মহাত্মা গান্ধী আৰু ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰাম দশম শ্ৰেণীৰ

মহাত্মা গান্ধী আৰু ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰাম Class 10

দশম শ্ৰেণীৰ সমাজ বিজ্ঞান ইতিহাস ২ মহাত্মা গান্ধী আৰু ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰাম Class 10) Here we have updated detailed Assam SEBA Board 10th Class Social Science History Chapter 2 question and answer in Assamese

মহাত্মা গান্ধী আৰু ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰাম
বিষয় (Subject) সমাজ বিজ্ঞান
প্রথম খণ্ড ইতিহাস
মাধ্যম অসমীয়া
পাঠৰ নাম মহাত্মা গান্ধী আৰু ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰাম
শ্ৰেণী (Class) দশম (X)
অধ্যায় (Chapter) অধ্যায় ২
পাঠ্যক্ৰম (Syllabus) ছেবা (SEBA)

মহাত্মা গান্ধী আৰু ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰাম

অনুশীলনী প্রশ্নোত্তৰ

শুদ্ধ উত্তৰটো বাছি উলিওৱা

১। কোনটো আন্দোলনৰ সময়ছােৱাত গান্ধীজীয়ে কৰিম কিম্বা মৰিম’ শ্লোগানটো দিছিল?
(ক) আইন অমান্য আন্দোলন
(খ) অসহযােগ আন্দোলন
(গ) ভাৰত ত্যাগ আন্দোলন।
(ঘ) খিলাফৎ আন্দোলন
উঃ (গ) ভাৰত ত্যাগ আন্দোলন।

২। মহাত্মা গান্ধীয়ে সত্যাগ্রহ নীতি পােন প্রথমে প্রয়ােগ কৰিছিল-
(ক) দক্ষিণ আফ্রিকাৰ বৰ্ণবাদ বিৰােধী আন্দোলন
(খ) চম্পাৰণৰ কৃষক আন্দোলন।
(গ) খেড়াৰ কৃষক আন্দোলনত
(ঘ) ১৯৯৯ চনৰ সত্যাগ্রহ আন্দোলন।
উঃ (ক) দক্ষিণ আফ্রিকাৰ বৰ্ণবাদ বিৰােধী আন্দোলন।

মহাত্মা গান্ধী আৰু ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰাম Class 10 অতি চমু প্রশ্নোত্তৰ

৩। মহাত্মাগান্ধীৰ ক’ত জন্ম হৈছিল ?
উঃ গুজৰাটৰ পােৰবন্দৰত মহাত্মাগান্ধীৰ জন্ম হৈছিল।

৪। সত্যাগ্রহৰ কৌশল গান্ধীয়ে কোন দেশত পােনপ্ৰথমতে প্রয়ােগ কৰিছিল?
উ : দক্ষিণ আফ্রিকাত প্রয়ােগ কৰিছিল

৪। ৰবীন্দ্রনাথ ঠাকুৰে কিয় নাইট’ উপাধি ত্যাগ কৰিছিল?
উঃ জালিৱানৱালাবাগ হত্যাকাণ্ডৰ প্ৰতিবাদত ৰবীন্দ্রনাথ ঠাকুৰে নাইট’ উপাধি ত্যাগ কৰিছিল।

৬। কাৰ কাৰ নেতৃত্বত ভাৰতত খিলাফৎ আন্দোলনৰ সূচনা হৈছিল?
উঃ চৌকত আলি আৰু মহম্মদ আলিৰ নেতৃত্বত ভাৰতত খিলাফৎ আন্দোলনৰ সূচনা হৈছিল।

৭। চৌৰীচৌৰাৰ ঘটনা কেতিয়া সংঘটিত হৈছিল।
উ : ১৯২২ চনৰ ৫ ফেব্ৰুৱাৰীত চৌৰীচৌৰাৰ ঘটনা সংঘটিত হৈছিল।

৯। কেনে পৰিস্থিতিত লালা লাজপত ৰায়ৰ মৃত্যু হৈছিল ?
উঃ লাহােৰত লালা লাজপত ৰায়ৰ নেতৃত্বত হােৱা এটা ছাইমন বিৰােধী সমদলৰ ওপৰত পুলিচে নির্দয়ভাবে লাঠি চালনা কৰাত তেওঁ বেয়াকৈ আহত হয় আৰু তাৰ ফলতেই লালা লাজপাত ৰায়ৰ মৃত্যু হৈছিল।

১। কেতিয়া আৰু ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেহৰ কোনখন অধিৱেশনত ভাৰতীয়সকলৰ মূল দাবী হিচাপে পূর্ণ স্বৰাজৰ উত্থাপন কৰা হৈছিল?
উ: ১৯২৯ চনত লাহােৰত জৱাহৰলাল নেহৰুৰ সভাপতিত্বত বহা কংগ্ৰেছ অধিৱেশনত ভাৰতীয় সকলৰ মূল দাবী হিচাপে পূর্ণ স্বৰাজৰ দাবী উত্থাপন কৰা হৈছিল।

১০| গান্ধীজীয়ে সৰৰমতী আশ্ৰমৰ পৰা ডাণ্ডিৰ সাগৰ পাৰলৈ লােন আইন ভংগ কৰিবলৈ গৈছিল। সবৰমতী আশ্ৰম আৰু ডাণ্ডিৰ মাজত দূৰত্ব কিমান?
উ: ৩৮৫ কিলােমিটাৰ।

১১। সীমান্ত গান্ধী নামেৰে কাক জনা যায় ?
উঃ খান আব্দুল গফৰ খানক সীমান্ত গান্ধী নামেৰে জনা যায়।

১২। লণ্ডনত অনুষ্ঠিত হােৱা দ্বিতীয় ঘূৰণীয়া মেজমেলত কোনে কংগ্ৰেছক এককভাৱে প্রতিনিধিত্ব কৰিছিল?
উ : মহাত্মা গান্ধীয়ে প্রতিনিধিত্ব কৰিছিল।

১৩। ১৯৩২ চনত সাম্প্রদায়িক বাটোৱাৰা ঘােষণা কৰা ব্রিটিছ প্রধানমন্ত্রীজনৰ নাম কি আছিল?
উঃ ৰামজে মেকডোনাল্ড।

১৪। কোনটো আন্দোলনৰ সময়ছােৱাত গান্ধীজীয়ে কৰিম কিম্বা মৰিম’ শ্লোগান দিছিল?

উঃ ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনৰ সময়ছােৱাত গান্ধীজীয়ে কৰিম কিম্বা মৰিম’ শ্লোগান দিছিল।

১৫। আজাদ হিন্দ ফৌজৰ প্রতিষ্ঠাতা কোন?
উ : নেতাজী সুভাষ চন্দ্র বসু।

 ১৬। “মােক তেজ দিয়া, মই তােমালােকক স্বাধীনতা দিম এই বিখ্যাত বাণীটো কোন ভাৰতীয় নেতাৰ আছিল?
উঃ সুভাষ চন্দ্র বসুৰ।

 ১৭। ভাৰত আৰু পাকিস্তানৰ মাজৰ সীমাৰেখাক কি নামেৰে জনা যায়?
উঃ ৰেডক্লিফ ৰেখা নামেৰে জনা যায়।

১। ১৯৩১ চনৰ গান্ধী আৰউইন চুক্তিৰ দুটা চৰ্ত লিখা।
উঃ (১) চৰকাৰে হিংসাত্মক ঘটনাৰ বাবে দোষী সাব্যস্ত নােহাৱা সকলাে বন্দীক মুকলি কৰি দিব লগতে অসংগ্রহীত জৰিমনা মাফ কৰিব।
(২) চৰকাৰে সাগৰৰ পাৰৰ গাওঁবাসীক প্রয়ােজনীয় নিমখ তৈয়াৰ কৰাৰ অনুমতি দিব।

মহাত্মা গান্ধী আৰু ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰাম class 10

দীঘল উত্তৰৰ প্ৰশ্ন

২। ভাৰতত খিলাফৎ আন্দোলন কিয় আৰম্ভ হৈছিল?
উঃ ভাৰতত ১৯১৯ চনৰ পৰা খিলাফৎ আন্দোলনৰ সূচনা হৈছিল। ভাৰতীয় মুছলমানসকলে তুৰস্কৰ সম্রাট খলিফাক নিজৰ ‘আধ্যাত্মিক গুৰু হিচাপে মান্যতা কৰিছিল। কিন্তু প্রথম বিশ্বযুদ্ধত তুর্কীসকল পৰাজিত হৈছিল। খলিফাই নিজৰ সাম্রাজ্যৰ পৱিত্ৰ ঠাই সমুহৰ ওপৰত অধিকাৰ হেৰুৱাইছিল এইটো মুছলমানসকলৰ বাবে চিন্তাৰ বিষয় হৈ পৰিছিল। খলিফাক পূৰ্বৰ মর্যাদালৈ ঘূৰাই অনাৰ উদ্দেশ্যে ভাৰতবৰ্ষৰ মৌলানা চৌকৎ আলি আৰু মহম্মদ আলিৰ নেতৃত্বত খিলাফৎ আন্দোলনৰ সূচনা হৈছিল।

See also  ভাৰতীয় গণতন্ত্ৰ Class 10 দশম শ্ৰেণী ৰাজনীতি বিজ্ঞান

সেই সময়ত আকৌ মহাত্মাগান্ধীয়ে ভাৰতত ইংৰাজৰ ঔপনিবেশিক শাসনৰ অন্ত পেলােৱাৰ উদ্দেশ্যে ‘অসহযােগ আন্দোলনৰ পাতনি মেলাৰ কথা চিন্তা কৰি আছিল। তেওঁ জানিছিল যে ভাৰতীয় জনগণ ঐক্যবদ্ধ হ’লেহে এই আন্দোলন সফল হ’ব পাৰিব। মুছলমানসকলকো আন্দোলনৰ অংশীদাৰ হ’বলৈ মুছলমানসকলক খিলাফৎ আন্দোলনলৈ মুকলি সমর্থন জনাইছিল। হিন্দু মুছলমানৰ ঐক্যবদ্ধ শক্তিয়েহে অসহযোেগ আন্দোলনৰ মূলভেটি সুদৃঢ় কৰিব পাৰি, সেই কথা গান্ধীজীয়ে ভালদৰে জানিছিল। আনহাতে ভাৰতবৰ্ষত সংখ্যালঘু মুছলমানসকলেও হিন্দুৰ নেতৃত্ব খিলাফৎ আন্দোলনত সহায়ক হ’ব পাৰে বুলি ভাবিছিল। এনেদৰেই হিন্দু মুছলমানৰ সম্প্ৰীতিৰে ভাৰতবৰ্ষত ১৯১৯ চনত খিলাফৎ আন্দোলনৰ সূচনা-হৈছিল।

৩।  ১৯২০-২২ চনত গান্ধীজীয়ে কিয় অসহযােগ আন্দোলন আৰম্ভ কৰিছিল? ইয়াৰ কাৰ্যসূচী কি আছিল গান্ধীজীয়ে কিয় এই আন্দোলন বন্ধ কৰিছিল?

উঃ ১৯২০ চনৰপৰা ১৯২২ চনলৈ অহিংস পথেৰে ব্রিটিছ শাসনৰপৰা ভাৰতবৰ্ষক মুক্ত কৰিবলৈ গান্ধীজীয়ে অসহযােগ আন্দোলন আৰম্ভ কৰিছিল। ভাৰতৰ সকলাে শ্ৰেণীৰ লােকে এই আন্দোলনত জপিয়াই পৰিছিল। এই আন্দোলনৰ কাৰণবােৰ হ’ল—
(১) ইংৰাজে ভাৰতত প্ৰৱৰ্তন কৰা ৰাওলাট আইনৰ বিৰুদ্ধে অসহযােগ আন্দোলন হৈছিল। ১৯১৯ চনত পঞ্জাৱৰ  অমৃতচৰ জিলাৰ জালিয়ানৱালাবাগ হত্যাকাণ্ড। (৩) তুৰস্কৰ সমস্যা। (৪) ব্রিটিছসকলৰ দ্বাৰা ভাৰতবৰ্ষত কৰা অথনৈতিক শােষণ।

এইবােৰ কাৰণতে ১৯১৯ চনত কলিকতাত বহা ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ অধিৱেশনে মহাত্মা গান্ধী নেতৃত্বত অসহযােগ আন্দোলন আৰম্ভ কৰাৰ সিদ্ধান্ত গ্রহণ কৰে। কংগ্ৰেছৰ বিশেষ অধিৱেশনত খিলাফটৰ সমর্থন চৰকাৰৰ সৈতে অসহযােগৰ প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰা হয়। গতিকে গান্ধীজীৰ নেতৃত্বত কংগ্ৰেছ আৰু কেন্দ্রীয় খিলাফট সমিতিৰ যুটীয়া উদ্যোগত ভাৰতবৰ্ষত পােন প্ৰথমতে ব্রিটিছ বিৰােধী গণ আন্দোলনৰ সূচনাহয়। অসহযােগ আন্দোলনৰ কাৰ্যসূচীবােৰ এনে ধৰণৰ আছিল—
(১) এই আন্দোলনৰ মুখ্য লক্ষ্য আছিল ভাৰতবৰ্ষৰ মর্যাদা আৰু অখণ্ডতা শান্তিপূর্ণভাৱে অটুট ৰখা। হেজাৰ হেজাৰ সাধাৰণ মানুহ এই উদ্দেশ্যেৰে আন্দোলনত নামিছিল। এই আন্দোলনে মানুহৰ আৱেগক উজ্জীৱিত কৰি তুলিছিল।

(২) হিন্দু-মুছলমানৰ ঐক্য বৃদ্ধি হৈছিল আৰু একেলগে আন্দোলনত অংশ গ্রহণ কৰিছিল।
(৩) নানা ঠাইত বিদেশী বস্ত্র জ্বলাই দিয়া হৈছিল।
(৪) বিদেশী ব্যয়-বস্তু আৰু সুৰা বিক্রি কৰা দোকানবােৰ বর্জন কৰা হৈছিল।
(৫) বংগদেশৰ মেদিনীপুৰৰ কৃষকসকলে কৰ-কাটল নিদিয়াৰ সপক্ষে প্রচাৰ কাৰ্যসূচী ৰূপায়ণ কৰিছিল।
(৬) কংগ্ৰেছে সেই সময়ছােৱাত কাশী বিদ্যাপীঠ, বেনাৰস বিদ্যাপীঠৰ দৰে জাতীয় শিক্ষানুষ্ঠান গঢ়ি তুলিছিল। সমগ্ৰ ভাৰততে এই আন্দোলন প্ৰৱলভাৱে
চলি থকা অৱস্থাতে ১৯২২ চনৰ ৫ ফেব্ৰুৱাৰি তাৰিখে উত্তৰ প্ৰদেশৰ চৌৰিচৌৰাৰ পুলিচ থানাত আন্দোলনকাৰীয়ে অগ্নিসংযােগ কৰি ২২জন পুলিচক হত্যা কৰে। গান্ধীৰ অহিংসা পন্থাৰ বিপৰীতে হিংসাত্মক ৰূপ লােৱাত এই আন্দোলন গান্ধীজীয়ে বন্ধ কৰে।

মহাত্মা গান্ধী আৰু ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰাম Class 10

৪। আইন অমান্য আন্দোলন আৰম্ভ কৰাৰ প্রধান। কাৰণসমূহ কি আছিল? গান্ধীজীয়ে এই আন্দোলন কেনেদৰে আৰম্ভ কৰিছিল, আলােচনা কৰা। 
নাইবা
আইন অমান্য আন্দোলনৰ মূল লক্ষ্য কি আছিল? এই আন্দোলনৰ কেইটামান মূল বৈশিষ্ট্য লিখা।

উঃ ১৯৩০ চনৰ পৰা ১৯৩৪ চনলৈকে আইন অমান্য আন্দোলনটো দুটা পর্যায়ত আৰম্ভ হৈছিল। এই আন্দোলনৰ অন্যতম প্রধান কাৰণ আছিল ব্রিটছ চৰকাৰৰ দ্বাৰা চাইমন কমিছন গঠন। এই কমিছনত কেৱল ব্রিটিছ সংসদ সদস্যক অন্তর্ভূক্ত কৰা হৈছিল বাবে ইয়াক ভাৰতীয়সকলে বর্জন কৰে। ১৯২৮ চনত কলিকতাত বহা কংগ্রেছৰ অধিৱেশনত ব্রিটিছ চৰকাৰক সকীয়নি দিয়া হৈছিল যে যদি ভাৰতক ডমিনিয়ন ব্যৱস্থা প্ৰদান কৰা নহয় তেন্তে আইন অমান্য আন্দোলন গঢ়ি তােলা হ’ব। ১৯২৯ চনৰ লাহােৰ কংগ্ৰেছ অধিৱেশনত পূর্ণ স্বৰাজ কংগ্রেছৰ মূল লক্ষ্যৰূপে বিবেচিত হয়। ১৯৩০ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত সমগ্ৰ ভাৰততে পূর্ণ স্বৰাজদিৱস পালন কৰা হয়। ১৯৩০ চনৰ ৩১ জানুৱাৰীত ব্রিটিছ শাসনৰ অৱসান বিচাৰি মহাত্মাগান্ধীয়ে ভাইচৰয় লর্ড আৰউইনলৈ মাদকদ্রব্যৰ প্ৰচলন বন্ধ, লােণ কৰ বন্ধ কৰা, সকলে ৰাজনৈতিক বন্দীক মুক্তি দিয়া আদি কেইবাটাও দাবীৰে এখন চৰম পত্র প্রেৰণ কৰে। আৰউইনে দাবীসমূহ মানি নােলােৱাত গান্ধীয়ে ১৯৩০ চনৰ ১২ মার্চত ৩৮৫ কিঃমিঃ দূৰত্ব অতিক্রম কৰি গুজৰাটৰ দাণ্ডিত উপস্থিত হয়। দাণ্ডিত চৰকাৰী আইন ভংগ কৰি সাগৰৰ পানীৰ পৰা লােণ প্রস্তুত কৰি আইন অমান্য আন্দোলনৰ সূচনা কৰে। এই আন্দোলনৰ মূল বৈশিষ্ট্যসমূহ হ’ল-

See also  অর্থনৈতিক উন্নয়ন class 10 দশম শ্ৰেণী সামাজ বিজ্ঞান প্ৰশ্ন উত্তৰ

(১) এই আন্দোলন সর্বত্রে বিয়পি পৰিছিল। ছাত্র, মহিলা, কৃষককে ধৰি সকলাে শ্ৰেণীৰ মানুহে এই আন্দোলনত অংশ লৈছিল।
(২) দেশৰ অন্যান্য প্রান্ততাে লােণ আইনক প্রত্যাহ্বান জনােৱা হৈছিল।
(৩) উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্ত প্রদেশত খান আব্দুল গফুৰ খানৰ (সীমান্ত গান্ধী নামেৰে পৰিচিত) নেতৃত্বত ‘ৰেড চার্টছ’ হিচাপে জনপ্রিয় ‘খুদাই খিটমগাদৰছ’ (ঈশ্বৰৰ। সেৱক) সকলে আন্দোলনটো চলাই নিছিল।
(৪) এই আন্দোলনত গান্ধীজীৰ লগতে হেজাৰ হেজাৰ স্বাধীনতাপ্রেমী পুৰষ, মহিলা আৰু ল’ৰা-ছােৱালী গ্রেপ্তাৰ হৈছিল।
(৫) আইন অমান্য আন্দোলন চলি থকাৰ বাবে লণ্ডনত অনুষ্ঠিত প্রথমখন ঘূৰণীয়া মেজমেল কংগ্ৰেছে বর্জন কৰিছিল।
১৯৩১ চনৰ মাৰ্চ মাহত হােৱা গান্ধী-আউইন চুক্তি মতে মহাত্মাগান্ধীয়ে কংগ্ৰেছৰ দ্বিতীয় ঘূৰণীয়া মেজ মেলত অংশ গ্ৰহণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয় আৰু আইন অমান্য আন্দোলন প্রত্যাহাৰ কৰে।

৫। সত্যাগ্রহ বুলিলে কি বুজা? যি তিনিটা স্থানীয় বিবাদৰ ক্ষেত্ৰত গান্ধীয়ে সত্যাগ্রহক প্রথমতে প্রয়ােগ কৰিছিল সেই তিনিটাৰ বিষয়ে সংক্ষিপ্ত ৰূপত লিখা।
উঃ সত্যাগ্রহ শব্দটো সত্য’ আৰু আগ্রহ’ শব্দ দুটা লগ হৈ সৃষ্টি হৈছে। সত্যৰ প্রতি আগ্রহেই হৈছে সত্যাগ্রহ। গান্ধীজীৰ মতে, সত্যাগ্রহ কেরল একপক্ষীয় প্রতিৰোধ নহয়। ইয়াৰ তাৎপর্য হ’ল জনতাই গভীৰভাৱে নেৰানেপেৰাকৈ ৰাজনৈতিক কার্যকলাপত আত্মনিয়ােগ কৰা। সত্যগ্ৰহৰ ভিত্তি হ’ল অহিংসা। সত্যাগ্রহ’ শব্দটো গান্ধীজীয়ে দক্ষিণ আফ্রিকাতে প্রথমে প্রয়ােগ কৰিছিল। মহাত্মা গান্ধীয়ে ১৯১৫ চনত ভাৰতলৈ উভতি অহাৰ পিছত তিনিটা স্থানীয় বিবাদত সােমাই সত্যাগ্রহ প্রয়ােগ কৰিছিল। সেই বিবাদ তিনিটা হ’ল-

(১) উত্তৰ বিহাৰৰ চম্পাৰণত মহাত্মা গান্ধীয়ে খেতিয়কসকলক শোষণ কৰা ভূস্বামীসকলৰ বিপক্ষে সাধাৰণ কৃষকসকলক নেতৃত্ব প্রদান কৰি সত্যাগ্রহ
আৰম্ভ কৰে।
(২) গুজৰাটৰ খোেত কৃষকসকলৰ খেতি নষ্ট হােৱাৰ পিছতাে চৰকাৰে আৰােপ কৰা অত্যধিক ৰাজহৰ বিপক্ষে সত্যাগ্রহ কৰিছিল।
(৩) আহমেদাবাদত বঞ্চিত মিল শ্ৰমিকসকলৰ হৈ মিল মালিকসকলৰ বিপক্ষে থিয় দিছিল। এই প্রতিটো কাৰ্যসূচীতে তেওঁ ‘সত্যাগ্রহক কৌশল হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল আৰু য’ত আদর্শ আছিল সত্য আৰু অহিংসা।

মহাত্মা গান্ধী আৰু ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰাম দশম শ্ৰেণী

৬। ভাৰতীয় জাতীয় সেনা বাহিনীৰ বিষয়ে এটা চমু টোকা লিখা।
উ: ভাৰতৰ স্বাধীনতা যুদ্ধত ভাৰতীয় জাতীয় সেনা বাহিনীয়ে এক গুৰুত্বপূর্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিছিল। কেপ্তেইন সােহান সিং আছিল জাতীয় সেনা বাহিনীৰ জন্মদাতা। সুভাষ চন্দ্র বসুৱে ১৯৪৩ চনত জাতীয়তাবাদী নেতা ৰাসবিহাৰী বসুৰ সহযােগত ভাৰতীয় জাতীয় সেনা বাহিনী নাইবা আজাদ হিন্দ ফৌজ পুনর্গঠনহে কৰে। তেওঁ পূর্বতে ব্রিটিছ-ভাৰত সেনাবাহিনীৰ এজন কেপ্তেইন আছিল। জাপানে ব্রিটিছ শাসনাধীন মালয় আক্রমণ কৰি ব্রিটিছ বাহিনীক পৰাভূত কৰে। কেপ্তেইন সােহান সিঙৰ সৈতে এটি ক্ষুদ্র সামৰিক দলে পলায়ন কৰে যদিও পিছত তেওঁলােকে জাপানী সৈনিকৰ ওচৰত আত্মসমর্পণ কৰে। এইজন সােহান সিঙে জাপানী সৈনিকসকলৰ পৰামর্শ মতে যুদ্ধ বন্দী। ভাৰতীয় সৈনিকসকলক লৈ এটি ব্রিটিছ বিৰােধী সেনাবাহিনী গঠন কৰে। এইদৰে গঠিত সেনাবাহিনীটোক ‘আজাদ হিন্দ ফৌজ’ বুলি নামাকৰণ কৰা হয়। এই ফেীজটোৰ প্রধান উদ্দেশ্য আছিল জাপানীসকলৰ সহযােগত ব্রিটিছক ভাৰতৰ পৰা খেদি ভাৰতবৰ্ষক স্বাধীন কৰা। ১৯৪২ চনৰ মাৰ্চ মাহৰ শেষত টকিঅ’ত প্রবাসী ভাৰতীয়সকলৰ এখন ৰাজনৈতিক অভিৱৰ্তন পাতি তাতেই ইণ্ডিয়ান ইন্ডিপেনডেঞ্চ লীগ’ নামৰ এটি সংগঠন গঢ়ি তুলিছিল। তাৰ পিছত সেই বছৰৰে জুন মাহত তেওঁ বেংককত প্রাচ্য আৰু দক্ষিণ-পূর্ব এছিয়াৰ বিভিন্ন দেশত
বসবাস কৰা প্রবাসী ভাৰতীয় লােকসকলৰ এখন প্রতিনিধিত্বমূলক অভিৱৰ্তন পাতিছিল। সেই অবিৱৰ্তনতেই ৰাসবিহাৰী বসুক ইণ্ডিপেনডেঞ্চ লীগ সভাপতি নির্বাচন কৰা হৈছিল। এই সংগঠনটোৰ উদ্দেশ্য আছিল ভাৰতবৰ্ষক ইংৰাজৰ হাতৰ পৰা স্বাধীন কৰা। উক্ত অভিৱর্তনে এখন কার্যকৰী পৰিষদ গঠন কৰি ৰাসবিহাৰী বসুক সভাপতি আৰু সােহান সিঙক প্রতিক্ষা মন্ত্রী আৰু আজাদ হিন্দ ফৌজৰ সেনাধ্যক্ষ নিযুক্ত কৰিছিল।

১৯৪৩ চনৰ ২১ অক্টোবৰ তাৰিখে, তেওঁ ছিংগাপুৰত স্বাধীন ভাৰতৰ প্রাদেশিক চৰকাৰ (যাক আজাদ হিন্দ চৰকাৰ বুলি জনা যায়) গঠন কৰি ব্রিটিছৰ-মুক্ত ভাৰত গঠনৰ সংকল্প গ্রহণ কৰে। ভাৰতীয় জাতীয় সেনা বাহিনীটোক পুনৰ গঠন কৰা হয় আৰু যুদ্ধবন্দীৰ লগতে সাধাৰণ মানুহকে সৈন্য বাহিনীত ভর্তি কৰাৰ ব্যৱস্থা লােৱা হয়। ইয়াৰ লগতে যুদ্ধ পুঁজি গঠন কৰা হয় আৰু জান্সি ৰাণী ৰেজিমেন্ট’ নমেৰে মহিলাসক্লৰ বাহিনী এটাও গঠন হয়। জাপান  প্রত্যক্ষ সহযােগত আৰু পৃষ্ঠপােষকতাত গঠিত হলেও আজাদ হিন্দ ফৌজৰ লক্ষ্য আৰু উদ্দেশ্য আছিল ব্রিটিছৰ কবলৰ পৰা ভাৰতবৰ্ষক মুক্ত কৰা আৰু যিকোনাে পৰিস্থিতিতেই জাপানক ভাৰতবৰ্ষত নিজৰ অধিকাৰ স্থাপন কৰাৰ পৰা বিৰত কৰা। সেই লক্ষ্য আৰু উদ্দেশ্য আগত ৰাখিয়েই আজাদ হিন্দ ফৌজৰ সৈনিকসকলে দেশৰ স্বাধীনতাৰ কাৰণে চৰম ত্যাগ কৰিবলৈ দায়বদ্ধ আছিল । ভাৰতীয় জাতীয় সেনাবাহিনীৰ মূল শ্লোগান আছিল— ‘জয় হিন্দ”। নেতাজী সুভাষ বসুৱে “মােক তেজ দিয়া, মই তােমালােক স্বাধীনতা দিম”- এই শ্লোগানেৰে সৈন্যসকলক অনুপ্রাণিত কৰিছিল। পিছত ১৯৪৫ চনত এটা বিমান দুর্ঘটনাত সুভাষচন্দ্র বসু নিখােজ হৈ পৰাত নেতাসকল ভাগি পৰে। পিছত তেওঁলােকে জাতীয় কংগ্ৰেছৰ লগত চামিল হৈ স্বাধীনতা আন্দোলনত নামি পৰে। ভাৰতৰ স্বাধীনতাৰ ক্ষেত্ৰত এই দলটোৰ বিশেষ অৰিহণা আছিল।

See also  পৃথিৱীৰ ভূগোল দশম শ্ৰেণীৰ সমাজ বিজ্ঞান অধ্যায় ৩

মহাত্মা গান্ধী আৰু ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰাম ৰচনা

৭। কি পৰিস্থিতিত ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনৰ সূচনা হৈছিল? ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামত এই আন্দোলনৰ কাৰ্যসূচীক তুমি মাইলৰ খুঁটি হিচাপে সাব্য কৰিব। খােজানে? তােমাৰ মতামতৰ সমৰ্থনত যুক্তি দিয়া।
উঃ ইংলেণ্ডে ভাৰতবর্যকে বিশ্বযুদ্ধত সাঙুৰি লােৱাত ভাৰতীয়সকলে বিশেষকৈ কংগ্ৰেছী নেতাসকলে ইয়াৰ বিৰােধিতা কৰি ব্রিটিছ-ভাৰত চৰকাৰৰ বিৰুদ্ধে আন্দোলন আৰম্ভ কৰে। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ অন্ততবৃটিছ প্রধানমন্ত্রীউইষ্টন চার্চিলে ক্রিপচক আলােচনাৰ বাবে ভাৰতলৈ পঠিয়ায় যদিও ক্রিপচ ব্যর্থ হয়। পিছত গান্ধীয়ে বৃটিছৰ বিৰুদ্ধে ‘ভাৰত ত্যাগ আন্দোলন আৰম্ভ কৰে। ১৯৪২ চনৰ আগষ্ট মাহত নিখিল ভাৰত কংগ্ৰেছ সমিতিয়ে এই আন্দোলন আৰম্ভ কৰে। সেই
চনতে গান্ধীয়ে ৮ আগষ্ট তাৰিখে বােম্বাইৰ গােৱালিয়া টেংকত উদ্দাত্ত ভাষণ দিয়ে। ‘আগষ্ট ক্রান্তি মৈদানত অনুষ্ঠিত এই সভাত গান্ধীয়ে কৈছিল— “কৰিম কিম্বা মৰিম (Door Die)। এই আন্দোলনটোৰ কাৰ্য-পস্থা সম্পর্কে আগষ্ট মাহত প্রস্তাব গ্ৰহণ কৰা হয় বাবে ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনক আগষ্ট বিপ্লৱ
বুলিও জনা যায়।

ইতিমধ্যে ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত আন্দোলনে গণ আন্দোলনৰ ৰূপ লয়। বৃটিছ চৰকাৰে আন্দোলন দমন কৰিবলৈ উঠিপৰি লাগে। গান্ধী আৰু কেইবাজনাে নেতা গ্রেপ্তাৰ কৰে। ইয়াৰ প্রতিক্রিয়াৰ ফলস্বৰূপে আন্দোলনকাৰীসকলে অধিক উত্তেজিত হৈ পৰে। বহু ঠাইত পুলিচ থানা, অফিচ-কাছাৰীত অগ্নি সংযােগ কৰে। অসমতাে কুশলকোঁৱৰ, মুকুন্দ কাকতী, কণকলতা, হেমৰাম কেট, ব্রজনাথ শৰ্মা, বিষ্ণু ৰাভা আদি নেতাসকালে আন্দোলনটোক আগবঢ়াই নিছিল। সৰুপথাৰত ৰেল লাইন বিচ্ছিন্ন কৰাৰ অপৰাধত কুশল কোঁৱৰক ফাঁচী দিয়া হয়। ভাৰতৰ বিহাৰ, উত্তৰ-প্রদেশ, বংগদেশ, বােম্বাই, উৰিষ্যা আদিত আন্দোলনে ব্যাপক ৰূপ লয়। শেষত বৃটিছ প্রশাসক উপায়হীন হৈ পৰে। তেওঁলােকে ভাৰত ত্যাগৰ প্ৰস্তাৱ মানি ল’বলৈ বাধ্য হয়। ছাৰ ষ্ট্যফর্ড ক্রিপছে ১৯৪২ চনৰ মাৰ্চ মাহৰ ২৩ তাৰিখে ভাৰতবৰ্ষত উপনীত হৈ প্রধান ৰাজনৈতিক দলনেতাসকলৰ সৈতে উক্ত প্রস্তাৱৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি বােলানি আলােচনাত মিলিত হয়। কিন্তু ক্ৰিপছৰ প্ৰস্তাৱত ভাৰতবৰ্ষৰ পূর্ণ স্বাধীনতাৰ কোনাে সম্ভেদ নথকাত ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছে এই প্রস্তাৱ নাকচ কৰে। অৱশেষত ক্রিপছ
মিছন ব্যর্থ হৈ ইংলেণ্ডলৈ ওভতি যায়।

আনহাতে ক্ৰিপছ মিছনৰ লগত ৰাজনৈতিক আলােচনাত ব্যৰ্থ হৈ কংগ্ৰেছে ১৯৪২ চনৰ জুলাই মাহত চৰকাৰৰ সৈতে আসহযােগৰ প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰি ব্রিটিছক ভাৰত ত্যাগ কৰি স্বদেশলৈ প্রত্যাগমনৰ নির্দেশ দিয়ে। এই প্রস্তাৱক পৰিশােধিত ৰূপত ৮/৯ আগষ্টত বােম্বে কংগ্ৰেছত ভাৰত ত্যাগ প্রস্তাৱৰূপে গ্ৰহণ কৰা হয় আৰু ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনৰ ইতিহাসত ই ‘ভাৰত ত্যাগ আন্দোলন’ নামে স্মৰণীয় হৈ আছে। সেয়েহে ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনক ভাৰতৰ
স্বাধীনতা আন্দোলনৰ ইতিহাসত এক মাইলৰ খুঁটি বুলি অভিহিত কৰিব পাৰি। কাৰণ— এই আন্দোলনৰ পৰিণতি স্বৰূপে ভাৰতবৰ্ষত ব্রিটিছৰ শক্তি বহু পৰিমাণে টুটি আহিছিল। আন্দোলনকাৰীসকলৰ ওপৰত ইংৰাজ চৰকাৰে চলােৱা নির্যাতনৰ বাবে ভাৰতীয়সকলৰ সহানুভূতি সম্পূৰ্ণৰূপে হেৰুৱাই পেলাইছিল।ইংৰাজসকলে ১৯৪৭ চনৰ ১৫ আগষ্টত ভাৰত ত্যাগ কৰি  ইয়াৰ পৰিণতি স্বৰূপে ভাৰতক স্বাধীনতা দিবলৈ বাধ্য হয়।

Leave a Comment