পূৰ্ণ পাচন → ক্ষুদ্রান্ত্ৰ
(ঙ) মল প্রস্তুত → বৃহদান্ত্ৰ
প্রশ্ন ১০: মানুহ আৰু এমিবাৰ পুষ্টিৰ এটাকৈ মিল আৰু এটাকৈ অমিল দেখুওৱা।
উত্তৰ:
- মিল:
মানুহ আৰু এমিবা দুয়োৰে পাচনতন্ত্ৰত খাদ্য ভাঙি শোষণ কৰা প্ৰক্ৰিয়া হয়। মানুহৰ ক্ষেত্ৰত পাকস্থলী আৰু ক্ষুদ্রান্ত্ৰৰ পৰা পাচক ৰস নিঃসৰণ হয়, আনহাতে এমিবাৰ ক্ষেত্ৰত খাদ্য ৰসধানীৰ পৰা পাচক ৰস নিঃসৰণ হয়। - অমিল:
মানুহৰ পাচনতন্ত্ৰ এটা জটিল আৰু সুসংগঠিত প্ৰণালী, য’ত খাদ্য মুখৰ পৰা আৰম্ভ কৰি বৃহদান্ত্ৰলৈ যায়। আনহাতে, এমিবাই খাদ্য কূটপদেৰে আৱৰি লৈ খাদ্য ৰসধানীত পাচন কৰে।
প্রশ্ন ১১: স্তম্ভ-I আৰু স্তম্ভ-II মিলোৱা।
উত্তৰ:
| স্তম্ভ-I | স্তম্ভ-II |
|---|---|
| (ক) লালটি গ্রন্থি | (iii) লালটি নিঃসৰণ |
| (খ) পাকস্থলী | (iv) এছিড নিঃসৰণ |
| (গ) যকৃত | (i) পিত্ত ৰস নিঃসৰণ |
| (ঘ) ৰেক্টাম | (ii) হজম নোহোৱা খাদ্যৰ ভঁৰাল |
| (ঙ) ক্ষুদ্রান্ত্ৰ | (v) পাচন সম্পূৰ্ণ হয় |
| (চ) বৃহদান্ত্ৰ | (vi) পানীৰ শোষণ |
প্রশ্ন ১২: তলৰ পাচনতন্ত্ৰটোৰ বিভিন্ন অংগসমূহ চিনাক্ত কৰা।
উত্তৰ:
(চিত্ৰত দেখুৱা অংগবোৰ হ’ল: মুখগহ্বৰ, খাদ্যনলী, পাকস্থলী, ক্ষুদ্রান্ত্ৰ, বৃহদান্ত্ৰ, যকৃত, পিত্তথলি, অগ্ন্যাশয় আদি।)
প্রশ্ন ১৩: আমি মাত্ৰ কেঁচা পাতজাতীয় শাক-পাচলি/তৃণ খাইয়ে ওপৰতে জীয়াই থাকিব পাৰোনে? আলোচনা কৰা।
উত্তৰ:
হয়, আমি মাত্ৰ কেঁচা পাতজাতীয় শাক-পাচলি খাইও জীয়াই থাকিব পাৰো। উদ্ভিদে সালোক সংশ্লেষণৰ দ্বাৰা কার্বহাইড্ৰেট, শ্বেতসাৰ আৰু প্ৰ’টিন উৎপন্ন কৰে, যিবোৰ আমাৰ পুষ্টিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়। উদ্ভিদৰ পৰা আমি শক্তি আৰু পুষ্টি গ্ৰহণ কৰি জীয়াই থাকিব পাৰো।