মৰমৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকল, তোমালোকৰ একাদশ শ্ৰেণীৰ অসমীয়া পাঠ্যক্ৰমৰ অন্তৰ্গত প্ৰফুল্লদত্ত গোস্বামীদেৱৰ দ্বাৰা ৰচিত ‘কিতাপৰ কথা’ নামৰ চতুৰ্থ অধ্যায়টোৰ এক সম্পূৰ্ণ আৰু পৰীক্ষামুখী অধ্যয়ন নিৰ্দেশিকা তলত আগবঢ়োৱা হ’ল। এই নিৰ্দেশিকাখনে তোমালোকক পৰীক্ষাত সুন্দৰ ফলাফল প্ৰদৰ্শন কৰিবলৈ যথেষ্ট সহায় কৰিব।
কিতাপৰ কথা Class 11 Assamese Chapter 4
১. অধ্যায়টোৰ সাৰাংশ (Quick Revision Note)
‘কিতাপৰ কথা’ প্ৰবন্ধটিত প্ৰফুল্লদত্ত গোস্বামীয়ে কিতাপ অধ্যয়নৰ গুৰুত্ব আৰু ইয়াৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ বিষয়ে বিশদভাৱে আলোচনা কৰিছে। কিতাপ হৈছে জ্ঞান আৰু অভিজ্ঞতাৰ এক অমূল্য ভঁৰাল। অতীতৰ পৰা বৰ্তমানলৈকে মানৱ জাতিৰ সকলো সঞ্চিত জ্ঞান কিতাপৰ পাততেই পোৱা যায়। প্ৰবন্ধটোত চীন, আলবেনিয়া আদি দেশৰ প্ৰবাদ বাক্যৰ জৰিয়তে কিতাপৰ মহত্ত্ব বুজোৱা হৈছে। ইংৰাজ দাৰ্শনিক বেকনে কিতাপ অধ্যয়নৰ তিনিটা স্তৰৰ কথা কৈছে— সোৱাদ লোৱা, গিলি থোৱা আৰু চোবাই হজম কৰা। লেখকে জৱাহৰলাল নেহৰুৰ কিতাপ, ডিটেকটিভ উপন্যাস আৰু হেলেন কেলাৰৰ আত্মজীৱনীৰ উদাহৰণেৰে এই তিনিটা স্তৰ সুন্দৰকৈ বুজাই দিছে।
আগৰ দিনত ছাত্ৰই গুৰুৰ গৃহত থাকি জ্ঞান অৰ্জন কৰিছিল, কিন্তু বৰ্তমান যন্ত্ৰৰ যুগত কিতাপেই গুৰুৰ স্থান লৈছে। কিতাপৰ জৰিয়তে মানুহে নিজৰ অধিকাৰ আৰু কৰ্তব্যৰ বিষয়ে সচেতন হয়। ৰুছো, মাৰ্ক্স, গান্ধী আদিৰ কিতাপে সমাজত যুগান্তকাৰী পৰিৱৰ্তন আনিছে। সেয়েহে ইংৰাজ কবি মিল্টনে কৈছিল যে এখন ভাল কিতাপ ধ্বংস কৰাটো এজন মানুহক হত্যা কৰাতকৈয়ো ভয়ংকৰ, কাৰণ কিতাপ ধ্বংস কৰা মানে মানুহৰ বিচাৰশক্তি বা বিবেচনাকে হত্যা কৰা। সামগ্ৰিকভাৱে, কিতাপ অধ্যয়নৰ জৰিয়তে মানৱ মনৰ বিকাশ আৰু সমাজৰ উত্তৰণৰ দিশটো প্ৰবন্ধটিত সুন্দৰকৈ প্ৰতিফলিত হৈছে।
২. পাঠ্যপুথিৰ অনুশীলনীৰ সম্পূৰ্ণ সমাধান (Textbook Solutions)
(ক) অতি চমু প্ৰশ্ন (প্ৰতিটো প্ৰশ্নৰ মূল্যাংক— ১)
১। ছপাশাল আৰু কাগজ আৱিষ্কাৰ কোন দেশৰ আৱিষ্কাৰ?
উত্তৰ: ছপাশাল আৰু কাগজ আৱিষ্কাৰ চীন দেশৰ আৱিষ্কাৰ।
২। গুৰুৰ স্থান আজিৰ যুগত কিহে কাঢ়ি লৈছে?
উত্তৰ: আজিৰ যন্ত্ৰৰ যুগত গুৰুৰ স্থান সৰহখিনি কিতাপে কাঢ়ি লৈছে।
৩। ইংৰাজ দাৰ্শনিক বেকনে কিতাপ অধ্যয়নৰ বিষয়ে কি দিহা দিছিল?
উত্তৰ: ইংৰাজ দাৰ্শনিক বেকনে দিহা দিছিল যে কিছুমান কিতাপৰ সোৱাদ ল’ব লাগে, আন কিছুমান গিলিব লাগে, আৰু অলপ সংখ্যক কিতাপ চোবাব আৰু হজম কৰিব লাগে।
৪। বিদ্যাৰ অনুশীলন নহ’লে কি হয়?
উত্তৰ: বিদ্যাৰ অনুশীলন নহ’লে মানুহৰ মন ভীৰুতা আৰু কু-সংস্কাৰে আৱৰি ৰাখে।
৫। কিতাপ আৰু কিতাপ অধ্যয়নৰ বিষয়ে বিদেশত প্ৰচলিত এটি যোজনা লিখা।
উত্তৰ: কিতাপ অধ্যয়নৰ বিষয়ে আলবেনিয়াত প্ৰচলিত এটি যোজনা হ’ল— “যি পঢ়িব আৰু লিখিব পাৰে তাৰ চকু চাৰিটা।”
(খ) চমু প্ৰশ্ন (প্ৰতিটো প্ৰশ্নৰ মূল্যাংক— ২ অথবা ৩)
১। হেলেন কেলাৰৰ আত্মজীৱনীত থকা কি কথাই মানুহক কিতাপ অধ্যয়নৰ বাবে অনুপ্ৰাণিত কৰিছিল?
উত্তৰ: হেলেন কেলাৰৰ আত্মজীৱনীত থকা কথাখিনি আছিল— “সাহিত্যই মোৰ নন্দন কানন। ইয়াত মোৰ ভোট নথকা নহয়। কোনো ইন্দ্ৰিয়ৰ হেঙাৰে মোক মোৰ কিতাপ-বন্ধুসকলৰপৰা আঁতৰাই নাৰাখে। এওঁলোকে মোৰ লগতে নিঃসংকোচে সহজভাৱে কথা পাতে।” দৃষ্টিশক্তি আৰু শ্ৰৱণশক্তি নথকা এগৰাকী মহিলাই কিতাপৰ প্ৰতি এনে গভীৰ প্ৰেম প্ৰকাশ কৰা কথাই যিকোনো মানুহক কিতাপ অধ্যয়নৰ বাবে অনুপ্ৰাণিত কৰে।
২। আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকনে বিদ্যা আৰু জ্ঞান সন্দৰ্ভত অসমীয়া মানুহক কোৱা কথাখিনি বিশ্লেষণ কৰা।
উত্তৰ: আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকনে অসমীয়া মানুহক বিদ্যা আৰু জ্ঞানৰ গুৰুত্ব বুজাবলৈ গৈ কৈছিল যে বিদ্যাৰ দৰে ইহকালত উপকাৰক আন একো নাই। তেওঁ অসমীয়া মানুহক সভ্য আৰু সুখী হ’বলৈ ইংৰাজৰ দৰে কৃষি আৰু শিল্প কৰ্মত পাৰ্গত হ’বলৈ আহ্বান জনাইছিল। তেওঁ সকীয়াই দিছিল যে অজ্ঞানতাৰ অন্ধকাৰত সোমাই নাথাকি বিদ্যাৰ পোহৰ বিচাৰিব লাগে, কাৰণ বিদ্যা আৰু জ্ঞানেই হৈছে উন্নতিৰ মূল মন্ত্ৰ।
৩। দেশ আৰু জাতিক গ্ৰন্থ অধ্যয়নে কিদৰে উপকৃত কৰে, প্ৰবন্ধটিৰ আধাৰত বিচাৰ কৰা।
উত্তৰ: গ্ৰন্থ অধ্যয়নে এখন দেশ আৰু জাতিক প্ৰকৃত অৰ্থত সজাগ আৰু সচেতন কৰি তোলে। যিমান বিদ্যাৰ অনুশীলন হয়, সিমানেই কিতাপৰ সমাদৰ বাঢ়ে আৰু ৰাইজে নিজৰ অভাৱ-অভিযোগ বুজি উঠে। ৰাইজ সজাগ হ’লে ৰাষ্ট্ৰৰ শাসনত বেমেজালি নঘটে। কিতাপৰ জৰিয়তে লাভ কৰা জ্ঞানে মানুহৰ মনৰ পৰা ভীৰুতা আৰু কু-সংস্কাৰ দূৰ কৰে। ৰুছো, মাৰ্ক্স, গান্ধী আদিৰ কিতাপে সমাজত যুগান্তকাৰী পৰিৱৰ্তন আনি দেশ আৰু জাতিক প্ৰগতিৰ পথলৈ লৈ যোৱাত সহায় কৰিছে।
৪। সাহিত্যৰ প্ৰতি থকা প্ৰীতিয়ে জীৱনক কেনেদৰে উদ্ভাসিত কৰিব পাৰে, হেলেন কেলাৰৰ আত্মজীৱনীৰ আঁত ধৰি বিচাৰ কৰা।
উত্তৰ: সাহিত্যৰ প্ৰতি থকা প্ৰীতিয়ে মানুহৰ জীৱনৰ সকলো আন্ধাৰ দূৰ কৰি পোহৰাই তুলিব পাৰে। হেলেন কেলাৰ আছিল দৃষ্টিশক্তি আৰু শ্ৰৱণশক্তিহীন এগৰাকী মহিলা। বাহ্যিক পৃথিৱীখন তেওঁৰ বাবে আন্ধাৰ আৰু নিস্তব্ধ আছিল যদিও সাহিত্যৰ প্ৰতি থকা গভীৰ প্ৰীতিয়ে তেওঁৰ জীৱন উদ্ভাসিত কৰি তুলিছিল। তেওঁ সাহিত্যক নিজৰ ‘নন্দন কানন’ বুলি কৈছিল য’ত তেওঁ কিতাপৰূপী বন্ধুসকলৰ লগত নিঃসংকোচে কথা পাতিব পাৰিছিল। শাৰীৰিক প্ৰতিবন্ধকতায়ো তেওঁক জ্ঞানৰ পোহৰৰ পৰা বঞ্চিত কৰিব পৰা নাছিল।
৫। “…. কিন্তু যি সজ কিতাপ এখন ধ্বংস কৰে সি বিবেচনাকে হত্যা কৰে।”— কথাষাৰ ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰ: এই কথাষাৰ ইংৰাজ কবি আৰু দাৰ্শনিক মিল্টনৰ। তেওঁৰ মতে এজন মানুহক হত্যা কৰাতকৈ এখন ভাল কিতাপ ধ্বংস কৰাটো বেছি ভয়ংকৰ অপৰাধ। মানুহ এজনক হত্যা কৰিলে কেৱল এটা জীৱৰহে মৃত্যু হয়, কিন্তু এখন সজ কিতাপ ধ্বংস কৰিলে মানুহৰ বিচাৰশক্তি, যুক্তি আৰু বিবেচনাকে হত্যা কৰা হয়। কিতাপ হৈছে সত্যৰ পোহৰ বিলোৱা এক মাধ্যম, সেয়েহে কিতাপ ধ্বংস কৰা মানে সমাজৰ পৰা জ্ঞান আৰু সত্যৰ পোহৰ নোহোৱা কৰা।
(গ) দীঘল প্ৰশ্ন (প্ৰতিটো প্ৰশ্নৰ মূল্যাংক— ৪ অথবা ৫)
১। “অনাখৰী চহা লোকেও কিতাপৰ পৰা লাভ কৰিব পৰা জ্ঞানক অশ্ৰদ্ধা নেদেখুৱায়।” পাঠটিৰ সহায়ত আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: কিতাপ হৈছে জ্ঞানৰ ভঁৰাল। যিসকল লোকে পঢ়িব বা লিখিব নাজানে, অৰ্থাৎ অনাখৰী চহা লোক, তেওঁলোকেও কিতাপৰ মহত্ত্ব বুজি পায়। গাঁৱলীয়া সমাজত জন-সাহিত্যৰ চৰ্চা কৰিলে দেখা যায় যে তেওঁলোকেও কিতাপৰ পৰা পোৱা জ্ঞানক শ্ৰদ্ধা কৰে। চীন দেশৰ প্ৰবাদ বাক্যবোৰৰ পৰাও এই কথা প্ৰমাণিত হয় যে অতীতৰ পৰাই মানুহে কিতাপক সন্মান কৰি আহিছে। কিতাপ মেলা মানেই লাভ, বা কিতাপ পঢ়িলে নতুন আৰু পুৰণি বন্ধুৰ সৈতে চিনাকি হোৱাৰ দৰে আনন্দ পোৱা যায় বুলি চহা সমাজতো বিশ্বাস কৰা হয়। সেয়েহে কিতাপৰ জ্ঞান সকলোৰে বাবে শ্ৰদ্ধাৰ পাত্ৰ।
২। “কিছুমান কিতাপৰ সোৱাদ ল’ব লাগে, আন কিছুমান লাগে গিলিব, আৰু অলপ সংখ্যক লাগে চোবাব আৰু হজম কৰিব।” কথাখিনিৰ তাৎপৰ্য বিশ্লেষণ কৰা।
উত্তৰ: ইংৰাজ দাৰ্শনিক বেকনে কিতাপ অধ্যয়নৰ পদ্ধতি সম্পৰ্কে এই গুৰুত্বপূৰ্ণ কথাষাৰ কৈছিল। ইয়াৰ তাৎপৰ্য এয়ে যে পৃথিৱীৰ সকলো কিতাপ একে ধৰণে পঢ়িব নালাগে। কিছুমান সাধাৰণ কিতাপ বা বাতৰি কাকতৰ দৰে কিতাপ কেৱল পাত লুটিয়াই চকু ফুৰালেই হয়, যাক ‘সোৱাদ লোৱা’ বুলি কোৱা হৈছে। আনহাতে, ডিটেকটিভ উপন্যাস বা পাতল মনোৰঞ্জনৰ কিতাপবোৰ মানুহে খৰধৰকৈ পঢ়ি শেষ কৰে, যাৰ বিষয়বস্তু পিছত মনত নাথাকে। ইয়াক ‘গিলি থোৱা’ বুলি কোৱা হৈছে। কিন্তু যিবোৰ কিতাপত গভীৰ জীৱন দৰ্শন, জ্ঞান আৰু অভিজ্ঞতা নিহিত হৈ থাকে, তেনে কিতাপ অতি মনোযোগেৰে, চিন্তা কৰি পঢ়িব লাগে আৰু তাৰ সাৰমৰ্ম গ্ৰহণ কৰিব লাগে। ইয়াক ‘চোবাই হজম কৰা’ বুলি কোৱা হৈছে।
৩। “হে মোৰ অসমিয়া মিত্ৰ সকল, বিদ্যা যেনেকৈ ইহকালত উপকাৰক আন একো তেনে নহয়;” —কথাষাৰৰ যুক্তি-যুক্ততা বিচাৰ কৰা।
উত্তৰ: আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকনে ঊনবিংশ শতিকাতে অসমীয়া সমাজক উদ্দেশ্যি এই কথাষাৰ কৈছিল। তেওঁৰ এই কথাষাৰ সম্পূৰ্ণ যুক্তিযুক্ত। বিদ্যা বা জ্ঞানেই হৈছে মানুহৰ জীৱনৰ প্ৰকৃত পোহৰ। বিদ্যাৰ অবিহনে মানুহৰ মন ভীৰুতা আৰু কু-সংস্কাৰে আৱৰি ধৰে। বিদ্যা অৰ্জন কৰিলেহে মানুহে নিজৰ অধিকাৰ, কৰ্তব্য আৰু সমাজৰ প্ৰতি থকা দায়িত্ব বুজি পায়। বিদ্যাৰ জৰিয়তেহে মানুহে কৃষি, শিল্প আৰু বিজ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰত উন্নতি সাধন কৰি এখন দেশক প্ৰগতিৰ পথলৈ লৈ যাব পাৰে। সেয়েহে ইহকালত মানুহৰ জীৱন ধাৰণৰ মানদণ্ড উন্নত কৰিবলৈ বিদ্যাৰ সমকক্ষ উপকাৰী বস্তু আন একো হ’ব নোৱাৰে।
৪। “কিছুমান কিতাপে ৰাইজৰ ওপৰত অদ্ভুত প্ৰভাৱ পেলায়।” পাঠটোৰ সহায়ত বুজাই লিখা।
উত্তৰ: পৃথিৱীৰ ইতিহাসলৈ লক্ষ্য কৰিলে দেখা যায় যে কিছুমান কিতাপে সমগ্ৰ সমাজ ব্যৱস্থাতে এক অদ্ভুত আৰু যুগান্তকাৰী প্ৰভাৱ পেলাবলৈ সক্ষম হৈছে। কিতাপৰ জৰিয়তে বিয়পি পৰা জ্ঞানে মানুহৰ মনৰ পৰা অন্ধকাৰ দূৰ কৰি নতুন চিন্তাৰ উন্মেষ ঘটায়। উদাহৰণস্বৰূপে, স্বামী বিবেকানন্দ, ৰাজা ৰামমোহন ৰায়, মহাত্মা গান্ধী আদিৰ ৰচনাই ভাৰতীয়সকলৰ মাজত জাতীয় জাগৰণৰ সৃষ্টি কৰিছিল। ঠিক তেনেকৈ ইউৰোপত ৰুছো, কাৰ্ল মাৰ্ক্স আদি চিন্তা নায়কসকলৰ কিতাপে সমাজ পৰিৱৰ্তনৰ ক্ষেত্ৰত গভীৰ প্ৰেৰণা যোগাইছিল। এনে কিতাপৰ পোহৰত ৰাইজে যেতিয়া নিজৰ প্ৰকৃত পথ বিচাৰি পায়, তেতিয়া স্বৈৰাচাৰী শাসনযন্ত্ৰও কঁপি উঠে। সেয়েহে কোৱা হয় যে সজ কিতাপৰ প্ৰভাৱ সঁচাকৈয়ে অদ্ভুত আৰু অপৰিসীম।
৫। “আজি যন্ত্ৰৰ যুগত গুৰুৰ স্থান সৰহখিনি কিতাপে কাঢ়ি লৈছে। এতিয়া কিতাপেই গুৰু।” কথাখিনি পাঠটিৰ সহায়ত আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: প্ৰাচীন কালত ছাত্ৰসকলে গুৰুৰ গৃহত থাকি, গুৰুৰ মুখৰ পৰা নিসৃত বাণী শুনি জ্ঞান অৰ্জন কৰিছিল। সেই সময়ত কিতাপ-পত্ৰৰ অভাৱ আছিল বাবে গুৰুৱেই আছিল জ্ঞানৰ একমাত্ৰ উৎস। কিন্তু বৰ্তমান যন্ত্ৰৰ যুগত ছপাশালৰ আৱিষ্কাৰৰ লগে লগে পৃথিৱীত অলেখ কিতাপ উপলব্ধ হৈছে। এতিয়া মানুহে স্কুল-কলেজলৈ নোযোৱাকৈয়ো ঘৰতে বহি কিতাপ পঢ়ি পৃথিৱীৰ সকলো জ্ঞান অৰ্জন কৰিব পাৰে। কিতাপৰ পাতত যুগ যুগ ধৰি সঞ্চিত হৈ থকা পণ্ডিতসকলৰ জ্ঞান আৰু অভিজ্ঞতাই এতিয়া মানুহক পথ প্ৰদৰ্শন কৰে। সেয়েহে লেখকে কৈছে যে বৰ্তমান যুগত গুৰুৰ স্থান কিতাপে লৈছে আৰু কিতাপেই মানুহৰ প্ৰকৃত গুৰু হৈ পৰিছে।
৩. বিগত বৰ্ষৰ প্ৰশ্নোত্তৰ (PYQs 2015- 2025 )
চমু প্ৰশ্ন (১-২ নম্বৰ)
১। ‘কিতাপৰ কথা’ প্ৰবন্ধটোৰ ৰচক কোন? [১ নম্বৰ]
উত্তৰ: ‘কিতাপৰ কথা’ প্ৰবন্ধটোৰ ৰচক হ’ল প্ৰফুল্লদত্ত গোস্বামী।
২। প্ৰফুল্লদত্ত গোস্বামীৰ এখন উপন্যাসৰ নাম লিখা। [১ নম্বৰ]
উত্তৰ: প্ৰফুল্লদত্ত গোস্বামীৰ এখন উপন্যাসৰ নাম হ’ল— ‘শেষ ক’ত’।
৩। আলবেনিয়াত প্ৰচলিত যোজনাটোৱে কিতাপৰ বিষয়ে কি কয়? [১ নম্বৰ]
উত্তৰ: আলবেনিয়াত প্ৰচলিত যোজনাটোৱে কয়— “যি পঢ়িব আৰু লিখিব পাৰে তাৰ চকু চাৰিটা।”
৪। ‘ডিটেকটিভ উপন্যাস’ পঢ়াটো বেকনে কোৱা কোনটো স্তৰৰ ভিতৰত পৰে? [১ নম্বৰ]
উত্তৰ: ‘ডিটেকটিভ উপন্যাস’ পঢ়াটো বেকনে কোৱা ‘গিলি থোৱা’ স্তৰৰ ভিতৰত পৰে।
৫। চীন দেশত প্ৰচলিত কিতাপ সম্পৰ্কীয় দুটা যোজনা লিখা। [২ নম্বৰ]
উত্তৰ: চীন দেশত প্ৰচলিত কিতাপ সম্পৰ্কীয় দুটা যোজনা হ’ল— (ক) কিতাপ মেলা মানেই লাভ। (খ) প্ৰথমবাৰ কিতাপ এখন হাতত লোৱা মানে নতুন বন্ধু এজনৰে চিনাকি হোৱা; দ্বিতীয়বাৰ সেইখন হাতত লোৱা মানে পুৰণি বন্ধুক লগ পোৱা।
দীঘল প্ৰশ্ন (৩-৫ নম্বৰ)
৬। হেলেন কেলাৰে সাহিত্যক কিয় ‘নন্দন কানন’ বুলি কৈছে? [৩ নম্বৰ]
উত্তৰ: হেলেন কেলাৰ আছিল দৃষ্টিশক্তি আৰু শ্ৰৱণশক্তিহীন এগৰাকী মহিলা। বাহ্যিক পৃথিৱীখন তেওঁৰ বাবে আন্ধাৰ আৰু নিস্তব্ধ আছিল। কিন্তু সাহিত্যৰ জগতখনত তেওঁৰ কোনো শাৰীৰিক প্ৰতিবন্ধকতাই বাধাৰ সৃষ্টি কৰিব পৰা নাছিল। কিতাপৰ পাতত তেওঁ কিতাপ-বন্ধুসকলৰ লগত নিঃসংকোচে কথা পাতিব পাৰিছিল আৰু মানসিক শান্তি লাভ কৰিছিল। সেয়েহে তেওঁ সাহিত্যক নিজৰ আনন্দৰ উৎস বা ‘নন্দন কানন’ বুলি কৈছে।
৭। কিতাপৰ পৰা মানুহে কি কি লাভ কৰিব পাৰে? [৩ নম্বৰ]
উত্তৰ: কিতাপৰ পৰা মানুহে অলেখ জ্ঞান আৰু অভিজ্ঞতা লাভ কৰিব পাৰে। কিতাপ পঢ়িলে মানুহৰ বোধশক্তি বাঢ়ে, চিন্তাৰ পৰিসৰ বৃদ্ধি পায় আৰু অনুভূতি চোকা হয়। কিতাপৰ জৰিয়তে মানুহে সংসাৰৰ জটিলতা বুজিব পাৰে আৰু মনৰ শান্তি লাভ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও কিতাপে মানুহৰ মনৰ পৰা ভীৰুতা আৰু কু-সংস্কাৰ দূৰ কৰি সমাজত সজাগতাৰ সৃষ্টি কৰে।
৮। “যি সজ কিতাপ এখন ধ্বংস কৰে সি বিবেচনাকে হত্যা কৰে।” – মিল্টনৰ এই কথাষাৰৰ তাৎপৰ্য বুজাই লিখা। [৪ নম্বৰ]
উত্তৰ: ইংৰাজ কবি মিল্টনৰ এই কথাষাৰৰ তাৎপৰ্য অতি গভীৰ। এখন সজ কিতাপ হৈছে মানৱ জাতিৰ সঞ্চিত জ্ঞান, সত্য আৰু অভিজ্ঞতাৰ প্ৰতীক। এজন মানুহক হত্যা কৰিলে কেৱল এটা নশ্বৰ দেহৰহে মৃত্যু হয়, কিন্তু এখন ভাল কিতাপ ধ্বংস কৰিলে তাৰ লগত নিহিত হৈ থকা মানুহৰ বিচাৰশক্তি, যুক্তি আৰু বিবেচনাকে চিৰদিনৰ বাবে মচি পেলোৱা হয়। কিতাপে সমাজলৈ পোহৰ কঢ়িয়াই আনে, সেয়েহে কিতাপ ধ্বংস কৰা মানে সমাজক অন্ধকাৰলৈ ঠেলি দিয়া।
৯। বেকনে কিতাপ অধ্যয়নৰ বিষয়ে দিয়া দিহাখিনি উদাহৰণসহ বুজাই লিখা। [৪ নম্বৰ]
উত্তৰ: ইংৰাজ দাৰ্শনিক বেকনে কিতাপ অধ্যয়নৰ তিনিটা স্তৰৰ কথা কৈছে। প্ৰথমতে, কিছুমান কিতাপৰ কেৱল ‘সোৱাদ ল’ব লাগে’, অৰ্থাৎ বাতৰি কাকত বা সাধাৰণ কিতাপৰ পাত লুটিয়াই চকু ফুৰালেই হয়। দ্বিতীয়তে, কিছুমান কিতাপ ‘গিলিব লাগে’, অৰ্থাৎ ডিটেকটিভ উপন্যাসৰ দৰে কিতাপ খৰধৰকৈ পঢ়ি শেষ কৰিব লাগে যাৰ বিষয়বস্তু পিছলৈ মনত নাথাকে। তৃতীয়তে, অতি কম সংখ্যক কিতাপ ‘চোবাব আৰু হজম কৰিব লাগে’, অৰ্থাৎ হেলেন কেলাৰৰ আত্মজীৱনীৰ দৰে গভীৰ জীৱন দৰ্শন থকা কিতাপ অতি মনোযোগেৰে পঢ়ি তাৰ সাৰমৰ্ম নিজৰ জীৱনত প্ৰয়োগ কৰিব লাগে।
১০। ‘কিতাপৰ কথা’ প্ৰবন্ধটোৰ মূল ভাৱ তোমাৰ নিজৰ ভাষাত লিখা। [৫ নম্বৰ]
উত্তৰ: ‘কিতাপৰ কথা’ প্ৰবন্ধটোৰ মূল ভাৱ হ’ল মানৱ জীৱনত কিতাপৰ অপৰিসীম গুৰুত্ব আৰু প্ৰয়োজনীয়তা। কিতাপ হৈছে জ্ঞান, অভিজ্ঞতা আৰু সত্যৰ চিৰন্তন ভঁৰাল। অতীতৰ পৰা বৰ্তমানলৈকে মানৱ জাতিৰ সকলো চিন্তা-চৰ্চা কিতাপতেই সংৰক্ষিত হৈ আছে। কিতাপ অধ্যয়নে মানুহৰ মনৰ পৰা অন্ধকাৰ আৰু কু-সংস্কাৰ দূৰ কৰি বিচাৰশক্তি বৃদ্ধি কৰে। বৰ্তমান যুগত কিতাপেই মানুহৰ প্ৰকৃত গুৰুৰ স্থান লৈছে। এখন ভাল কিতাপে সমাজত যুগান্তকাৰী পৰিৱৰ্তন আনিব পাৰে। সেয়েহে কিতাপক মানৱ জাতিৰ শ্ৰেষ্ঠ সম্পত্তি বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু ইয়াক ধ্বংস কৰাটো মানৱতাৰ বিৰুদ্ধে এক ডাঙৰ অপৰাধ বুলি প্ৰবন্ধটোত প্ৰতিপন্ন কৰা হৈছে।
৪. অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নোত্তৰ (10 Additional Important Q&A)
চমু প্ৰশ্ন (১-২ নম্বৰ)
১। প্ৰফুল্লদত্ত গোস্বামীৰ আত্মজীৱনীখনৰ নাম কি? [১ নম্বৰ]
উত্তৰ: প্ৰফুল্লদত্ত গোস্বামীৰ আত্মজীৱনীখনৰ নাম হ’ল— ‘মনৰ পখী উভতি উৰে’।
২। বাইবেলত কিতাপৰ বিষয়ে কি কোৱা হৈছে? [১ নম্বৰ]
উত্তৰ: বাইবেলত কোৱা হৈছে যে কিতাপ ওলোৱাৰ শেষ নাই, আৰু সৰহকৈ পঢ়া-শুনা কৰিলে শৰীৰ ভাগৰি পৰে।
৩। ইংৰাজ দাৰ্শনিক বেকনৰ মতে কিমান সংখ্যক কিতাপ চোবাই হজম কৰিব লাগে? [১ নম্বৰ]
উত্তৰ: ইংৰাজ দাৰ্শনিক বেকনৰ মতে অতি ‘অলপ সংখ্যক’ কিতাপহে চোবাই হজম কৰিব লাগে।
৪। কাৰ ৰচনাই ইউৰোপত সমাজ পৰিৱৰ্তনত প্ৰেৰণা যোগাইছিল? [১ নম্বৰ]
উত্তৰ: ৰুছো, মাৰ্ক্স আদি চিন্তাবীৰৰ ৰচনাই ইউৰোপত সমাজ পৰিৱৰ্তনত প্ৰেৰণা যোগাইছিল।
৫। আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকনে অসমীয়া মানুহক কিহৰ দৰে পাৰ্গত হ’বলৈ কৈছিল? [১ নম্বৰ]
উত্তৰ: আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকনে অসমীয়া মানুহক ইংৰাজৰ দৰে কৃষি আৰু শিল্প কৰ্মত পাৰ্গত হ’বলৈ কৈছিল।
দীঘল প্ৰশ্ন (৩-৫ নম্বৰ)
৬। “জ্ঞান বাঢ়িলে মানুহৰ বোধশক্তি বাঢ়ে…” – কথাষাৰৰ জৰিয়তে লেখকে কি বুজাব বিচাৰিছে? [৩ নম্বৰ]
উত্তৰ: কিতাপ পঢ়াৰ জৰিয়তে মানুহৰ জ্ঞান বৃদ্ধি পায়। জ্ঞান বাঢ়িলে মানুহৰ চিন্তা কৰাৰ ক্ষমতা আৰু বোধশক্তি বৃদ্ধি পায়। ইয়াৰ ফলত মানুহৰ অনুভূতিবোৰ বেছি চোকা হয় আৰু সুখ-দুখৰ ভাৱো গভীৰ হয়। সেয়েহে সৰহ জ্ঞানৱন্ত লোকৰ মনৰ বোজা গধুৰ বুলি কোৱা হয়। অৰ্থাৎ, অজ্ঞানী মানুহতকৈ জ্ঞানী মানুহে সংসাৰৰ জটিলতাবোৰ বেছি গভীৰভাৱে উপলব্ধি কৰিব পাৰে।
৭। চীন দেশত প্ৰচলিত যোজনা দুটাই কিতাপৰ বিষয়ে কি বাৰ্তা দিয়ে? [৩ নম্বৰ]
উত্তৰ: চীন দেশত প্ৰচলিত যোজনা দুটাই কিতাপৰ অপৰিসীম মূল্যৰ কথা বুজায়। “কিতাপ মেলা মানেই লাভ” – অৰ্থাৎ কিতাপ পঢ়িলে মানুহৰ কেতিয়াও লোকচান নহয়, সদায় জ্ঞানেই লাভ হয়। আনটো যোজনা অনুসৰি, প্ৰথমবাৰ কিতাপ এখন পঢ়িলে এজন নতুন বন্ধু পোৱাৰ দৰে আনন্দ পোৱা যায় আৰু দ্বিতীয়বাৰ পঢ়িলে পুৰণি বন্ধুক পুনৰ লগ পোৱাৰ দৰে অনুভৱ হয়। ইয়াৰ জৰিয়তে কিতাপক মানুহৰ শ্ৰেষ্ঠ আৰু চিৰস্থায়ী বন্ধু হিচাপে প্ৰতিপন্ন কৰা হৈছে।
৮। কিতাপৰ পোহৰত ৰাইজে নিজৰ পথ বিচাৰি পালে স্বৈৰাচাৰী শাসকৰ অৱস্থা কেনে হয়? [৪ নম্বৰ]
উত্তৰ: কিতাপৰ জৰিয়তে বিয়পি পৰা জ্ঞানে ৰাইজক সজাগ আৰু সচেতন কৰি তোলে। যেতিয়া ৰাইজে কিতাপৰ পোহৰত নিজৰ অধিকাৰ আৰু প্ৰকৃত পথ বিচাৰি পায়, তেতিয়া স্বৈৰাচাৰী শাসনযন্ত্ৰ কঁপি উঠে। শাসকে ভয় খাই কিতাপ পুৰি পেলায়, লেখকক শাস্তি দিয়ে আৰু ৰাইজৰ ওপৰত বিবিধ অত্যাচাৰ চলায়। তথাপিও সত্যৰ পোহৰ কেতিয়াও লুকুৱাই ৰাখিব নোৱাৰি আৰু ৰাইজে অৱশেষত নিজৰ গন্তব্যস্থান পায়গৈ।
৯। যন্ত্ৰৰ যুগত কিতাপে কেনেদৰে গুৰুৰ স্থান দখল কৰিছে বুজাই লিখা। [৪ নম্বৰ]
উত্তৰ: অতীত কালত ছাত্ৰসকলে গুৰুৰ গৃহত থাকি শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল। সেই সময়ত কিতাপৰ অভাৱ আছিল বাবে গুৰুৰ মুখৰ পৰা নিসৃত বাণীয়েই আছিল জ্ঞানৰ একমাত্ৰ উৎস। কিন্তু আধুনিক যন্ত্ৰৰ যুগত ছপাশালৰ আৱিষ্কাৰৰ ফলত কিতাপ সহজলভ্য হৈ পৰিল। এতিয়া মানুহে স্কুল-কলেজলৈ নোযোৱাকৈয়ো ঘৰতে বহি কিতাপৰ জৰিয়তে পৃথিৱীৰ সকলো জ্ঞান অৰ্জন কৰিব পাৰে। কিতাপৰ পাতত যুগ যুগ ধৰি সঞ্চিত হৈ থকা পণ্ডিতসকলৰ জ্ঞান আৰু অভিজ্ঞতাই এতিয়া মানুহক পথ প্ৰদৰ্শন কৰে। সেয়েহে বৰ্তমান যুগত কিতাপেই গুৰুৰ স্থান দখল কৰিছে।
১০। “বিদ্যা যেনেকৈ ইহকালত উপকাৰক আন একো তেনে নহয়” – আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকনৰ এই উক্তিটোৰ প্ৰাসংগিকতা বৰ্তমান সমাজত কেনেকুৱা? [৫ নম্বৰ]
উত্তৰ: আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকনৰ এই উক্তিটো বৰ্তমান সমাজতো সমানেই প্ৰাসংগিক। বিদ্যা বা জ্ঞানেই হৈছে মানৱ জীৱনৰ প্ৰকৃত পোহৰ। বিদ্যাৰ অবিহনে মানুহৰ মন কু-সংস্কাৰ আৰু অন্ধকাৰে আৱৰি ৰাখে। বৰ্তমানৰ প্ৰতিযোগিতামূলক বিশ্বত তিষ্ঠি থাকিবলৈ হ’লে বিদ্যা অৰ্জন কৰাটো অপৰিহাৰ্য। বিদ্যাৰ জৰিয়তেহে মানুহে বিজ্ঞান, প্ৰযুক্তি, কৃষি আৰু অৰ্থনীতিৰ ক্ষেত্ৰত উন্নতি সাধন কৰিব পাৰে। এখন দেশৰ সৰ্বাংগীণ বিকাশৰ বাবে শিক্ষিত আৰু সজাগ নাগৰিকৰ প্ৰয়োজন। সেয়েহে ইহকালত মানুহৰ জীৱন ধাৰণৰ মানদণ্ড উন্নত কৰিবলৈ আৰু সমাজক প্ৰগতিৰ পথত আগবঢ়াই নিবলৈ বিদ্যাৰ সমকক্ষ উপকাৰী বস্তু আন একো হ’ব নোৱাৰে।
পাঠটিৰ মাজৰ পৰা প্ৰশ্ন-উত্তৰ বোৰ সাজি উলিয়াই আমাক উপকৃত কৰে যেন।