Hello! You are looking for the complete answers to Chapter 2, “International Organizations – United Nations and Others” of the “Political Science and Economics” section of Class 10th Social Science. I have provided the correct and beautiful answers below based on the textbook.
অধ্যায় ২: আন্তৰ্জাতিক সংস্থা— ৰাষ্ট্ৰসংঘ আৰু অন্যান্য
১. অনুশীলনীৰ প্ৰশ্নোত্তৰ (Full Exercise Q&A – Detailed for Full Marks)
অতি চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন:
প্ৰশ্ন ১: ৰাষ্ট্ৰসংঘ কিয় গঠন হৈছিল?
উত্তৰ: দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ ভয়াৱহতা আৰু ধ্বংসলীলাৰ পাছত বিশ্বত শান্তি স্থাপন কৰা আৰু ভৱিষ্যতে যাতে পুনৰ তেনে যুদ্ধ নহয়, তাৰ বাবে এক শক্তিশালী বিশ্ব সংস্থাৰ প্ৰয়োজন অনুভৱ কৰি ১৯৪৫ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘ গঠন কৰা হৈছিল।
প্ৰশ্ন ২: ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ দুটা উদ্দেশ্য উল্লেখ কৰা।
উত্তৰ: ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ দুটা মূল উদ্দেশ্য হ’ল:
(১) আন্তৰ্জাতিক শান্তি আৰু নিৰাপত্তা বজাই ৰখা।
(২) সমান অধিকাৰ আৰু আত্মনিয়ন্ত্ৰণৰ ভিত্তিত দেশসমূহৰ মাজত বন্ধুত্বপূৰ্ণ সম্পৰ্ক প্ৰতিষ্ঠা কৰা।
প্ৰশ্ন ৩: ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অংগকেইটাৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ ছয়টা প্ৰধান অংগ হ’ল: (১) সাধাৰণ সভা, (২) নিৰাপত্তা পৰিষদ, (৩) অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক পৰিষদ, (৪) ন্যাসৰক্ষী পৰিষদ, (৫) আন্তৰ্জাতিক ন্যায়ালয় আৰু (৬) সচিবালয়।
প্ৰশ্ন ৪: ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ লগত জড়িত থকা দুটা এজেন্সীৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ লগত জড়িত থকা দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ এজেন্সী হ’ল:
(১) বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা (WHO)
(২) আন্তৰ্জাতিক শ্ৰমিক সংঘ (ILO)
প্ৰশ্ন ৫: নিৰস্ত্ৰীকৰণৰ সম্পৰ্কত সম্পাদিত হোৱা দুখন চুক্তিৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: নিৰস্ত্ৰীকৰণৰ সম্পৰ্কত সম্পাদিত হোৱা দুখন গুৰুত্বপূৰ্ণ চুক্তি হ’ল:
(১) পাৰমাণৱিক অস্ত্ৰ সংকোচন চুক্তি (NPT)
(২) পাৰমাণৱিক অস্ত্ৰ পৰীক্ষা নিষিদ্ধকৰণ চুক্তি (CTBT)
প্ৰশ্ন ৬: মানৱ অধিকাৰ মানে কি বুজা?
উত্তৰ: মানৱ অধিকাৰ হ’ল সেইবোৰ অধিকাৰ যিবোৰ এজন ব্যক্তিয়ে মানুহ হিচাপে মৰ্যাদাপূৰ্ণ জীৱন যাপন কৰিবলৈ জন্মগতভাৱে লাভ কৰে। এই অধিকাৰসমূহে ব্যক্তিৰ ব্যক্তিত্ব বিকাশ আৰু সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰে।
দীঘল উত্তৰৰ প্ৰশ্ন:
প্ৰশ্ন ১: ৰাষ্ট্ৰসংঘ গঠনৰ উদ্দেশ্য আৰু ইয়াৰ নীতিকেইটা আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মূল উদ্দেশ্য আৰু নীতিসমূহ তলত আলোচনা কৰা হ’ল:
উদ্দেশ্যসমূহ:
(১) আন্তৰ্জাতিক শান্তি আৰু নিৰাপত্তা বজাই ৰখা।
(২) দেশসমূহৰ মাজত বন্ধুত্বপূৰ্ণ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰা।
(৩) আন্তৰ্জাতিক সমস্যাসমূহৰ সমাধানৰ বাবে সহযোগিতা আগবঢ়োৱা।
(৪) মানৱ অধিকাৰ আৰু মৌলিক স্বাধীনতাৰ প্ৰতি সন্মান বৃদ্ধি কৰা।
নীতিসমূহ:
(১) সকলো সদস্য ৰাষ্ট্ৰৰ সাৰ্বভৌম সমতাৰ নীতিৰ ওপৰত ৰাষ্ট্ৰসংঘ প্ৰতিষ্ঠা হ’ব।
(২) সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহে চনদত উল্লেখ কৰা নিয়মাবলী মানি চলিব লাগিব।
(৩) আন্তৰ্জাতিক বিবাদসমূহ শান্তিপূৰ্ণভাৱে মীমাংসা কৰিব লাগিব।
(৪) কোনো সদস্য ৰাষ্ট্ৰই আন ৰাষ্ট্ৰৰ বিৰুদ্ধে শক্তি প্ৰয়োগ কৰিব নোৱাৰিব।
প্ৰশ্ন ২: ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ নিৰাপত্তা পৰিষদৰ ওপৰত এটা টোকা লিখা।
উত্তৰ: নিৰাপত্তা পৰিষদ হ’ল ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু শক্তিশালী অংগ।
(১) সদস্য সংখ্যা: নিৰাপত্তা পৰিষদত মুঠ ১৫ জন সদস্য থাকে। ইয়াৰে ৫ জন স্থায়ী সদস্য আৰু ১০ জন অস্থায়ী সদস্য।
(২) স্থায়ী সদস্য: আমেৰিকা, ব্ৰিটেইন, ফ্ৰান্স, ৰাছিয়া আৰু চীন হ’ল নিৰাপত্তা পৰিষদৰ স্থায়ী সদস্য।
(৩) ভেটো ক্ষমতা: স্থায়ী সদস্যসকলৰ ‘ভেটো’ (Veto) প্ৰয়োগ কৰাৰ ক্ষমতা আছে। কোনো গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়ত এজন স্থায়ী সদস্যই বিৰোধিতা কৰিলে সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰি।
(৪) কাৰ্যকাল: অস্থায়ী সদস্যসকলক সাধাৰণ সভাই ২ বছৰৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰে।
(৫) কাৰ্যৱলী: বিশ্বত শান্তি আৰু নিৰাপত্তা বজাই ৰখাৰ মূল দায়িত্ব নিৰাপত্তা পৰিষদৰ। ই বিবাদমান ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ মাজত মধ্যস্থতা কৰে আৰু প্ৰয়োজন হ’লে সামৰিক ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিব পাৰে।
প্ৰশ্ন ৩: বিশ্বশান্তিৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰসংঘই লোৱা পদক্ষেপসমূহ আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: বিশ্বশান্তিৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰসংঘই বিভিন্ন সময়ত গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰি আহিছে:
(১) নিৰস্ত্ৰীকৰণ: পাৰমাণৱিক অস্ত্ৰৰ প্ৰসাৰ ৰোধ কৰিবলৈ ৰাষ্ট্ৰসংঘই NPT, CTBT আদি বিভিন্ন চুক্তি সম্পাদন কৰিছে। ১৯৫২ চনত নিৰস্ত্ৰীকৰণ আয়োগ গঠন কৰা হৈছিল।
(২) বিবাদ মীমাংসা: বিভিন্ন দেশৰ মাজত হোৱা যুদ্ধ বা বিবাদ শান্তিপূৰ্ণ আলোচনাৰ জৰিয়তে সমাধান কৰিবলৈ ৰাষ্ট্ৰসংঘই মধ্যস্থতা কৰে।
(৩) শান্তিৰক্ষা বাহিনী: অশান্ত জৰ্জৰ অঞ্চলসমূহত শান্তি ঘূৰাই আনিবলৈ ৰাষ্ট্ৰসংঘই নিজৰ শান্তিৰক্ষা বাহিনী (Peacekeeping Force) প্ৰেৰণ কৰে।
(৪) প্ৰতিৰোধমূলক কূটনীতি: ২০০৭ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘই ‘প্ৰতিৰোধমূলক কূটনীতি’ৰ সহায়ত বিবাদসমূহ আগতীয়াকৈ সমাধান কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছে।
(৫) মানৱ অধিকাৰ সুৰক্ষা: মানৱ অধিকাৰ উলংঘা হ’লে বিশ্বত অশান্তিৰ সৃষ্টি হয়, সেয়েহে ৰাষ্ট্ৰসংঘই মানৱ অধিকাৰ সুৰক্ষাৰ জৰিয়তেও শান্তি স্থাপনৰ চেষ্টা কৰে।
প্ৰশ্ন ৪: ভাৰতবৰ্ষৰ ৰাষ্ট্ৰীয় মানৱ অধিকাৰ আয়োগ সম্পৰ্কত এটা টোকা লিখা।
উত্তৰ: ভাৰতবৰ্ষত মানৱ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰিবলৈ ১৯৯৩ চনত ৰাষ্ট্ৰীয় মানৱ অধিকাৰ আয়োগ গঠন কৰা হৈছিল।
(১) গঠন: এই আয়োগ এজন সভাপতি আৰু কেইবাজনো সদস্যক লৈ গঠিত। উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ প্ৰাক্তন মুখ্য ন্যায়াধীশ এজন ইয়াৰ সভাপতি হয়।
(২) নিযুক্তি: ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে আয়োগৰ সভাপতি আৰু সদস্যসকলক ৫ বছৰৰ বাবে নিযুক্তি দিয়ে।
(৩) কাৰ্যৱলী: আয়োগে মানৱ অধিকাৰ উলংঘা সম্পৰ্কীয় অভিযোগসমূহ গ্ৰহণ কৰে আৰু তদন্ত চলায়। ই কাৰাগাৰসমূহ পৰিদৰ্শন কৰি কয়দীসকলৰ অৱস্থাৰ বুজ লয়।
(৪) ক্ষমতা: আয়োগে দোষীৰ বিৰুদ্ধে আইনী ব্যৱস্থা গ্ৰহণৰ বাবে চৰকাৰক পৰামৰ্শ দিয়ে।
(৫) গুৰুত্ব: ভাৰতীয় গণতন্ত্ৰত মানৱ অধিকাৰ সুৰক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত এই আয়োগে এক ‘অতন্দ্ৰ প্ৰহৰী’ৰ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে।
প্ৰশ্ন ৫: মানৱ অধিকাৰ সম্পৰ্কত ৰাষ্ট্ৰসংঘই লোৱা পদক্ষেপ আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: ৰাষ্ট্ৰসংঘই মানৱ অধিকাৰ সুৰক্ষাৰ বাবে লোৱা পদক্ষেপসমূহ হ’ল:
(১) মানৱ অধিকাৰ ঘোষণা পত্ৰ: ১৯৪৮ চনৰ ১০ ডিচেম্বৰত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ সভাই ‘মানৱ অধিকাৰৰ সাৰ্বজনীন ঘোষণা পত্ৰ’ গ্ৰহণ কৰে। ইয়াত ৩০ টা অনুচ্ছেদ আছে।
(২) মানৱ অধিকাৰ আয়োগ: ১৯৪৬ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘই মানৱ অধিকাৰ আয়োগ গঠন কৰিছিল, যিয়ে বিশ্বজুৰি মানৱ অধিকাৰৰ স্থিতি পৰ্যবেক্ষণ কৰে।
(৩) সজাগতা বৃদ্ধি: প্ৰতি বছৰে ১০ ডিচেম্বৰ দিনটো ‘বিশ্ব মানৱ অধিকাৰ দিৱস’ হিচাপে পালন কৰি জনসাধাৰণৰ মাজত সজাগতা সৃষ্টি কৰা হয়।
(৪) সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰা: কোনো ৰাষ্ট্ৰই মানৱ অধিকাৰ উলংঘা কৰিলে ৰাষ্ট্ৰসংঘই সেই ৰাষ্ট্ৰৰ ওপৰত চাপ সৃষ্টি কৰে আৰু প্ৰয়োজন হ’লে তদন্তৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।
(৫) ব্যক্তিত্ব বিকাশ: মানৱ অধিকাৰৰ জৰিয়তে প্ৰতিজন ব্যক্তিৰ মৰ্যাদাপূৰ্ণ জীৱন আৰু ব্যক্তিত্ব বিকাশৰ পথ মুকলি কৰিবলৈ ৰাষ্ট্ৰসংঘই নিৰন্তৰ কাম কৰি আছে।
২. ১০ টা ধাৰণাভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ (10 Concept-based Q&A)
প্ৰশ্ন ১: ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ চনদত মুঠ কিমানটা অনুচ্ছেদ আছে?
উত্তৰ: ১১১ টা।
প্ৰশ্ন ২: ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ প্ৰথম সচিবপ্ৰধানজন কোন আছিল?
উত্তৰ: নৰৱেৰ ট্ৰাইভহাল্ডান লী।
প্ৰশ্ন ৩: ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বৰ্তমানৰ সচিবপ্ৰধানজনৰ নাম কি?
উত্তৰ: এণ্টনিও গুৱেটেৰেছ।
প্ৰশ্ন ৪: আন্তৰ্জাতিক ন্যায়ালয়ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ক’ত অৱস্থিত?
উত্তৰ: নেদাৰলেণ্ডৰ দ্য হেগ (The Hague) চহৰত।
প্ৰশ্ন ৫: ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ কোনটো অংগক ‘বিশ্বৰ সংসদ’ বুলি কোৱা হয়?
উত্তৰ: সাধাৰণ সভাক।
প্ৰশ্ন ৬: UNICEF ৰ সম্পূৰ্ণ নাম কি?
উত্তৰ: United Nations International Children’s Emergency Fund.
প্ৰশ্ন ৭: ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সচিবপ্ৰধানৰ কাৰ্যকাল কিমান বছৰ?
উত্তৰ: ৫ বছৰ।
প্ৰশ্ন ৮: ‘ভেটো’ (Veto) শব্দৰ অৰ্থ কি?
উত্তৰ: ‘মই সন্মত নহয়’ বা ‘মই বাধা দিছোঁ’।
প্ৰশ্ন ৯: ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পতাকাখনৰ ৰং কি?
উত্তৰ: পাতল নীলা।
প্ৰশ্ন ১০: SAARC ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ক’ত অৱস্থিত?
উত্তৰ: নেপালৰ কাঠমাণ্ডুত।
৩. ১০ টা বিগত বৰ্ষৰ প্ৰশ্নোত্তৰ (10 Previous Year Q&A)
প্ৰশ্ন ১: ৰাষ্ট্ৰসংঘ কেতিয়া প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল? (HSLC 2016)
উত্তৰ: ১৯৪৫ চনৰ ২৪ অক্টোবৰত।
প্ৰশ্ন ২: বিশ্ব মানৱ অধিকাৰ দিৱস কেতিয়া পালন কৰা হয়? (HSLC 2018)
উত্তৰ: ১০ ডিচেম্বৰত।
প্ৰশ্ন ৩: ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ নিৰাপত্তা পৰিষদৰ স্থায়ী সদস্যৰ সংখ্যা কিমান? (HSLC 2015)
উত্তৰ: ৫ জন।
প্ৰশ্ন ৪: আন্তৰ্জাতিক ন্যায়ালয়ত মুঠ কিমানজন ন্যায়াধীশ থাকে? (HSLC 2017)
উত্তৰ: ১৫ জন।
প্ৰশ্ন ৫: ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ চনদত প্ৰথমে কিমানখন ৰাষ্ট্ৰই স্বাক্ষৰ কৰিছিল? (HSLC 2014)
উত্তৰ: ৫১ খন।
প্ৰশ্ন ৬: ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় মানৱ অধিকাৰ আয়োগ কেতিয়া গঠন হৈছিল? (HSLC 2019)
উত্তৰ: ১৯৯৩ চনত।
প্ৰশ্ন ৭: NATO ৰ সম্পূৰ্ণ নাম কি? (HSLC 2020)
উত্তৰ: North Atlantic Treaty Organisation.
প্ৰশ্ন ৮: ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সচিবালয়ৰ মুৰব্বীজনক কি বুলি কোৱা হয়? (HSLC 2021)
উত্তৰ: সচিবপ্ৰধান (Secretary General)।
প্ৰশ্ন ৯: তলৰ কোনখন ৰাষ্ট্ৰ নিৰাপত্তা পৰিষদৰ স্থায়ী সদস্য নহয়? (HSLC 2022)
(ক) আমেৰিকা (খ) ৰাছিয়া (গ) ভাৰত (ঘ) চীন
উত্তৰ: (গ) ভাৰত।
প্ৰশ্ন ১০: ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ কোনটো অংগই বিশ্বৰ অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক সমস্যাসমূহৰ ওপৰত কাম কৰে? (HSLC 2023)
উত্তৰ: অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক পৰিষদ।
৪. ২০ টা বহু বিকল্পী প্ৰশ্নোত্তৰ (20 MCQ Q&A)
প্ৰশ্ন ১: ৰাষ্ট্ৰসংঘ দিৱস কেতিয়া পালন কৰা হয়?
(ক) ১৫ আগষ্ট
(খ) ২৪ অক্টোবৰ
(গ) ১০ ডিচেম্বৰ
(ঘ) ২৬ জানুৱাৰী
উত্তৰ: (খ) ২৪ অক্টোবৰ
প্ৰশ্ন ২: নিৰাপত্তা পৰিষদৰ অস্থায়ী সদস্যসকলৰ কাৰ্যকাল হ’ল—
(ক) ১ বছৰ
(খ) ২ বছৰ
(গ) ৩ বছৰ
(ঘ) ৫ বছৰ
উত্তৰ: (খ) ২ বছৰ
প্ৰশ্ন ৩: ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ক’ত অৱস্থিত?
(ক) লণ্ডন
(খ) পেৰিছ
(গ) নিউয়ৰ্ক
(ঘ) জেনেভা
উত্তৰ: (গ) নিউয়ৰ্ক
প্ৰশ্ন ৪: তলৰ কোনটো ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ প্ৰধান অংগ নহয়?
(ক) সাধাৰণ সভা
(খ) সচিবালয়
(গ) বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা
(ঘ) নিৰাপত্তা পৰিষদ
উত্তৰ: (গ) বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা
প্ৰশ্ন ৫: ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ চনদত থকা অনুচ্ছেদৰ সংখ্যা হ’ল—
(ক) ১০০ টা
(খ) ১১১ টা
(গ) ১২১ টা
(ঘ) ১৫০ টা
উত্তৰ: (খ) ১১১ টা
প্ৰশ্ন ৬: মানৱ অধিকাৰৰ সাৰ্বজনীন ঘোষণা পত্ৰত থকা অনুচ্ছেদৰ সংখ্যা হ’ল—
(ক) ২০ টা
(খ) ৩০ টা
(গ) ৪০ টা
(ঘ) ৫০ টা
উত্তৰ: (খ) ৩০ টা
প্ৰশ্ন ৭: ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বৰ্তমানৰ সচিবপ্ৰধান এণ্টনিও গুৱেটেৰেছ কোন দেশৰ নাগৰিক?
(ক) ব্ৰাজিল
(খ) পৰ্তুগাল
(গ) ফ্ৰান্স
(ঘ) দক্ষিণ কোৰিয়া
উত্তৰ: (খ) পৰ্তুগাল
প্ৰশ্ন ৮: UNESCO ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ক’ত অৱস্থিত?
(ক) নিউয়ৰ্ক
(খ) পেৰিছ
(গ) জেনেভা
(ঘ) ভিয়েনা
উত্তৰ: (খ) পেৰিছ
প্ৰশ্ন ৯: নিৰাপত্তা পৰিষদৰ স্থায়ী সদস্যৰ সংখ্যা হ’ল—
(ক) ৫ জন
(খ) ১০ জন
(গ) ১৫ জন
(ঘ) ২০ জন
উত্তৰ: (ক) ৫ জন
প্ৰশ্ন ১০: ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ প্ৰথম সচিবপ্ৰধান আছিল—
(ক) ইউ থাণ্ট
(খ) কফি আন্নান
(গ) ট্ৰাইভহাল্ডান লী
(ঘ) বান কি মুন
উত্তৰ: (গ) ট্ৰাইভহাল্ডান লী
প্ৰশ্ন ১১: আন্তৰ্জাতিক ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশসকলৰ কাৰ্যকাল হ’ল—
(ক) ৫ বছৰ
(খ) ৭ বছৰ
(গ) ৯ বছৰ
(ঘ) ১০ বছৰ
উত্তৰ: (গ) ৯ বছৰ
প্ৰশ্ন ১২: WHO ৰ সম্পূৰ্ণ নাম হ’ল—
(ক) World Health Organisation
(খ) World Human Organisation
(গ) World Heart Organisation
(ঘ) World Home Organisation
উত্তৰ: (ক) World Health Organisation
প্ৰশ্ন ১৩: ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ কোনটো অংগই বাজেট অনুমোদন কৰে?
(ক) নিৰাপত্তা পৰিষদ
(খ) সাধাৰণ সভা
(গ) সচিবালয়
(ঘ) আন্তৰ্জাতিক ন্যায়ালয়
উত্তৰ: (খ) সাধাৰণ সভা
প্ৰশ্ন ১৪: ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় মানৱ অধিকাৰ আয়োগৰ সভাপতি কোন হ’ব পাৰে?
(ক) ৰাষ্ট্ৰপতি
(খ) প্ৰধানমন্ত্ৰী
(গ) উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ প্ৰাক্তন মুখ্য ন্যায়াধীশ
(ঘ) ৰাজ্যপাল
উত্তৰ: (গ) উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ প্ৰাক্তন মুখ্য ন্যায়াধীশ
প্ৰশ্ন ১৫: CTBT চুক্তিখন কিহৰ লগত জড়িত?
(ক) বাণিজ্য
(খ) পৰিৱেশ
(গ) নিৰস্ত্ৰীকৰণ
(ঘ) মানৱ অধিকাৰ
উত্তৰ: (গ) নিৰস্ত্ৰীকৰণ
প্ৰশ্ন ১৬: SAARC কেতিয়া গঠন হৈছিল?
(ক) ১৯৮০
(খ) ১৯৮৫
(গ) ১৯৯০
(ঘ) ১৯৯৫
উত্তৰ: (খ) ১৯৮৫
প্ৰশ্ন ১৭: তলৰ কোনখন দেশ SAARC ৰ সদস্য নহয়?
(ক) ভাৰত
(খ) পাকিস্তান
(গ) চীন
(ঘ) নেপাল
উত্তৰ: (গ) চীন
প্ৰশ্ন ১৯: ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ চনদত প্ৰথমে কিমানখন দেশে স্বাক্ষৰ কৰিছিল?
(ক) ৫০ খন
(খ) ৫১ খন
(গ) ৫২ খন
(ঘ) ৬০ খন
উত্তৰ: (খ) ৫১ খন
প্ৰশ্ন ২০: ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সচিবপ্ৰধানক কোনে নিযুক্তি দিয়ে?
(ক) নিৰাপত্তা পৰিষদৰ পৰামৰ্শ মতে সাধাৰণ সভাই
(খ) কেৱল নিৰাপত্তা পৰিষদে
(গ) কেৱল সাধাৰণ সভাই
(ঘ) আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে
উত্তৰ: (ক) নিৰাপত্তা পৰিষদৰ পৰামৰ্শ মতে সাধাৰণ সভাই
আন্তর্জাতিক সংস্থা Class 10
অনুশীলনী
অতি চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন:
১। ৰাষ্ট্ৰসংঘ কিয় গঠন হৈছিল?
উত্তৰ: দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ ভয়াৱহতা আৰু ধ্বংসলীলাৰ পিছত ভৱিষ্যতে বিশ্বত শান্তি আৰু নিৰাপত্তা স্থাপন কৰাৰ উদ্দেশ্যে ৰাষ্ট্ৰসংঘ গঠন হৈছিল।
২। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ দুটা উদ্দেশ্য উল্লেখ কৰা।
উত্তৰ: ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ দুটা প্ৰধান উদ্দেশ্য হ’ল:
(ক) আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শান্তি আৰু নিৰাপত্তা বজাই ৰখা।
(খ) বিভিন্ন দেশসমূহৰ মাজত বন্ধুত্বপূর্ণ সম্পৰ্ক গঢ়ি তোলা।
৩। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অংগকেইটাৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ ছটা প্ৰধান অংগ হ’ল:
(ক) সাধাৰণ সভা (General Assembly)
(খ) নিৰাপত্তা পৰিষদ (Security Council)
(গ) অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক পৰিষদ (Economic and Social Council)
(ঘ) ন্যাসৰক্ষী পৰিষদ (Trusteeship Council)
(ঙ) আন্তৰ্জাতিক ন্যায়ালয় (International Court of Justice)
(চ) সচিবালয় (Secretariat)
৪। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ লগত জড়িত থকা দুটা এজেন্সিৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ লগত জড়িত থকা দুটা এজেন্সি হ’ল:
(ক) বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা (WHO)
(খ) ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ শিশু পুঁজি (UNICEF)
৫। নিৰস্ত্ৰীকৰণৰ সম্পৰ্কত সম্পাদিত হোৱা দুখন চুক্তিৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: নিৰস্ত্ৰীকৰণৰ সম্পৰ্কত সম্পাদিত হোৱা দুখন চুক্তি হ’ল:
(ক) আংশিকভাৱে আণৱিক অস্ত্ৰৰ বিস্ফোৰণ নিষিদ্ধ চুক্তি (Partial Nuclear Test Ban Treaty, ১৯৬৩)
(খ) পাৰমাণৱিক অস্ত্ৰ সংকোচন চুক্তি (Nuclear Non-proliferation Treaty, ১৯৬৮)
৬। মানৱ অধিকাৰ মানে কি বুজা?
উত্তৰ: বিশ্বৰ প্ৰত্যেকজন ব্যক্তিয়ে মৰ্যাদাপূৰ্ণ জীৱন যাপন কৰিবৰ বাবে প্ৰয়োজন হোৱা কিছুমান ন্যূনতম অধিকাৰকে মানৱ অধিকাৰ বোলা হয়।
দীঘল উত্তৰৰ প্ৰশ্ন:
১। ৰাষ্ট্ৰসংঘ গঠনৰ উদ্দেশ্য আৰু ইয়াৰ নীতিকেইটা আলোচনা কৰা।
উত্তৰ:
ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ উদ্দেশ্য: ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ চনদৰ প্ৰথম অনুচ্ছেদত ইয়াৰ চাৰিটা মূল উদ্দেশ্য সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছে:
- আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শান্তি আৰু নিৰাপত্তা বজাই ৰখা: বিশ্বত যুদ্ধ-বিগ্ৰহ ৰোধ কৰি এখন শান্তিপূৰ্ণ পৰিৱেশ সৃষ্টি কৰা।
- বন্ধুত্বপূৰ্ণ সম্পৰ্ক স্থাপন: দেশসমূহৰ মাজত সমান অধিকাৰ আৰু আত্মনিয়ন্ত্ৰণৰ নীতিৰ ভিত্তিত বন্ধুত্বপূৰ্ণ সম্পৰ্ক গঢ়ি তোলা।
- আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সহযোগিতা: অৰ্থনৈতিক, সামাজিক, সাংস্কৃতিক আদি সমস্যাসমূহ সমাধান কৰিবলৈ আৰু মানৱ অধিকাৰৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধা বৃদ্ধি কৰিবলৈ সহযোগিতা কৰা।
- কেন্দ্ৰীয় ভূমিকা পালন: এই উদ্দেশ্যসমূহ সাধন কৰিবলৈ বিভিন্ন দেশৰ মাজত সমন্বয় ৰক্ষা কৰা এক কেন্দ্ৰ হিচাপে কাম কৰা।
ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ নীতি:
- সাৰ্বভৌম সমতা: সকলো সদস্য ৰাষ্ট্ৰ সমান আৰু সাৰ্বভৌম।
- দায়িত্ব পালন: সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহে চনদত উল্লেখ থকা নিয়ম-নীতি মানি চলিব লাগিব।
- শান্তিপূৰ্ণ সমাধান: সকলো বিবাদ শান্তিপূৰ্ণভাৱে মীমাংসা কৰিব লাগিব।
- শক্তি প্ৰয়োগত বাধা: কোনো সদস্য ৰাষ্ট্ৰই আন ৰাষ্ট্ৰৰ বিৰুদ্ধে শক্তি প্ৰয়োগ কৰিব নোৱাৰিব।
- সহযোগিতা: ৰাষ্ট্ৰসংঘই লোৱা যিকোনো ব্যৱস্থাত সদস্য ৰাষ্ট্ৰই সহায় কৰিব লাগিব।
- আভ্যন্তৰীণ বিষয়ত হস্তক্ষেপ নকৰা: ৰাষ্ট্ৰসংঘই কোনো সদস্য ৰাষ্ট্ৰৰ আভ্যন্তৰীণ বিষয়ত হস্তক্ষেপ নকৰিব।
২। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ নিৰাপত্তা পৰিষদৰ ওপৰত এটা টোকা লিখা।
উত্তৰ: নিৰাপত্তা পৰিষদ ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু শক্তিশালী অংগ। বিশ্বৰ শান্তি আৰু নিৰাপত্তা ৰক্ষা কৰাৰ মূল দায়িত্ব এই পৰিষদৰ ওপৰত ন্যস্ত।
- গঠন: নিৰাপত্তা পৰিষদত মুঠ ১৫খন সদস্য ৰাষ্ট্ৰ আছে। ইয়াৰে ৫খন স্থায়ী সদস্য (আমেৰিকা, গ্ৰেট ব্ৰিটেইন, ফ্ৰান্স, ৰাছিয়া আৰু চীন) আৰু ১০খন অস্থায়ী সদস্য। অস্থায়ী সদস্যসকলক সাধাৰণ সভাই দুবছৰীয়া কাৰ্যকালৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰে।
- ভেটো ক্ষমতা: কোনো গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়ত সিদ্ধান্ত ল’বলৈ ৯জন সদস্যৰ সন্মতিৰ প্ৰয়োজন, যাৰ ভিতৰত পাঁচোজন স্থায়ী সদস্যৰ সন্মতি থকাটো বাধ্যতামূলক। যদি কোনো স্থায়ী সদস্যই কোনো প্ৰস্তাৱৰ বিৰোধিতা কৰে, তেন্তে সেই প্ৰস্তাৱ গৃহীত নহয়। এই ক্ষমতাকে “ভেটো” (Veto) ক্ষমতা বুলি কোৱা হয়।
- কাৰ্যাৱলী: ইয়াৰ প্ৰধান কাম হ’ল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিবাদসমূহৰ শান্তিপূৰ্ণ সমাধান কৰা, আগ্ৰাসনকাৰী ৰাষ্ট্ৰৰ বিৰুদ্ধে শাস্তিমূলক ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা, আৰু বিশ্ব শান্তি ৰক্ষাৰ বাবে সামৰিক বাহিনী প্ৰেৰণ কৰা। ইয়াৰ সিদ্ধান্তসমূহ সকলো সদস্য ৰাষ্ট্ৰই মানি চলিবলৈ বাধ্য।
৩। বিশ্বশান্তিৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰসংঘই লোৱা পদক্ষেপসমূহ আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: বিশ্বশান্তি স্থাপনৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰসংঘই জন্মলগ্নৰে পৰা বিভিন্ন গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰি আহিছে।
- নিৰস্ত্ৰীকৰণ: বিশ্বত অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰৰ দৌৰ কমাই আনিবলৈ ৰাষ্ট্ৰসংঘই নিৰস্ত্ৰীকৰণ আয়োগ গঠন কৰিছে। ইয়াৰ তৎপৰতাত বিভিন্ন চুক্তি যেনে— আংশিকভাৱে আণৱিক অস্ত্ৰৰ বিস্ফোৰণ নিষিদ্ধ চুক্তি (১৯৬৩), পাৰমাণৱিক অস্ত্ৰ সংকোচন চুক্তি (১৯৬৮), আৰু সাম্প্ৰতিক CTBT আদি সম্পাদিত হৈছে।
- শান্তিৰক্ষী বাহিনী: বিশ্বৰ বিভিন্ন সংঘাতপূৰ্ণ অঞ্চলত শান্তি স্থাপন আৰু আইন-শৃংখলা বজাই ৰাখিবলৈ ৰাষ্ট্ৰসংঘই শান্তিৰক্ষী বাহিনী (Peacekeeping Force) মোতায়েন কৰে।
- প্ৰতিৰোধমূলক কূটনীতি (Preventive Diplomacy): বিবাদসমূহ যাতে যুদ্ধলৈ পৰিৱৰ্তিত নহয়, তাৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰসংঘই আলোচনা আৰু মধ্যস্থতাৰ জৰিয়তে সমস্যা সমাধানৰ চেষ্টা চলায়।
- আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ন্যায়ালয়: দেশসমূহৰ মাজত হোৱা আইনসংগত বিবাদসমূহ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ন্যায়ালয়ৰ জৰিয়তে সমাধান কৰি যুদ্ধৰ পৰিৱেশ দূৰ কৰা হয়।
এই পদক্ষেপসমূহৰ বাবেই যোৱা ৭০ বছৰতকৈও অধিক কাল বিশ্বই তৃতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ ভয়াৱহতাৰ পৰা ৰক্ষা পৰি আছে।
৪। ভাৰতবৰ্ষৰ ৰাষ্ট্ৰীয় মানৱ অধিকাৰ আয়োগ সম্পৰ্কত এটা টোকা লিখা।
উত্তৰ: ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ নিৰ্দেশনা অনুসৰি ভাৰতবৰ্ষত মানৱ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰাৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় মানৱ অধিকাৰ আয়োগ (National Human Rights Commission) গঠন কৰা হয়।
- গঠন: ১৯৯৩ চনৰ ১২ অক্টোবৰত ‘মানৱ অধিকাৰ সুৰক্ষা আইন, ১৯৯৩’ৰ অধীনত এই আয়োগ গঠন কৰা হয়।
- গাঁথনি: আয়োগৰ সভাপতিজন উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ অৱসৰপ্ৰাপ্ত মুখ্য ন্যায়াধীশ হ’ব লাগে। ইয়াৰ উপৰিও উচ্চতম আৰু উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ আৰু মানৱ অধিকাৰ সম্পৰ্কে অভিজ্ঞতা থকা ব্যক্তিক সদস্য হিচাপে লোৱা হয়। ৰাষ্ট্ৰীয় সংখ্যালঘু আয়োগ, অনুসূচিত জাতি-জনজাতি আয়োগ আৰু মহিলা আয়োগৰ সভাপতিসকলো ইয়াৰ পদেন সদস্য।
- কাৰ্যাৱলী: আয়োগৰ মূল কাম হ’ল ভাৰতত মানৱ অধিকাৰ উলংঘনৰ ঘটনাসমূহ পৰ্যালোচনা কৰা, অভিযোগ গ্ৰহণ কৰা, আৰু সেই সম্পৰ্কে চৰকাৰক প্ৰতিবেদন দাখিল কৰি বিহিত ব্যৱস্থা ল’বলৈ পৰামৰ্শ দিয়া। ই মানৱ অধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত এক অতন্দ্ৰ প্ৰহৰীৰ ভূমিকা পালন কৰে।
৫। মানৱ অধিকাৰ সম্পৰ্কত ৰাষ্ট্ৰসংঘই লোৱা পদক্ষেপ আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: মানৱ অধিকাৰ ৰক্ষা কৰাটো ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অন্যতম প্ৰধান উদ্দেশ্য। এই ক্ষেত্ৰত ৰাষ্ট্ৰসংঘই লোৱা পদক্ষেপসমূহ অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ।
- মানৱ অধিকাৰৰ সাৰ্বজনীন ঘোষণাপত্ৰ (১৯৪৮): ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ সভাই ১৯৪৮ চনৰ ১০ ডিচেম্বৰত এই ঐতিহাসিক ঘোষণাপত্ৰখন গ্ৰহণ কৰে। ইয়াত ৩০টা অনুচ্ছেদ আছে য’ত মানুহৰ মৌলিক নাগৰিক, ৰাজনৈতিক, অৰ্থনৈতিক, সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক অধিকাৰসমূহ সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছে। এই দিনটোক “মানৱ অধিকাৰ দিৱস” হিচাপে পালন কৰা হয়।
- মানৱ অধিকাৰ আয়োগ: ১৯৪৬ চনত মানৱ অধিকাৰ উলংঘনৰ ঘটনাসমূহ চোৱা-চিতা কৰিবলৈ এই আয়োগ গঠন কৰা হৈছিল। বৰ্তমান ই মানৱ অধিকাৰ পৰিষদ (Human Rights Council) নামেৰে জনাজাত।
- বিভিন্ন চুক্তি আৰু সন্মিলন: ৰাষ্ট্ৰসংঘই মহিলা, শিশু, শৰণাৰ্থী, আৰু অন্যান্য দুৰ্বল শ্ৰেণীৰ লোকসকলৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰিবলৈ বহুতো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চুক্তি আৰু সন্মিলনৰ আয়োজন কৰিছে।
- সজাগতা সৃষ্টি: ৰাষ্ট্ৰসংঘই বিশ্বজুৰি মানৱ অধিকাৰৰ গুৰুত্ব সম্পৰ্কে সজাগতা সৃষ্টি কৰাত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে।
এই পদক্ষেপসমূহৰ জৰিয়তে ৰাষ্ট্ৰসংঘই বিশ্বৰ নাগৰিকসকলক এক মৰ্যাদাপূৰ্ণ জীৱন দিয়াৰ বাবে অহৰহ চেষ্টা চলাই আছে।
