| শ্ৰেণী | অষ্টম শ্ৰেণী (Class 8) |
|---|---|
| বিষয় | সমাজ বিজ্ঞান (Social Science) |
| পাঠৰ নাম | অসমৰ নদ-নদী |
| খণ্ড | ভূগোল (Geography) |
| পাঠৰ নং | অধ্যায় 7 (Chapter 7) |
| পাঠ্যক্ৰম | ৰাজ্যিক শৈক্ষিক গৱেষণা আৰু প্ৰশিক্ষণ পৰিষদ (SCERT) |
অসমৰ নদ-নদী
১। চমু উত্তৰ লিখা
(ক) ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ উৎসৰ হিমবাহটোৰ নাম কি?
উত্তৰ: চেমা-য়ুং-দুং হিমবাহ।
(খ) ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য কিমান?
উত্তৰ: ২৯০০ কিলোমিটাৰ।
(গ) ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উৎস কোন ৰাষ্ট্ৰত আছে?
উত্তৰ: তিব্বত (চীন)।
(ঘ) উচ্চগতি অঞ্চলত নদীৰ গতিপথৰ আকৃতি কেনেকুৱা?
উত্তৰ: ‘V’ আকৃতিৰ।
(ঙ) ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈ কি কি ৰাষ্ট্ৰৰ মাজেৰে বৈ গৈছে?
উত্তৰ: তিব্বত (চীন), ভাৰত (অৰুণাচল, অসম), বাংলাদেশ।
২। শুদ্ধ উত্তৰটো লিখা
(ক) গিৰিখাত – উচ্চভূমি অঞ্চলৰ ভূ-আকৃতি।
(খ) নৈৰ গুস্ফিত ৰূপ – সমভূমিত দেখা যায়।
(গ) প্লাৱনভূমিত থকা চৰ-চাপৰি – অৱক্ষেপণৰ ফলত সৃষ্টি।
(ঘ) বৰাক নৈ অসমৰ – ৩ খন জিলাৰ মাজেৰে বৈ গৈছে।
(ঙ) বৰাক নৈৰ দৈৰ্ঘ্য – ৯০০ কি.মি.
৩। সোঁফালৰ লগত বাঁওফাল মিলোৱা
১। চাংপো – (ঘ) তিব্বত।
২। অৰুণাচল – (গ) চিয়াং।
৩। সর্পিল – (ক) একা-বেঁকা গতি পথ।
৪। কলং – (ঙ) সুঁতি।
৫। নদীদ্বীপ – (খ) মাজুলী।
৪। চমু টোকা লিখা
(ক) নৈৰ উচ্চগতি অংশৰ কাৰ্য:
নৈৰ উচ্চগতি পার্বত্য অঞ্চলত থাকে। ঢাল বেচি হোৱাৰ বাবে সোঁত প্ৰৱল হয়। মূল কাৰ্য হ’ল খনন আৰু পৰিবহণ। ‘V’ আকৃতিৰ উপত্যকা, গিৰিখাত, জলপ্ৰপাত গঢ়ি উঠে।
(খ) নৈৰ মধ্যগতি অংশৰ কাৰ্য:
মধ্যগতি সমভূমিত শুৰু হয়। ঢাল কমি সোঁত ধীৰ হয়। খনন, পৰিবহণ আৰু অৱক্ষেপণ কাৰ্য হয়। চৰ-চাপৰি, একা-বেঁকা পথ, প্লাৱন ভূমি সৃষ্টি হয়।
(গ) নৈৰ নিম্নগতি অংশৰ কাৰ্য:
নিম্নগতি সাগৰ সমতলত আৰম্ভ হয়। সোঁত অতি ধীৰ, অৱক্ষেপণ প্ৰধান কাৰ্য। মোহনাত বালিচৰ আৰু ব-দ্বীপ গঢ়ি উঠে।
(ঘ) বৰাক নৈৰ গতিপথ:
বৰাক নৈ মণিপুৰৰ পৰ্বতত উৎপত্তি হয়। অসমৰ কাছাৰ, হাইলাকান্দি, কৰিমগঞ্জ জিলাৰ মাজেৰে বৈ বাংলাদেশত প্ৰৱেশ কৰে। তাত মেঘনাৰ সৈতে মিলি বঙ্গোপসাগৰত পৰে। মুঠ দৈৰ্ঘ্য ৯০০ কি.মি.।
৫। ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ গতি পথৰ অধিকাংশ সর্পিল কিয়?
উত্তৰ: ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ গতিপথৰ অধিকাংশ সর্পিল কাৰণ ই সমভূমিৰ মধ্যগতি অংশত কোমল মাটিৰ মাজেৰে বয়। ঢাল কম হোৱাৰ বাবে সোঁত ধীৰ হয় আৰু পাৰ্শ্বক্ৰিয়া বাঢ়ে। নৈয়ে একা-বেঁকা পথত বৈ সর্পিল আকৃতি গ্ৰহণ কৰে। বাৰিষাৰ পানী আৰু অৱক্ষেপণেও এই প্ৰক্ৰিয়াক ত্বৰান্বিত কৰে।
৬। উৎসৰ পৰা মোহনালৈকে ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ কোন কোন অংশ বৰ্তমান কি কি নামেৰে জনা যায় লিখা।
উত্তৰ:
- তিব্বতত: চাংপো।
- অৰুণাচলত: চিয়াং।
- অসমত প্ৰৱেশৰ আগত: দিহং।
- শদিয়াত দিবাং-লোহিতৰ সৈতে মিলি: ব্ৰহ্মপুত্ৰ।
- বাংলাদেশত গঙৰ সৈতে: পদ্মা।
- মেঘনাৰ সৈতে মিলি: মেঘনা (মোহনাৰ আগলৈকে)।
৭। ভাৰতৰ উত্তৰ-পূৰ্ব অঞ্চলৰ এখন নক্সা মানচিত্ৰ অংকন কৰি ভূচিত্ৰাৱলীৰ সহায় লৈ সিপিঠিত দিয়া অৱয়ৱসমূহ বহুৱা।
উত্তৰ: (এইটো বিদ্যালয়ত কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয়। তলত নিৰ্দেশ দিয়া হৈছে।)
- মানচিত্ৰ অংকন: ভাৰতৰ উত্তৰ-পূৰ্ব অঞ্চলৰ মানচিত্ৰ অংকন কৰি অৰুণাচল প্ৰদেশ, অসম, মণিপুৰ আদি ৰাজ্য চিহ্নিত কৰা।
- অৱয়ৱসমূহ:
- নদ-নদী: ব্ৰহ্মপুত্ৰ, বৰাক, দিহং, লোহিত, দিবাং।
- পৰ্বত: কৈলাশ পৰ্বত (উৎস), পূৰ্ব হিমালয়।
- চৰ-চাপৰি: মাজুলী।
- মোহনা: বঙ্গোপসাগৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ মোহনা।
- ভূচিত্ৰাৱলী: নীলা ৰঙেৰে নদী, সেউজীয়াৰে পৰ্বত, হালধীয়াৰে সমভূমি দেখুৱাবা।
